ท่ามกลางความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการสูญเสียพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง การอนุรักษ์ป่าต้นน้ำจึงกลายเป็นวาระสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน หนึ่งในแนวทางที่ได้รับการยอมรับและพิสูจน์ถึงประสิทธิภาพคือการประยุกต์ใช้ ‘ทฤษฎีป่าเปียก’ ร่วมกับ ‘ภูมิปัญญาชาวบ้าน’ ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สืบทอดจากบรรพบุรุษ
ทฤษฎีป่าเปียก คือแนวคิดที่มุ่งเน้นการสร้างระบบนิเวศป่าที่อุดมสมบูรณ์และมีความชุ่มชื้นสูง โดยมีองค์ประกอบสำคัญคือการสร้างแหล่งน้ำขนาดเล็ก ฝายชะลอน้ำ และการปลูกพืชที่สามารถกักเก็บน้ำได้ดี ซึ่งจะช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นในดิน ลดความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่า และส่งเสริมการฟื้นฟูระบบนิเวศ
ภูมิปัญญาชาวบ้านที่สั่งสมมาหลายชั่วอายุคนได้แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในธรรมชาติและการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล ดังนั้นการนำความรู้และประสบการณ์เหล่านี้มาประยุกต์ใช้ร่วมกับทฤษฎีป่าเปียก จะช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำได้อย่างยั่งยืน
สอดคล้องกับการที่ ‘บริษัท ซันโทรี่ เป๊ปซี่โค เบเวอเรจ (ประเทศไทย) จำกัด’ ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายเครื่องดื่มภายใต้แบรนด์สินค้าซันโทรี่และเป๊ปซี่โคในประเทศไทย จัดกิจกรรม ‘คน น้ำ ดี’ ครั้งที่ 6 ขึ้นในช่วงปลายปีที่ผ่านมา เพื่อร่วมอนุรักษ์พื้นที่ป่าต้นน้ำ ณ จังหวัดเพชรบุรี ตอกย้ำค่านิยมองค์กร ‘การเติบโตอย่างยั่งยืน’ (Growing for Good) และ ‘การตอบแทนกลับคืนสู่สังคม’ (Giving Back to Society) ในการนำมาปฏิบัติให้เกิดเป็นรูปธรรมอย่างต่อเนื่อง
กิจกรรมดังกล่าว จัดขึ้นโดยมีพนักงานจิตอาสาของบริษัทฯ พร้อมด้วยคณะผู้แทนจากหน่วยงานท้องถิ่น ได้แก่ หน่วยจัดการต้นน้ำแก่งกระจาน หน่วยจัดการต้นน้ำหุบกะพง และสถานีควบคุมไฟป่าหุบกะพง ตลอดจนชาวบ้านในพื้นที่เข้าร่วมกิจกรรม เพื่อปลูกฝังและส่งเสริมการอนุรักษ์พื้นที่ป่าต้นน้ำ
‘วิภาวรรณ ทัศนปรีชาชัย’ ผู้จัดการอาวุโสฝ่ายบรรษัทสัมพันธ์ กล่าวว่า กิจกรรม ‘คน น้ำ ดี’ เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ ‘มิซุอิกุ’ ที่บริษัทฯ ดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562 เพื่อให้ความรู้แก่เยาวชนเกี่ยวกับความสำคัญของทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อม รวมถึงส่งเสริมให้พนักงานมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์น้ำอย่างยั่งยืน ซึ่งในปีนี้จัดขึ้นภายใต้แนวคิด ‘ผสานทฤษฎีป่าเปียกและภูมิปัญญาชาวบ้าน อนุรักษ์ป่าต้นน้ำอย่างยั่งยืน’ โดยมีพนักงานจิตอาสา ผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ และชุมชนในพื้นที่เข้าร่วมกิจกรรมอย่างคับคั่ง โดยมีกิจกรรมหลักประกอบไปด้วย การปลูกหญ้าแฝกและหวาย เพื่อช่วยรักษาหน้าดินและลดการพังทลายของดิน การสร้างฝายชะลอน้ำ เพื่อกักเก็บน้ำและลดการชะล้างพังทลายของดิน และการสร้างโป่งเทียม เพื่อเป็นแหล่งแร่ธาตุที่จำเป็นต่อสัตว์ป่า นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรม ‘สืบชะตาแม่น้ำเพชรบุรี’ เพื่อส่งเสริมความตระหนักถึงความสำคัญของแหล่งน้ำ และสร้างความผูกพันระหว่างคนในชุมชนกับผืนป่าต้นน้ำ
ด้าน ‘ทินกร สินทรัพย์’ ตัวแทนพนักงาน บริษัท ซันโทรี่ เป๊ปซี่โค เบเวอเรจ (ประเทศไทย) จำกัด เปิดเผยถึงความรู้สึกที่ได้เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าว ว่า รู้สึกภาคภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการร่วมสร้างความเปลี่ยนแปลงให้แก่สังคมและสิ่งแวดล้อม นอกเหนือจากการทำประโยชน์เพื่อสังคมแล้ว ยังได้รับความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำจากเจ้าหน้าที่หน่วยจัดการต้นน้ำ รวมถึงแนวคิดเรื่องป่าเปียกจากเจ้าอาวาสวัดไร่มะม่วง พระราชดำรัส (ป่าดอนขุนห้วย) ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำและป่าไม้ให้คงอยู่สืบไป
สำหรับการอนุรักษ์พื้นที่ป่าต้นน้ำครั้งนี้ จัดขึ้นในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ซึ่งเป็นอุทยานที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไทย และเป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของแม่น้ำเพชรบุรีและปราณบุรี ที่มีความสำคัญต่อการอุปโภคบริโภคของชุมชนและระบบนิเวศในจังหวัดเพชรบุรีและพื้นที่ใกล้เคียง อีกทั้งยังเป็นแหล่งศึกษาระบบนิเวศวิทยาที่สำคัญของประเทศ โดยดำเนินกิจกรรมหลัก 3 กิจกรรม ได้แก่
- การปลูกหญ้าแฝก 8,000 ต้น และหวาย 1,000 ต้น บริเวณอ่างเก็บน้ำแก่งกระจาน หญ้าแฝกมีคุณสมบัติในการรักษาหน้าดิน เนื่องจากมีระบบรากที่แข็งแรงและหยั่งลึกได้ถึง 3 เมตร ช่วยป้องกันการเซาะของน้ำและรักษาระบบนิเวศของแหล่งน้ำ ขณะเดียวกัน หวายเป็นพืชที่ช่วยชะลอการพังทลายของดิน
- การสร้างฝายคอกหมูชะลอน้ำ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้าน โดยใช้ท่อนไม้และถุงบรรจุทราย เพื่อกักเก็บน้ำ ลดการพังทลายของดิน และดักจับตะกอนที่ไหลมากับสายน้ำ ช่วยให้แหล่งน้ำตอนล่างไม่ตื้นเขินเร็วเกินไป อีกทั้งยังช่วยให้ดินมีความชุ่มชื้น เพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของป่า และเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ
- การบูรณะระบบท่อน้ำโครงการป่าเปียก ณ วัดไร่มะม่วง พระราชดำรัส (ป่าดอนขุนห้วย) เพื่อให้กลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ โครงการป่าเปียกมีแนวคิดในการใช้ทรัพยากรน้ำสร้างแนวป้องกันไฟป่า โดยสูบน้ำขึ้นไปกักเก็บในอ่างเก็บน้ำบนภูเขา แล้วปล่อยน้ำลงมาสู่ป่าเพื่อรักษาความชุ่มชื้น ป้องกันการเกิดไฟป่า
อนึ่ง ซันโทรี่ เป๊ปซี่โค ประเทศไทย ได้ริเริ่มกิจกรรม ‘คน น้ำ ดี’ ขึ้นเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2562 โดยเป็นกิจกรรมเพื่อสังคมที่บริษัทจัดขึ้นเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูป่าต้นน้ำ รวมถึงแหล่งน้ำที่สำคัญของประเทศไทยในหลากหลายจังหวัด
