ปัญหาสุขภาพจิตของคนไทยมีแนวโน้มสูงขึ้น จากสภาวะเศรษฐกิจถดถอยและโรคระบาดโควิด-19 ส่งผลต่อภาวะเครียดเพิ่มขึ้น 2.1 เท่า ภาวะซึมเศร้า 4.8 เท่า และภาวะฆ่าตัวตายถึง 5.9 เท่า สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับกรมสุขภาพจิตและมูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.) จัดโครงการพัฒนาความร่วมมือเพื่อขับเคลื่อนการส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตของชุมชนท้องถิ่นในสถานการณ์วิกฤตและตลอดช่วงชีวิต โดยสร้างต้นแบบท้องถิ่นด้วยกลไกชุมชน 5 ภูมิภาค นำมาสู่การจัดเวทีสานพลังส่งเสริมสุขภาพจิตโดยชุมชนท้องถิ่น ครั้งที่ 1 เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์แต่ละพื้นที่ พร้อมทั้งแต่งตั้งนักส่งเสริมสุขภาพจิตชุมชน (นสช.) 100 คนทั่วประเทศ
นายชาติวุฒิ วังวล ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า ชุมชนเป็นองค์ประกอบพื้นฐานในการสร้างสุขภาพจิต ซึ่งมีองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ตำบล อำเภอ ผู้ใหญ่บ้าน วัด รวมถึงครูและโรงเรียน โครงการจึงพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพจิตชุมชน (นสช.) จากอาสาสมัครสาธารณสุขหมู่บ้าน (อสม.) เป็นจุดประสานการขับเคลื่อนงานบริการ งานส่งเสริมและป้องกันด้านสุขภาพจิต ที่จะทำให้คนในชุมชนสามารถเข้าระบบสาธารณสุขได้โดยง่าย
นางสาวรวิปรียา ภูณรงค์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ โรงพยาบาลศรีธัญญา กล่าวว่า โรงพยาบาลศรีธัญญาและโรงพยาบาลบางกรวยนำวัดในชุมชน มาเป็นสถานที่ส่งเสริมสุขภาพจิต โดยมีเจ้าอาวาสเป็นผู้สนับสนุน ประสานงานกับคนในชุมชน และจัดการอบรมแกนนำนักส่งเสริมสุขภาพจิต เพื่อสามารถคัดกรองคนในพื้นที่ ให้สามารถดูแลกันเองในชุมชนได้ และแบ่งเบาภาระหน้าที่ของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ให้สามารถคัดกรองผู้ป่วย โดยนำเครื่องมือนวัตกรรมทางการแพทย์ Smart pulse ที่ประเมินความเครียดและปัญหาสุขภาพทางกาย จากการวัดปลายนิ้ว และใช้ระยะเวลาในการประเมิน 1 นาที มาเป็นตัวช่วยสำหรับนักส่งเสริมสุขภาพจิต ในการคัดกรอง เมื่อตรวจพบผู้มีความเสี่ยง ก็สามารถเป็นตัวกลาง ให้คนในชุมชนมารักษาที่โรงพยาบาลได้
การส่งเสริมสุขภาพจิตประชาชนด้วยกลไกลชุมชน 5 ภูมิภาค เชื่อมโยงเครือข่ายทั้งภาครัฐ หน่วยงานสาธารณสุข ภาคประชาสังคมและชุมชนท้องถิ่น สร้างบทบาทหน้าที่ ดูแลและสนับสนุนงานสุขภาพจิตคนในพื้นที่ทุกช่วงวัยแบบเชิงรุก โดยสร้างกิจกรรมและพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพจิตเพื่อเกิดเป็นชุมชนเข้มแข็ง ที่สามารถดูแลกันและกัน รวมทั้งเป็นสื่อกลางของคนในชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้
