คำว่า Euthanasia มีรากศัพท์จากภาษากรีกโบราณ (“eu” แปลว่าดี/สงบ และ “thanatos” แปลว่าความตาย) หมายถึง “การจากไปอย่างสงบ” ซึ่งนับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1963 องค์กรวิชาชีพสากลอย่างสมาคมการแพทย์สัตวแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (AVMA) และองค์การสุขภาพสัตว์โลก (WOAH) ได้ผลักดันให้กระบวนการนี้กลายเป็นศาสตร์การแพทย์ที่มุ่งลดความเจ็บปวด ความกลัว และความทุกข์ทรมานให้น้อยที่สุด โดยมีสวัสดิภาพสัตว์เป็นหัวใจสำคัญ
เมื่อสัตว์เลี้ยงกลายเป็นสมาชิกครอบครัว การตัดสินใจช่วงท้ายชีวิตจึงไม่ได้ดูแค่ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ แต่ต้องประเมินคุณภาพชีวิต รอบด้าน ทั้งการกิน ขับถ่าย การเคลื่อนไหว และระดับความเจ็บปวด ควบคู่กับการดูแลแบบประคับประคอง จนกระทั่งเจ้าของและสัตวแพทย์เห็นพ้องร่วมกันว่าการยื้อชีวิตต่อไปอาจสร้างความทรมานมากกว่าความสุขสบาย
สำหรับประเทศไทย พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 ได้วางข้อยกเว้นไว้ใน มาตรา 21 (4) ว่า การุณยฆาตจะทำได้โดยไม่ผิดกฎหมายก็ต่อเมื่อเป็นการ “ฆ่าสัตว์ในกรณีที่สัตวแพทย์เห็นว่าสัตว์ป่วย พิการ หรือบาดเจ็บและไม่สามารถเยียวยาหรือรักษาให้มีชีวิตอยู่รอดได้โดยปราศจากความทุกข์ทรมาน” และตาม มาตรา 27 หากสัตว์มีเจ้าของ ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของสัตว์ด้วย ขณะเดียวกันสัตวแพทย์ไทยบางท่านก็มีสิทธิใช้ดุลพินิจแห่งวิชาชีพที่จะไม่รับทำตามจุดยืนทางจริยธรรมส่วนตน
จากข้อกฎหมายนี้ จึงตอบเรื่อง “สุนัขดุกัดคน เจ้าของพาไปการุณยฆาตได้หรือไม่” อย่างชัดเจนว่า หากสุนัขมีร่างกายแข็งแรงสมบูรณ์ ย่อมไม่เข้าข่ายตามมาตรา 21 (4) ส่วนการอ้าง มาตรา 21 (6) เรื่องเหตุจำเป็นเพื่อป้องกันอันตรายแก่ชีวิตหรือร่างกาย ต้องดูข้อเท็จจริงและความจำเป็นเฉพาะหน้าเป็นรายกรณี ไม่สามารถเหมารวมจูงสุนัขเข้าคลินิกให้หมอฉีดยาได้ เพราะความก้าวร้าวเป็นปัญหาพฤติกรรมที่เจ้าของต้องรับผิดชอบด้วยการปรับพฤติกรรม กักขังให้ปลอดภัย หรือส่งมอบให้ผู้เชี่ยวชาญดูแล
สำหรับสัตว์ป่วยระยะสุดท้าย กระบวนการทางการแพทย์จะดำเนินไปอย่างรัดกุม โดยสัตวแพทย์จะให้ยาระงับประสาทหรือยานำสลบเพื่อให้สัตว์หลับลึก หมดสติอย่างสมบูรณ์ ไร้ความเจ็บปวด ก่อนให้ยาเฉพาะทาง ซึ่งต้องดำเนินการโดยผู้ประกอบวิชาชีพการสัตวแพทย์เท่านั้น
ท้ายที่สุด การุณยฆาตไม่ใช่การตัดสินใจด้วยอารมณ์ชั่ววูบ แต่คือการแบกรับความเจ็บปวดเพื่อปกป้องเพื่อนแท้สี่ขาจากความทุกข์ทรมานที่ไร้ทางออก ไม่ว่าจะเลือกประคับประคองจนถึงลมหายใจสุดท้าย หรือเลือกที่จะปล่อยมือส่งเขากลับดาว ขอเพียงเชื่อมั่นว่านั่นคือสิ่งที่ดีที่สุดภายใต้ความรักเพื่อมอบความสงบเป็นของขวัญชิ้นสุดท้าย
ให้แก่กัน
อ้างอิง : พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 (มาตรา 20, 21 และ 27) American Veterinary Medical Association (AVMA). AVMA Guidelines for the Euthanasia of Animals : 2020 Edition.
