“ทีมข่าวอาชญากรรม” สอบถามมุมมองเรื่องดังกล่าวกับอดีตคนใน ที่ผ่านมาแล้วทั้งแวดวงกฎหมายและสนามการเมือง อย่าง “ผู้การแต้ม” พล.ต.ต.วิชัย สังข์ประไพ อดีตรองผบช.น. อธิบายว่า อันดับแรกต้องทำความเข้าใจก่อนว่า เงินที่ได้จากกิจกรรมผิดกฎหมายไม่ว่าเว็บพนัน บ่อนพนัน พนันออนไลน์ สแกมเมอร์ แรงงานเถื่อน การค้าของหนีภาษี หรือน้ำมันเถื่อน ล้วนจัดอยู่ในกลุ่ม“ทุนเทา”ทั้งหมด เงินเหล่านี้ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อมีเงินมากย่อมแปลงเป็น “อำนาจ”ได้
จากทุนเทา สู่การเมืองท้องถิ่น ก่อนขยับระดับชาติ
พล.ต.ต.วิชัย เผยเส้นทางทุนเทามักเริ่มจากระดับล่างสุดของการเมือง คือ ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน ซึ่งปัจจุบันไม่ใช่คนธรรมดาในชุมชน แต่เป็นกลุ่มนายทุนหรือเศรษฐีที่มีเงินหนา การซื้อเสียงเกิดขึ้นอย่างเปิดเผย ตั้งแต่หัวละ 1,000–3,500 บาท พร้อมตั้งคำถามเงินเหล่านี้มาจากไหน หากไม่ใช่ทุนเทา
เมื่อได้อำนาจในระดับท้องถิ่นแล้ว จะขยับขึ้นเป็นนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด(อบจ.) เป็น สส. และเมื่อมี สส. อยู่ในมือจำนวนมากก็สามารถต่อยอดไปถึงตำแหน่งรัฐมนตรี จนมีอำนาจออกกฎหมาย หรือเอื้อประโยชน์ให้กับกลุ่มทุนของตนเองได้ในที่สุด
จุดอ่อนระบบรัฐ เปิดทางทุนเทา
จุดอ่อนสำคัญที่ทำให้ทุนเทาเติบโต คือ ระบบรัฐและเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจเปิดช่องหรือเอื้อประโยชน์ หากไม่มีการสนับสนุนจากนักการเมืองหรือเจ้าหน้าที่รัฐ ทุนเทาไม่สามารถเข้ามาหากินในประเทศได้ง่ายขนาดนี้ ซึ่งทุนเทาไม่ได้มีเฉพาะคนไทย แต่ยังรวมถึงทุนจากต่างชาติด้วย
ใครควรคัดกรองผู้สมัคร สส.
ประเด็นคัดกรองผู้สมัคร สส. พล.ต.ต.วิชัย ย้ำว่าไม่ใช่หน้าที่ของตำรวจ เพราะตำรวจมีหน้าที่สืบสวนและบังคับใช้กฎหมายกับผู้กระทำผิด เช่น เว็บพนัน สแกมเมอร์ การค้าของเถื่อน หรือการฟอกเงิน โดยต้องประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
การคัดกรองเป็นหน้าที่พรรคการเมือง และคณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.) โดยพรรคการเมืองต้องเป็น“ด่านแรก”ในการตรวจสอบว่าผู้สมัครมีความเหมาะสมหรือไม่ เพราะกฎหมายกำหนดให้พรรคต้องรับผิดชอบต่อผู้สมัครของตนเอง ส่วน กกต.จะตรวจสอบคุณสมบัติและดำเนินการ หากพบว่ามีการให้ข้อมูลอันเป็นเท็จ
ปัญหา คือระบบปัจจุบันให้ผู้สมัคร“รับรองความบริสุทธิ์ของตนเอง” ทำให้การตรวจสอบ“เชิงลึก”เกิดขึ้นหลังการเลือกตั้ง ซึ่งถือว่าล่าช้า และหากพบความผิดภายหลัง รัฐต้องเสียค่าใช้จ่ายในการจัดการเลือกตั้งใหม่
“จุดบอดสำคัญ คือพรรคการเมืองมักไม่ตรวจสอบประวัติอาชญากรรมอย่างจริงจัง เพราะผู้สมัครบางรายมีชื่อเสียง มีเงิน และมีฐานเสียง จึงรับเข้ามาก่อน ทั้งที่การตรวจสอบไม่ยาก เพียงส่งตรวจประวัติอาชญากรรมตามสถานีตำรวจหรือพิมพ์ลายนิ้วมือก็สามารถรู้ได้แล้ว”
ส่วนที่มีการตั้งคำถามหลักฐานที่จะดำเนินคดีมักไม่แน่น เรื่องนี้ พล.ต.ต.วิชัย ระบุ ระบบกฎหมายไทยเป็นระบบกล่าวหาตำรวจต้องสืบสวนและรวบรวมพยานหลักฐานให้เพียงพอ หลักฐานสำคัญในปัจจุบันคือหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ ที่มีส่วนช่วยตรวจสอบความเชื่อมโยงและพิสูจน์ข้อเท็จจริง
อีกส่วนสำคัญ คือเส้นทางการเงิน แต่ปัจจุบันกลุ่มทุนเทาหลีกเลี่ยงการใช้ธนาคาร และหันไปใช้คริปโทเคอร์เรนซี ทำให้การตรวจสอบซับซ้อนและยากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อผู้ถูกกล่าวหาเป็นนักการเมืองที่รู้กระบวนการต่อสู้คดีเป็นอย่างดี
อย่างไรก็ตาม หากมีพยานหลักฐานชัดเจน การดำเนินคดีไม่กระทบข้อกฎหมาย เพราะเป็นดุลยพินิจในชั้นสอบสวน และให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด
“น่ากลัว”ทุนเทาใกล้การเมือง
พล.ต.ต.วิชัย ประเมินว่า ความเชื่อมโยงระหว่างทุนเทากับการเมืองไทยว่าอยู่ในระดับที่“น่ากังวล”อย่างยิ่ง โดยเฉพาะบางพื้นที่ เช่น ภาคใต้ ที่พบเว็บพนัน สแกมเมอร์ และการซื้อเสียงแพร่หลาย หัวละหลายพันบาท ซึ่งเชื่อว่าเงินเหล่านี้มีที่มาจากทุนเทา หากปล่อยให้สถานการณ์ดำเนินต่อไป ประเทศไทยอาจซ้ำรอยบางประเทศที่นักการเมืองเติบโตจากเงินผิดกฎหมาย และกลายเป็นผู้บริหารประเทศในที่สุด
ดังนั้น ทางออกตามมุมมองส่วนตัว เห็นแนวทางแก้ไขที่ต้องทำจริงจัง เช่น การยึดทรัพย์ การลงโทษจำคุกโดยไม่มีข้อยกเว้น และกระบวนการยุติธรรม ต้องไม่เปิดช่องให้มีการวิ่งเต้น เพราะหากกฎหมายยังถูกบิดเบือนด้วยเงิน วงจรทุนเทาจะไม่มีวันสิ้นสุด
สุดท้ายตั้งคำถาม หากพรรคการเมืองยังไม่จริงจังกับการคัดกรองผู้สมัคร ต่อให้วันนี้คนชั่วยังไม่ปรากฏตัว แต่ก็ยังคงอยู่ในระบบ เพียงแค่รอวันที่ความจริงถูกเปิดโปงเท่านั้น.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
