แต่ไม่ว่าจะเป็นเพราะการละเลยการรักษาความปลอดภัย หรือด้วยสาเหตุอื่นใดก็ตาม การจลาจลที่เกิดขึ้นในวันนั้น คือความท้าทายหลักอันน่าตกใจ ที่ระบอบประชาธิปไตยของบราซิลกำลังเผชิญอยู่ ซึ่งแตกต่างจากความพยายามโค่นล้มรัฐบาลครั้งอื่น ๆ ในประวัติศาสตร์ของลาตินอเมริกา เพราะมันไม่ได้มีผู้ปกครองที่แข็งแกร่งเป็นคนสั่งการ หรือการที่กองทัพมุ่งเข้ายึดอำนาจ แต่เป็นเพราะภัยคุกคามที่ร้ายกาจและหยั่งรากลึกมากว่า นั่นคือ “การสะกดจิตหมู่”
ดูเหมือนว่าชาวบราซิลหลายล้านคน จะเชื่อว่า การเลือกตั้งประธานาธิบดีในเดือน ต.ค. 2565 เป็นการโกงโบลโซนารู แม้การตรวจสอบและการวิเคราะห์โดยผู้เชี่ยวชาญ จะไม่พบอะไรในลักษณะนี้ก็ตาม โดยความเชื่อเหล่านี้ เป็นส่วนหนึ่งของทฤษฎีสมคบคิด, ข้อความที่ทำให้เข้าใจผิด และความเท็จอย่างโจ่งแจ้งที่มีมานานหลายปี ซึ่งเผยแพร่โดยโบลโซนารูและพรรคพวกของเขา ที่กล่าวอ้างว่า ระบบการลงคะแนนอิเล็กทรอนิกส์เต็มรูปแบบของบราซิล “เต็มไปด้วยการหลอกลวง”
นอกจากนี้ การหลอกลวงในประเด็นการเลือกตั้ง ยังขยายวงกว้างไปสู่การอธิบายของกลุ่มผู้ประท้วง เกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในการจลาจล ตามที่ผู้สนับสนุนของโบลโซนารูกล่าวว่า พวกเขาไม่ได้เป็นคนสร้างความเสียหาย แต่มันเป็นฝีมือของกลุ่มฝ่ายซ้ายหัวรุนแรงที่ปลอมตัวมา เพื่อมุ่งหวังใส่ร้ายป้ายสีพวกเขา
อนึ่ง เหตุการณ์ในวันอาทิตย์ สะท้อนให้เห็นถึงการบุกรุกอาคารรัฐสภาสหรัฐ ในกรุงวอชิงตัน เมื่อวันที่ 6 ม.ค. 2564 โดยมวลชนฝ่ายสนับสนุนอดีตประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งมีมูลเหตุและสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกัน
บราซิลเห็นตัวเองอยู่ในพิมพ์เดียวกับสหรัฐมานานแล้ว แม้ประวัติศาสตร์การเมืองอันยุ่งเหยิงของประเทศ จะไม่เคยเลียนแบบระบบอเมริกันอย่างแท้จริง แต่มันกลับเปลี่ยนแปลงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เมื่อผู้ติดตามการเมืองในทั้งสองประเทศมองว่า โบลโซนารูพยายามลอกเลียน “ความเป็นทรัมป์” และกลุ่มผู้สนับสนุนของเขาในบราซิล พยายามลอกเลียนกลุ่มผู้สนับสนุนของทรัมป์ในสหรัฐเช่นกัน
แต่ผลที่ตามมาหลังการเลือกตั้งนั้นแตกต่างออกไป เพราะในขณะที่ทรัมป์ต่อสู้เพื่อคว่ำผลการเลือกตั้ง และเรียกร้องให้ผู้สนับสนุนของเขา เดินขบวนไปที่อาคารรัฐสภาสหรัฐ โบลโซนารูกลับยอมแพ้และเดินทางไปยังรัฐฟลอริดา ในช่วงที่ผู้สนับสนุนของเขา บุกรุกเข้าไปในสถานที่ราชการสำคัญต่าง ๆ ของบราซิล
ทั้งนี้ ผู้สันทัดกรณีด้านความมั่นคงอิสระกล่าวว่า มันไม่มีหลักฐานความผิดปกติใด ๆ ในการเลือกตั้งปี 2565 ที่ผ่านมา ซึ่งแม้การวิเคราะห์แยกต่างหากของกองทัพบราซิล จะพบช่องโหว่ที่อาจเกิดขึ้นเพียงจุดเดียว ในระบบการลงคะแนนดิจิทัลเต็มรูปแบบของบราซิล ซึ่งจำเป็นต้องมีการประสานงานของเจ้าหน้าที่การเลือกตั้งหลายคน เพื่อเอาเรัดเอาเปรียบ แต่สถานการณ์ดังกล่าวคือสิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงระบุว่า “ไม่น่าเป็นไปได้อย่างยิ่ง”.
เลนซ์ซูม
เครดิตภาพ : REUTERS
