“ข้าวปันระเบิด” รสชาติแห่งเมืองแป้

จังหวัดแพร่ หรือที่คนเหนือเรียกกันติดปากว่า “เมืองแป้” เป็นเมืองเก่าที่เปี่ยมไปด้วยมนต์เสน่ห์แห่งล้านนา ความสงบ เรียบง่าย และอบอุ่นของผู้คนยังคงอยู่ครบถ้วนราวกับกาลเวลาไม่เคยทำให้จางหาย เมืองเล็ก ๆ แห่งนี้เป็นเหมือนประตูสู่ล้านนาที่เปิดต้อนรับผู้มาเยือนด้วยสถาปัตยกรรมไม้สักอันงดงาม วิถีชาวบ้านที่ดำเนินไปอย่างเนิบช้า และธรรมชาติที่ยังคงบริสุทธิ์ เป็นจุดหมายที่ทำให้ใครหลายคนตกหลุมรักตั้งแต่แรกพบ

หนึ่งในสถานที่ที่ใครมาเมืองแพร่แล้วต้องแวะ คือ “วัดพระธาตุช่อแฮ” วัดคู่บ้านคู่เมืองอันเก่าแก่ของจังหวัด เป็นที่ประดิษฐาน “องค์พระธาตุช่อแฮ” พระธาตุประจำปีขาล ตามความเชื่อของชาวล้านนา เจดีย์ทรงเหลี่ยมย่อมุมแบบศิลปกรรมเชียงแสนสีทองอร่ามตั้งตระหง่านท่ามกลางท้องฟ้า ถือเป็นสัญลักษณ์แห่งศรัทธาและความรุ่งเรืองของเมืองแป้

แต่ก่อนจะถึงวัดพระธาตุช่อแฮ หากสังเกตดี ๆ ทางด้านขวามือริมถนนสายช่อแฮ จะพบกับร้านเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า “ข้าวปันระเบิด” ตั้งอยู่ที่บ้านเลขที่ 1022 ถนนช่อแฮ ตำบลช่อแฮ อำเภอเมืองแพร่ ร้านนี้อาจดูธรรมดาในสายตาคนผ่านทาง แต่กลับเต็มไปด้วยเรื่องราวและกลิ่นอายของความอร่อยที่ซ่อนอยู่ในแป้งบาง ๆ แผ่นหนึ่ง ซึ่งกลายเป็นเอกลักษณ์ของเมืองแพร่ไปแล้ว

เจ้าของร้านคือ นางสิริพร สารดี หญิงชาวแพร่ผู้มีหัวใจรักในอาหารพื้นบ้าน เธอเล่าว่าชาวบ้านในละแวกนี้มีอาชีพทำ “ข้าวปัน” และ “ข้าวแคบ” มานานแล้ว แต่ส่วนใหญ่ทำขายอยู่ภายในหมู่บ้าน ไม่มีใครนำออกมาขายริมทางให้คนทั่วไปได้ชิม นางสิริพรจึงตัดสินใจเปิดร้านเล็ก ๆ ขึ้น เพื่อให้คนเดินทางได้รู้จักรสชาติแห่งภูมิปัญญาพื้นบ้านนี้

“ข้าวปัน” เดิมทีเป็นขนมพื้นบ้านเรียบง่าย ทำจากแป้งข้าวเจ้าผสมน้ำ แล้วนำไปละเลงเป็นแผ่นบางบนผ้าขาวบางที่ขึงอยู่บนปากหม้อน้ำเดือด คล้ายการทำข้าวเกรียบปากหม้อ เมื่อแป้งสุกจะใช้ไม้พายม้วนขึ้นมาเป็นแผ่นบาง ๆ ขาวนวล มีกลิ่นหอมของแป้งและไอร้อนจากหม้อน้ำ เดิมมีเพียงสองแบบคือ “ข้าวปันธรรมดา” และ “ข้าวปันพริก” ที่ผสมพริกหรือเมล็ดงาเพื่อเพิ่มรสชาติ เค็ม ๆ มัน ๆ หอมละมุน

แต่ด้วยความคิดสร้างสรรค์ของนางสิริพร เธอไม่หยุดอยู่แค่สูตรดั้งเดิม แต่ต่อยอดให้ข้าวปันกลายเป็นเมนูที่หลากหลายและทันสมัยยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็น “ข้าวปันผัก” ที่ใส่ผักสดลงในแป้งบาง ๆ แล้วห่อม้วนอย่างประณีต เพิ่มทั้งสีสันและคุณค่าทางโภชนาการ หรือ “ข้าวปันไข่” ที่สอดไส้ไข่ปรุงรสหอมกรุ่น เสิร์ฟพร้อมน้ำจิ้มสูตรเด็ดรสเปรี้ยวหวานกำลังดี นอกจากนี้ยังมีเมนูยอดนิยมที่ลูกค้าติดใจคือ “ข้าวปันระเบิด” ซึ่งเป็นที่มาของชื่อร้าน

เมนูนี้เกิดจากไอเดียการนำแป้งข้าวปันที่พันไม้ไว้แล้วไปทอดให้กรอบนอกนุ่มใน จากนั้นคลุกด้วยผงปรุงรสหลากรส ไม่ว่าจะเป็นรสชีส สาหร่าย หรือปาปริก้า กลายเป็นของกินเล่นสุดชิคที่เด็ก ๆ ชื่นชอบ เรียกได้ว่าเป็นการผสมผสานระหว่างความดั้งเดิมกับความทันสมัยอย่างลงตัวที่สุด

“ข้าวปัน” ของร้านนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงขนมพื้นบ้านธรรมดา แต่เป็น รสชาติแห่งเมืองแพร่ ที่สะท้อนความเรียบง่าย ความตั้งใจ และภูมิปัญญาของคนท้องถิ่นอย่างแท้จริง ทุกแผ่นของข้าวปันคือเรื่องราวของวิถีชีวิตที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน เป็นอาหารที่บอกเล่าความผูกพันระหว่างคนกับบ้านเกิดได้อย่างงดงาม

นางสิริพรเล่าว่า ความสุขที่สุดของเธอคือการได้เห็นนักท่องเที่ยวที่แวะมาที่ร้านยิ้มด้วยความประทับใจ หลายคนถึงขั้นซื้อติดไม้ติดมือกลับไปฝากคนที่บ้าน เพราะข้าวปันของร้านนี้ไม่เพียงอร่อย แต่ยังเก็บได้นาน เหมาะเป็นของฝากจากเมืองแพร่ที่ไม่ซ้ำใคร

ร้าน “ข้าวปันระเบิด” เปิดให้บริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00 – 17.00 น. บรรยากาศในร้านเป็นกันเองแบบชาวบ้าน มีโต๊ะไม้เรียงรายใต้ร่มไม้เย็นสบาย กลิ่นหอมของแป้งที่กำลังสุกอบอวลไปทั่ว ทำให้ผู้มาเยือนได้ทั้งกลิ่น รส และสัมผัสแห่งความอบอุ่นของเมืองแป้ในเวลาเดียวกัน

ดังนั้น หากใครมีโอกาสเดินทางมาเยือนจังหวัดแพร่ ไม่ว่าจะเพื่อสักการะพระธาตุช่อแฮ หรือเพียงแค่ผ่านเส้นทางนี้ อย่าลืมแวะชิม “ข้าวปันระเบิด” ที่ร้านเล็ก ๆ แห่งนี้ เพราะบางครั้ง ความประทับใจของการเดินทางไม่ได้อยู่แค่สถานที่ใหญ่โต แต่แอบซ่อนอยู่ในรสชาติเรียบง่ายของอาหารพื้นบ้าน ที่บ่งบอกตัวตนของเมืองนั้นได้ดีกว่าคำบรรยายใด ๆ

“ข้าวปันระเบิด” คืออีกหนึ่งจุดหมายเล็ก ๆ ที่จะทำให้คุณเข้าใจว่า เมืองแป้ไม่เพียงมีวัดงามและผู้คนใจดีเท่านั้น แต่ยังมี รสชาติแห่งความอบอุ่น ที่พร้อมระเบิดความสุขทุกครั้งที่ได้ลิ้มลอง

วรพล เพชรสุทธิ์ / ทวีพร สุขเกษม