เนินเขาในมณฑลเจียงซี เป็นที่ตั้งของเหมืองแร่ธาตุหายากส่วนใหญ่ของจีน ซึ่งวัตถุดิบเหล่านี้ถูกใช้ในผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ตั้งแต่สมาร์ตโฟน ไปจนถึงเทคโนโลยีนำวิถีขีปนาวุธ ทว่าอุตสาหกรรมที่เฟื่องฟูดังกล่าวได้รับการคุ้มครองอย่างใกล้ชิดจากทางการจีน และสื่อมวลชนแทบไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าถึงพื้นที่
ชาวจีนในเมืองปานซือ กล่าวว่า เหมืองแร่แห่งหนึ่งมีการดำเนินงาน “เกือบตลอดเวลา” และบริเวณใกล้เคียงก็เริ่มมีงานก่อสร้างในนิคมอุตสาหกรรมแห่งใหม่ ซึ่งประกอบด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ รวมถึงโรงงานแปรรูปแร่ธาตุหายาก
ภูมิภาคเหมืองแร่ที่คึกคัก เป็นผลมาจากการผลักดันนานหลายสิบปีของรัฐบาลปักกิ่ง เพื่อสร้างความแข็งแกร่งในภาคส่วนเชิงยุทธศาสตร์ และความพยายามเหล่านั้นให้ประสบความสำเร็จในปีนี้ โดยมีการบรรลุข้อตกลงชั่วคราวในสงครามการค้ากับสหรัฐ เมื่อจีนผ่อนปรนมาตรการควบคุมการส่งออกแร่ธาตุหายากที่เข้มงวด
แม้ในขณะนี้ รัฐบาลวอชิงตันกำลังเร่งสร้างห่วงโซ่อุปทานทางเลือก แต่ผู้สันทัดกรณีหลานคนกล่าวเตือนว่า ความพยายามข้างต้นจะใช้เวลาหลายปี ขณะที่สหภาพยุโรป (อียู) ประกาศมาตรการใหม่ในเดือนนี้ เพื่อลดการพึ่งพาจีนในการจัดหาแร่ธาตุสำคัญ
นายเติ้ง เสี่ยวผิง อดีตผู้นำจีน กล่าวในสุนทรพจน์เมื่อปี 2535 ว่า “ตะวันออกกลางมีน้ำมัน จีนมีแร่ธาตุหายาก” โดยตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา จีนได้ใช้ประโยชน์จากแหล่งสำรองแร่ธาตุตามธรรมชาติของประเทศ เพื่อครองความเป็นผู้นำด้านการแปรรูปและนวัตกรรม
อนึ่ง อุตสาหกรรมแร่ธาตุหายากของจีน กระจุกตัวอยู่ในศูนย์กลางหลัก 2 แห่ง คือ เขตเหมืองแร่บายันโอโบ ริมทะเลทรายโกบี ซึ่งอุดมไปด้วยแร่ธาตุหายากชนิดเบาที่ใช้ผลิตแม่เหล็กในของใช้ในชีวิตประจำวัน ส่วนศูนย์กลางอีกแห่งหนึ่งอยู่รอบเมืองก้านโจว ในมณฑลเจียงซี ที่เชี่ยวชาญด้านแร่ธาตุหายากชนิดหนัก ซึ่งสกัดได้ยากกว่า แต่มีมูลค่าสูงกว่า เนื่องจากการใช้งานในแม่เหล็กทนความร้อน เครื่องยนต์เครื่องบินขับไล่ ระบบนำวิถีขีปนาวุธ และเลเซอร์
วิธีการทำเหมืองในภูมิภาค พัฒนาตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม ทางการวิพากษ์วิจารณ์แนวทางที่ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรง และปราบปรามสิ่งที่พวกเขาเรียกว่าเป็น “การสกัดแร่ธาตุแบบไร้ระเบียบ” นับตั้งแต่ช่วงต้นทศวรรษที่ 2010 ส่งผลให้การทำเหมืองโดยไม่มีใบอนุญาต ลดลงอย่างมากเมื่อเวลาผ่านไป
ปัจจุบัน ป้ายขนาดใหญ่ในพื้นที่ชนบท มีข้อความเตือนถึงการสกัดทรัพยากรแร่ธาตุหายากอย่างผิดกฎหมาย ตลอดจนเสนอเงินรางวัลสำหรับการแจ้งเบาะแส หรือการรายงานเกี่ยวกับการกระทำดังกล่าว
ทั้งนี้ อุตสาหกรรมเหมืองแร่ของจีน ส่วนใหญ่ถูกรวมเข้ากับบริษัทขนาดใหญ่ 2 แห่งของรัฐ โดยบนถนนเมืองก้านโจวที่ถูกขนานนามว่า “ถนนแร่ธาตุหายาก” กลุ่มคนงานก่อสร้างกำลังเร่งสร้างสำนักงานใหญ่แห่งใหม่ ของบริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง “ ไชน่า แรร์ เอิร์ธ กรุ๊ป” (China Rare Earth Group).
เลนซ์ซูม
เครดิตภาพ : GETTY IMAGES
