นางอนิลา บิชา นักแสดงหญิงชาวแอลเบเนีย มีชื่อเสียงจากการรับบทเป็นผู้หญิงที่ซับซ้อน ทั้งบนเวทีและหน้าจอ ด้วยทักษะที่สั่งสมมาตลอดการประกอบอาชีพ 30 ปี แต่ในตอนนี้ เธอกลับใช้ชีวิตอยู่ใต้เงาของ “อวตารปัญญาประดิษฐ์” (เอไอ) และบทบาทที่เธอไม่เคยแสดงมาก่อน
เมื่อเดือน ก.ย. ปีที่แล้ว นายกรัฐมนตรีอีดี รามา ผู้นำแอลเบเนีย ประกาศอย่างเอิกเกริกถึงการแต่งตั้ง “รัฐมนตรีที่ถูกสร้างจากเอไอ” คนแรกของโลก โดยมีหน้าที่ป้องกันการทุจริตในการประมูลสาธารณะ ซึ่งภายในไม่กี่วันหลังจากนั้น รัฐมนตรีเอไอก็กล่าวปราศรัยต่อรัฐสภาแอลเบเนียเป็นครั้งแรก
“ฉันไม่ได้มาแทนที่มนุษย์ แต่มาเพื่อช่วยเหลือพวกเขา” รัฐมนตรีเอไอ ซึ่งเป็นภาพจำลองดิจิทัลของบิชา ในชุดประจำชาติแอลเบเนีย กล่าวในข้อความคลิปวิดีโอที่ได้รับความสนใจทั่วโลก
แต่เมื่อบิชาเห็นใบหน้าที่คุ้นเคยของเธอ กล่าวปราศรัยในสิ่งที่เธอไม่รู้เรื่อง ในบทบาทที่เธอไม่เคยตกลงไว้ เธอก็รู้สึกตกตะลึง
“ฉันไม่อยากเชื่อเลยว่า เมื่อเห็นตัวเองพูดปราศรัยในรัฐสภา เมื่อได้ยินเสียงตัวเองพูดว่า ‘ฉันเป็นรัฐมนตรี’ ฉันรู้สึกตกใจมาก และร้องไห้หนักมาก” บิชา กล่าว
เมื่อช่วงต้นปี 2568 บิชาตกลงที่จะให้ใบหน้าและเสียงของเธอแก่ผู้ช่วยเสมือนจริง สำหรับพอร์ทัลบริการภาครัฐออนไลน์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยเหลือประชาชนในระบบราชการ
แม้ในตอนนั้นบิชารู้สึกดีใจมาก แต่มันก็เป็นงานที่ยากลำบาก เพราะการสร้างอวตารสมจริงที่สามารถตอบสนองได้แบบแชตบอตนั้น เธอต้องยืนพูดอย่างต่อเนื่องนานหลายชั่วโมง
ภายในเวลาไม่กี่เดือน แชตบอต “ดิเอลลา” (Diella) ซึ่งหมายถึง “ดวงอาทิตย์” ในภาษาแอลเบเนีย บันทึกการโต้ตอบเกือบหนึ่งล้านครั้ง และออกเอกสารมากกว่า 36,000 ฉบับผ่านแพลตฟอร์ม ซึ่งเป็นความสำเร็จที่ได้รับการยกย่องจากรัฐบาลและผู้ใช้งาน แม้แต่บิชาก็ได้รับคำแสดงความยินดีเกี่ยวกับดิเอลลาเช่นกัน
จนกระทั่งรามา “เลื่อนตำแหน่ง” ดิเอลลาอย่างกะทันหัน ให้เป็นรมว.การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ แต่เปิดเผยรายละเอียดต่อสาธารณะเพียงเล็กน้อย ส่งผลให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากฝ่ายค้าน และผู้สันทัดกรณีที่หยิบยกประเด็นเรื่องรัฐธรรมนูญและความรับผิดชอบ ท่ามกลางการทุจริตที่แพร่หลายในประเทศ
ด้านบิชากล่าวว่า เธอไม่ได้รับแจ้งอะไรเลย และใช้เวลานานหลายเดือนในการติดต่อกับรัฐบาลแอลเบเนีย แต่ถึงอย่างนั้น รัฐบาลกลับเมินเฉยต่อข้อความของเธอ และรามายังคงเดินหน้าโปรโมตดิเอลลาต่อไป
อนึ่ง บิชาละทิ้งความหวังที่จะยุติข้อพิพาทกับรัฐบาลแอลเบเนีย และเริ่มการต่อสู้ทางกฎหมายกับดิเอลลาเมื่อช่วงต้นเดือนที่ผ่านมา ซึ่งความพยายามที่จะระงับการใช้ภาพใบหน้าของเธอ ก่อนการฟ้องร้องอย่างเต็มรูปแบบ ถูกศาลปกครองปฏิเสธ
อย่างไรก็ตาม ทนายความของบิชากล่าวว่า พวกเขาจะยื่นฟ้องคดีหลักภายในไม่กี่วัน รวมถึงเรียกร้องค่าเสียหาย 1 ล้านยูโร (ราว 37 ล้านบาท) จากการละเมิดสิทธิในภาพลักษณ์ของเธอ
บิชากล่าวว่า เธอจะต่อสู้ต่อไป จนกว่าจะได้ตัวตนของเธอกลับคืนมา แม้ว่าจะต้องยื่นคดีความต่อศาลสิทธิมนุษยชนยุโรป (อีซีเอชอาร์) ในเมืองสตราสบูร์ก ประเทศฝรั่งเศสก็ตาม.
เลนซ์ซูม
เครดิตภาพ : AFP
