เมื่อวันที่ 11 มี.ค. 65 สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ (ปส.) พาย้อนรำลึกไปเมื่อ 11 ปีที่แล้ว ซึ่งตรงกับวันที่ 11 มี.ค. 54 เวลา 14.46 น. ตามเวลาในประเทศญี่ปุ่น ได้เกิดแผ่นดินไหวและสินามิที่ชายฝั่งทะเลทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศญี่ปุ่น ส่งผลกระทบต่อโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ฟุกูชิมา-ไดอิจิ (Fukushima-Daiichi NPP, FDNPP) เป็นเหตุให้มีการฟุ้งกระจายของไอโอดีน-131 (I-131; ค่าครึ่งชีวิต 8 วัน) ปริมาณ 100-400 PBq และซีเซียม-137 (Cs-137; ค่าครึ่งชีวิต 30 ปี) ปริมาณ 7-20 PBq ออกสู่ชั้นบรรยากาศและตกลงสู่ทะเลญี่ปุ่น/มหาสมุทรแปซิฟิกในเวลาต่อมา
ประกอบกับได้มีการปล่อยน้ำที่ปนเปื้อนรังสีลงสู่ทะเล โดยมีปริมาณของ I-131 และ Cs-137 ในช่วง 10-20 PBq และ 1-6 PBq ตามลำดับ ส่งผลให้เกิดการปนเปื้อนทางรังสีในน้ำทะเลหลายพันเท่าเมื่อเทียบกับระดับปกติของทะเลญี่ปุ่น/มหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งน้ำทะเลที่ปนเปื้อนรังสีดังกล่าวได้มีการเคลื่อนที่ไปในหลาย ๆ ทิศทาง ส่งผลให้เกิดการปนเปื้อนในระบบนิเวศทางทะเลในวงกว้าง และสารกัมมันตรังสีทั้งสองชนิดนั้นจะไปสะสมอยู่ในเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตทางทะเล ส่งผลให้ปริมาณรังสีที่สิ่งมีชีวิตทางทะเลเหล่านั้นได้รับอาจสูงกว่าเกณฑ์ความปลอดภัยทางรังสีที่ยอมให้สิ่งมีชีวิตทางทะเลรับได้ และอาจก่อให้เกิดผลกระทบทางรังสีขึ้นกับสัตว์ทะเล
เช่น การเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม การเปลี่ยนแปลงลักษณะทางกายภาพ อัตราการเติบโตลดลง และในขั้นรุนแรง อาจเพิ่มอัตราการตายของสัตว์ทะเลเหล่านั้น รวมถึงประชาชนอาจจะได้รับผลกระทบทางรังสีได้เช่นกันจากการบริโภคอาหารทะเลที่ปนเปื้อนรังสี ซึ่งอาหารทะเลนับว่าเป็นอาหารหลักอีกประเภทหนึ่งของประชากรในหลาย ๆ ประเทศ ดังนั้นจึงมีความเสี่ยงที่ประชาชนผู้บริโภคอาหารทะเลจะได้รับปริมาณรังสีสูงเกินกว่าปกติ ถึงแม้ว่า I-131 ที่หลงเหลือในธรรมชาติจะลดลงอย่างรวดเร็วเนื่องจากค่าครึ่งชีวิตที่สั้น แต่การปนเปื้อนของ Cs-137 ก็ยังจะคงอยู่ต่อไป ถึงแม้อุบัติเหตุดังกล่าวจะผ่านไปหลายสิบปี ด้วยสาเหตุดังกล่าวข้างต้นได้ก่อให้เกิดความวิตกกังวลในหลาย ๆ ประเทศทั้งในภูมิภาคเอเซีย-แปซิฟิก และในภูมิภาคอื่น ๆ ที่มีโอกาสได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ในครั้งนี้
ตลอด 11 ปีที่ผ่านมา ปส. ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลความปลอดภัยจากพลังงานนิวเคลียร์และรังสี ได้ทำการเฝ้าระวังระดับรังสีในอากาศและน้ำทะเลผ่านทางสถานีเฝ้าระวังภัยทางรังสี จำนวน 23 สถานี ทั่วประเทศ และการตรวจวัดกัมมันตภาพรังสีในสิ่งแวดล้อมทางทะเล ได้แก่ น้ำทะเล ตะกอนดิน และอาหารทะเล จากอ่าวไทยและทะเลอันดามัน รวมถึงในอาหาร/ผลิตภัณฑ์นำเข้าจากประเทศญี่ปุ่น ร่วมกับเครือข่ายความร่วมมือ เช่น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.), กรมประมง (ปม.), กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.), กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และสถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ ซึ่งจากผลการดำเนินงานข้างต้นไม่พบการปนเปื้อนทางรังสี ในสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยและในอาหาร (ทั้งของไทยและจากประเทศญี่ปุ่น) ทั้งนี้ การดำเนินงานของ ปส. ที่ผ่านมาและที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ก็เพื่อสร้างความเชื่อมั่นด้านการกำกับดูแลความปลอดภัยทางนิวเคลียร์และรังสีให้กับประชาชน
