ภาพยนตร์การ์ตูนไทย แอนนิเมชันเรื่องแรกของไทยที่ทำสำเร็จ “เหตุมหัศจรรย์” โดยอาจารย์ปยุต เงากระจ่าง ที่ผ่านมาหอภาพยนตร์นำมาจัดฉายให้ชมเป็นหนึ่งในภาพยนตร์ในโปรแกรมพิเศษ ด้วยที่เดือนเมษายนเป็นทั้งเดือนเกิดผู้สร้างภาพยนตร์การ์ตูนไทย และเป็นเดือนที่ภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกของท่าน “สุดสาคร” ออกฉาย รวมทั้งยังเชื่อมต่อกับนิทรรศการหมุนเวียนล่าสุด “หลังเหตุมหัศจรรย์” ที่กำลังจัดแสดงต่อเนื่องมาถึงวันนี้
“เหตุมหัศจรรย์” ภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องแรกของไทยเรื่องนี้ ดำเนินเรื่องด้วยการวาดล้อตัวเองเป็นกระทาชายขี้เซา ตื่นนอนไปทำงานในเช้าวันหนึ่ง ระหว่างทางนั่งรถสามล้อถีบไปบนถนนราชดำเนินและพบเหตุมหัศจรรย์ ความยาว 8 นาที โดย อ.ปยุต สร้างขึ้นในปี2498 และนอกจากเรื่องนี้ในโปรแกรมพิเศษที่หอภาพยนตร์นำผลงานของท่านมาฉายยังมี หนุมานเผชิญภัยครั้งใหม่, เด็กกับหมี และสุดสาครผลงานชิ้นเอกที่สร้างจากทักษะ จินตนาการ ความยากลำบาก ฯลฯ เพื่อปักหมุดหมายสำคัญให้แก่ประวัติศาสตร์วงการแอนิเมชันไทย
สำหรับ “หลังเหตุมหัศจรรย์ After the incident” นิทรรศการจัดแสดงต่อเนื่องมานับธันวาคมที่ผ่านมาจวบถึงวันนี้ ณ ห้องนิทรรศการ อาคารสรรพสาตรศุภกิจ หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) เกิดจากความตั้งใจที่จะ นำเสนอเรื่องราวของแอนิเมชันด้วยการพาผู้ชมย้อนไปเยี่ยมเยือนจุดเริ่มต้นของภาพยนตร์แอนิเมชันในประเทศไทย โดยปี 2568 เป็นวาระครบรอบ 70 ปีของ เหตุมหัศจรรย์ ภาพยนตร์การ์ตูนฝีมือคนไทยเรื่องแรก สร้างโดย ปยุต เงากระจ่าง โดยออกฉายสู่สาธารณชนในวันที่ 5 กรกฎาคม 2498 ณ โรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมไทย
นิทรรศการ ครั้งนี้จึงถือเป็นงานแสดงคารวะต่อบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทยผู้บุกเบิกแอนิเมชันของประเทศ “หลังเหตุมหัศจรรย์ หรือ After the Incident เป็นงานที่แสดงการเชื่อมต่อระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ตอกย้ำหลักการว่า ประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ในบริบทต่าง ๆ ยังคงส่งอิทธิพลทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อคนทำงานศิลปะร่วมสมัย นิทรรศการฯ เชิญ ณัท เศรษฐ์ธนา เป็นภัณฑารักษ์ทำงานร่วมกับทีมนิทรรศการของหอภาพยนตร์ เพื่อสร้างนิทรรศการที่เชื่อมโยงผลงานอาจารย์ปยุต เงากระจ่าง เข้ากับงานของศิลปินร่วมสมัย”
ในนิทรรศการตัวตนและผลงานของอาจารย์ปยุต ไม่ได้ถูกนำเสนอในฐานะ “แรงบันดาลใจ” หรือ “วัตถุในคอลเลคชัน” จากอดีต แต่เป็นศิลปินที่มีผลงานร่วมแสดง และเป็นงานสร้างสรรค์ที่ยังคงความหมายในสายตาของคนดูยุคปัจจุบัน โดยมี 4 ศิลปิน ได้แก่ นิพันธ์ โอฬารนิเวศน์, อัญชลี อนันตวัฒน์ ,สิทธิกร ขาวสะอาด และสิกานต์ สกุลอิสริยาภรณ์ สร้างสรรค์ผลงานร่วมแสดง
“หลังเหตุมหัศจรรย์” ที่ผ่านมาหอภาพยนตร์จัดกิจกรรมเสวนาควบคู่ไปกับนิทรรศการหมุนเวียนชุดนี้ ชวนร่วมสำรวจความเชื่อมโยงระหว่างประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทยกับงานศิลปะร่วมสมัย โดยก่อนเสวนาจัดฉายภาพยนตร์เรื่อง La Jetée ภาพยนตร์ทดลองที่เล่าเรื่องด้วยภาพนิ่ง อันมีนัยสำคัญด้านความทรงจำและกาลเวลา ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดหลักของนิทรรศการฯ
จากนั้นเสวนากับภัณฑารักษ์และศิลปินโดยร่วมกันแลกเปลี่ยนมุมมองถึงกระบวนการสร้างสรรค์และการตีความผลงานในบริบทปัจจุบัน เป็นกิจกรรมรำลึกถึงผู้บุกเบิก และเป็นการเปิดบทสนทนาระหว่างอดีตกับปัจจุบัน โดยเชื่อมโยงผลงานของ อ.ปยุต เข้ากับงานของศิลปินร่วมสมัย
นอกจากนิทรรศการฯ จากที่กล่าวในโปรแกรมพิเศษนำผลงานภาพยนตร์ อ.ปยุต มาจัดฉาย ดังเช่น “สุดสาคร” (2522) เป็นภาพยนตร์แอนนิเมชันไทยเรื่องยาวเรื่องแรก เล่าเรื่องการผจญภัยบนหลังม้านิลมังกร ขณะที่ “หนุมานเผชิญภัยครั้งใหม่”เป็นภาพยนตร์การ์ตูนในช่วงสงครามเย็นที่นำตัวละครหนุมานและทศกัณฐ์มาเป็นตัวแทน ฯลฯ เป็นส่วนหนึ่งที่บอกเล่าแอนิเมชันไทย เล่าถึงผลงานสร้างสรรค์ของผู้สร้างภาพยนตร์การ์ตูนไทย
