เมื่อวันที่ 4 ธ.ค.นายแพทย์เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา คุณหมออารมณ์ดีเจ้าของเพจ “หมอเจด”
เช็กเลย! คัดกรองมะเร็งอายุ 40+ ต้องทำอะไรบ้าง?
พออายุแตะ 40+ ร่างกายเราก็เริ่มเปลี่ยนแบบเงียบ ๆ หลายโรคไม่มีสัญญาณเตือน โดยเฉพาะ “มะเร็ง” ที่ถ้าตรวจช้า = โอกาสรักษาน้อยลงทันทีครับ แต่ถ้าเรารู้ก่อนหลายชนิด ป้องกันได้ก่อนและหาเจอได้ไว เพียงแค่ตรวจคัดกรองให้ถูกต้องตามอายุเลยครับ
1) มะเร็งลำไส้ใหญ่
มะเร็งลำไส้ใหญ่ส่วนใหญ่เริ่มจาก “ติ่งเนื้อเล็ก ๆ” ที่ไม่เจ็บ ไม่ปวด ไม่มีสัญญาณเตือนเลยครับ แต่ถ้าปล่อยไว้หลายปีจะกลายเป็นก้อนที่ลุกลามง่ายมาก ต้องเริ่มตรวจทันทีตั้งแต่อายุ 45+ ซึ่งการคัดกรองที่ควรทำคือ FIT Test ปีละครั้ง เพื่อตรวจเลือดแฝงในอุจจาระ และ ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ทุก 5–10 ปี เพื่อเอาติ่งออกตั้งแต่ต้นทาง ก่อนจะกลายเป็นมะเร็งจริง ยิ่งตรวจเร็ว = กันมะเร็งได้ตั้งแต่ยังไม่เกิดครับ
2) มะเร็งตับ
คนเป็นไขมันพอกตับ–ดื่ม–ไวรัส B/C เสี่ยงสูงครับ ตับนี่ถือเป็นอวัยวะที่ “เกิดก้อนแบบไม่แสดงอาการ” ทำให้หลายเคสตรวจเจอช้ามากครับ โดยเฉพาะคนที่ ALT สูง ไขมันพอกตับ ดื่มประจำ หรือมีไวรัสตับอักเสบ สิ่งที่ควรทำคือ อัลตราซาวด์ตับทุก 6–12 เดือน เพื่อดูความผิดปกติของเนื้อตับ และตรวจเลือด AFP ร่วมด้วยเพื่อดูสัญญาณของเซลล์มะเร็ง ยิ่งเจอเร็ว โอกาสรักษาหายขาดสูงมากครับ
3) มะเร็งปอด
มะเร็งปอดเป็นอันดับต้น ๆ ที่ “เจอช้าแล้วอันตรายมากที่สุด” เพราะก้อนในปอดกว่าจะโตจนมีอาการ ใช้เวลานาน แต่ลุกลามเร็ว คนอายุ 40+ ควรตรวจครับ แม้ไม่ได้สูบบุหรี่ เพราะ PM2.5 คือตัวการใหญ่ที่อยู่ในเมือง ควันเยอะ หรือถ้ามีคนในบ้านสูบบุหรี่ ควรทำ Low-dose CT Scan (LDCT) ปีละครั้ง เพื่อหาก้อนเล็กระดับ 2–3 มม. ที่เอกซเรย์ธรรมดาไม่เห็น ตรวจแบบนี้ช่วยลดอัตราเสียชีวิตได้จริงครับ
4) มะเร็งเต้านม
อันนี้ผู้หญิง 40+ ต้องตรวจปีละครั้งเสมอครับ เพราะก้อนเล็ก ๆ ในเต้านมคลำไม่เจอ แต่แผ่กระจายเร็ว ถ้าตรวจช้า โอกาสสู้โรคจะลดลงทันที ซึ่งการตรวจที่แม่นที่สุดคือ Mammogram + Ultrasound เต้านม ปีละครั้ง เพื่อดูทั้งก้อนเนื้อ ตีบแคลเซียม และเนื้อแน่น ตรวจคู่กันไม่พลาดความผิดปกติครับ
5) มะเร็งปากมดลูก
มะเร็งชนิดนี้เกิดจาก HPV เกือบทั้งหมดครับ และเชื้อใช้เวลานานหลายปีในการเปลี่ยนเป็นเซลล์ผิดปกติ ทำให้ “ตรวจเร็ว = หายง่ายที่สุดในบรรดามะเร็งทั้งหมด” แต่ห้ามปล่อยเกิน 3–5 ปีนะ ควรตรวจด้วย HPV DNA Test ทุก 5 ปี หรือ Pap smear ทุก 3 ปี โดยเฉพาะผู้หญิงที่เคยมีเพศสัมพันธ์ทุกคน ไม่ว่าจะกี่ปีมาแล้วก็ตามครับ
6) มะเร็งต่อมลูกหมาก
โรคนี้โตได้ช้า แต่แพร่กระจายแบบเงียบ ๆ ยิ่งอายุเยอะ ยิ่งเสี่ยง ผู้ชาย 50+ และคนมีประวัติครอบครัวควรตรวจเลือดดู ค่า PSA ปีละครั้ง ถ้าสูงผิดปกติ → หมอจะตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกว่ามาจากโตธรรมดาหรือเป็นก้อนมะเร็ง การเจอเร็วทำให้รักษาได้ง่ายกว่า 10 เท่า
7) มะเร็งไทรอยด์
ก้อนในไทรอยด์ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ ทำให้คนส่วนใหญ่ไม่รู้ตัว ตรวจเจอเมื่อโตมากแล้ว ถ้ามีก้อนคอ เสียงแหบ กลืนลำบาก ต้องตรวจทันทีครับ การคัดกรองคือ Ultrasound ไทรอยด์ เพื่อตรวจลักษณะของก้อนร่วมกับตรวจฮอร์โมน ถ้าเจอตั้งแต่เล็ก ๆ รักษาได้ง่ายมากครับ
ถ้าอายุเกิน 40 แล้ว ยังไม่เคยตรวจคัดกรองมะเร็ง ต้องเริ่มทันทีครับ เพราะหลายโรคเกิดแบบเงียบ ๆ โดยไม่เตือน ทั้งลำไส้ ตับ ปอด เต้านม ปากมดลูก ต่อมลูกหมาก และไทรอยด์ การตรวจประจำปีช่วยจับความผิดปกติแบบยังไม่เป็นก้อนใหญ่ เพิ่มโอกาสรักษาหายได้มากขึ้นหลายเท่า ยิ่งตรวจเร็ว = ยิ่งป้องกันมะเร็งได้ก่อนเกิดจริงครับ
