ซาอุดีอาระเบีย ตุรกี และปากีสถาน ลงนามใน “ข้อตกลงการป้องกันประเทศร่วมแห่งเมกกะ” ซึ่งเป็นข้อตกลงการป้องกันประเทศร่วมฉบับใหม่ที่เชื่อมต่อภูมิภาคตะวันออกกลางกับเอเชียใต้
คำมั่นสัญญาหลักของข้อตกลงเมกกะ คือ การโจมตีด้วยกำลังอาวุธต่อประเทศภาคีประเทศใดประเทศหนึ่ง จะถือเป็นการโจมตีต่อประเทศภาคีทั้งหมด และข้อความดังกล่าวส่งผลให้เกิดการเปรียบเทียบกับองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (นาโต) ซึ่งประเทศสมาชิกต่างให้คำมั่นสัญญาในลักษณะเดียวกันภายใต้มาตรา 5 ของสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ
การรวมตัวกันของซาอุดีอาระเบีย ตุรกี และปากีสถาน ซึ่งเป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ของโลก สมาชิกนาโตที่มีอุตสาหกรรมการป้องกันประเทศที่ขยายตัว และรัฐที่มีอาวุธนิวเคลียร์ ตามลำดับ ทำให้ข้อตกลงเมกกะมีศักยภาพที่จะเปลี่ยนแปลงพลวัตด้านความมั่นคงทั่วตะวันออกกลาง เอเชียใต้ และมหาสมุทรอินเดีย
นอกจากนี้ ข้อตกลงดังกล่าวยังส่งสัญญาณบ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ในวิธีการที่มหาอำนาจในภูมิภาคจัดการประเด็นความมั่นคงของตนเอง โดยมุ่งไปสู่การพึ่งพาตนเองเชิงยุทธศาสตร์ในช่วงเวลาที่ภูมิภาคมีความไม่มั่นคงอย่างมาก
อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงเมกกะยังไม่ใช่ “นาโตใหม่” อย่างน้อยในตอนนี้ และควรเข้าใจว่ามันเป็นรูปแบบหนึ่งของการประกันเชิงยุทธศาสตร์สำหรับรัฐบาลของสามประเทศภาคี ที่ต้องการการคุ้มครองและอิทธิพลทางการเมืองเพิ่มขึ้น นอกเหนือจากการรับประกันแบบดั้งเดิมของสหรัฐ
แต่ไม่ว่าข้อตกลงฉบับนี้จะพัฒนาเป็นกลุ่มพันธมิตรทางทหารที่น่าเชื่อถือ หรือยังคงเป็นเพียงสัญลักษณ์ทางการเมืองนั้น จะขึ้นอยู่กับว่าประเทศเหล่านี้จะแก้ไขปัญหาพื้นฐานที่สำคัญเกี่ยวกับพันธกรณีที่แท้จริง และผลประโยชน์ระดับภูมิภาคที่ขัดแย้งกันได้อย่างไร
อนึ่ง ข้อตกลงเมกกะจัดทำขึ้นบนความสัมพันธ์ที่มีอยู่แล้วระหว่างสามประเทศภาคี และสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมั่นที่ลดลงในระเบียบความมั่นคงระดับภูมิภาคที่มีอยู่ เนื่องจากซาอุดีอาระเบียและรัฐอื่น ๆ ในอ่าวเปอร์เซีย พึ่งพาสหรัฐอย่างมากในการป้องกันประเทศมาเป็นเวลานาน แต่สงครามของสหรัฐและอิสราเอลต่อิหร่าน เผยให้เห็นถึงความเสี่ยงของการพึ่งพาเช่นนี้
แม้ซาอุดีอาระเบียและประเทศเพื่อนบ้านในอ่าวเปอร์เซีย พยายามหลีกเลี่ยงการมีส่วนเกี่ยวข้องในความขัดแย้ง แต่พวกเขาต้องเผชิญกับการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนของอิหร่าน ภัยคุกคามต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานที่สำคัญ และการชะงักงันของการขนส่งทางเรือในภูมิภาค
กระนั้น ข้อตกลงเมกกะไม่ได้หมายความว่า ทั้งสามประเทศภาคีจะละทิ้งสหรัฐ โดยตุรกียังคงเป็นสมาชิกของนาโต ส่วนซาอุดีอาระเบียและปากีสถานก็ยังรักษาความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงที่สำคัญกับสหรัฐ แต่มันเป็นการเพิ่มการป้องกันอีกชั้นหนึ่ง ในกรณีที่การรับประกันแบบดั้งเดิมพิสูจน์ได้ว่ามีเงื่อนไข ถูกจำกัดทางการเมือง หรือช้าเกินไปในช่วงวิกฤติ
ทั้งนี้ คำมั่นสัญญาการป้องกันประเทศร่วมจะน่าเชื่อถือ ก็ต่อเมื่อประเทศสมาชิกรับรู้ถึงภัยคุกคามร่วมกัน และเต็มใจที่จะแบกรับต้นทุนเพื่อกันและกัน ซึ่งในที่นี้ไม่สามารถสันนิษฐานได้เช่นนั้น
วิกฤติอาจเผยให้เห็นถึงความแตกแยกอย่างมีนัยสำคัญ โดยการโจมตีที่ซาอุดีอาระเบียมองว่าเป็นอันตรายอย่างมาก อาจไม่ได้รับการประเมินแบบเดียวกันในตุรกีหรือปากีสถาน อีกทั้งแถลงการณ์ต่อสาธารณะเกี่ยวกับข้อตกลงเมกกะ ไม่ได้อธิบายว่าแต่ละประเทศต้องมีส่วนร่วมอย่างไร หรือว่าการโจมตีโดยกลุ่มติดอาวุธ แทนที่จะเป็นรัฐ จะทำให้ข้อตกลงมีผลบังคับใช้หรือไม่
ความสำคัญของข้อตกลงเมกกะ จะถูกกำหนดโดยการบังคับใช้มากกว่าถ้อยคำในที่ประชุม ซึ่งการฝึกซ้อมอย่างสม่ำเสมอ การวางแผนรับมือเหตุฉุกเฉินร่วมกัน ข้อตกลงด้านโลจิสติกส์ และการป้องกันทางอากาศและขีปนาวุธแบบบูรณาการ จะบ่งชี้ว่าข้อตกลงฉบับนี้ใช้งานได้จริง.
ทีมข่าวต่างประเทศ
เครดิตภาพ : REUTERS
