พระเทพวชิรญาณสุนทร หรือ “พระอาจารย์สุริยันต์ โฆสปัญโญ” ดำรงตำแหน่งประธานสงฆ์วัดป่าวังน้ำเย็น ต.เกิ้ง อ.เมือง จ.มหาสารคาม และผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดมหาชัย พระอารามหลวง ต.ตลาด อ.เมือง จ.มหาสารคาม
มีนามเดิมว่า สุริยันต์ วันสาสืบ เกิดเมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2522 ที่บ้านเหล่าโคกพระ อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม บิดา-มารดาชื่อ นายธงชัย และนางละมุน เป็นบุตรคนสุดท้องในจำนวนพี่น้อง 2 คน ช่วงวัยเยาว์ เรียนหนังสือจบชั้น ป.6 ที่โรงเรียนบ้านเหล่าโคกพระ อ.กันทรวิชัย อายุได้ 15 ปี บรรพชาที่วัดดอนกลอย ต.หนองอีเฒ่า อ.ยางตลาด จ.กาฬสินธุ์ จากนั้นไปอยู่กับพระอาจารย์เหรียญชัย มหาปัญโญ ที่วัดถ้ำสุมณฑา เป็นเวลา 1 ปี และย้ายไปพำนักในถ้ำบังบด บ้านหนองห่าง
อายุครบบวช 20 ปี เข้าพิธีอุปสมบทที่อุโบสถวัดสามัคคีธรรม อ.กุฉินารายณ์ จ.กาฬสินธุ์ เมื่อวันที่ 17 เม.ย. 2542 มีพระครูสุทธิธนารักษ์ เป็นพระอุปัชฌาย์, พระอาจารย์ประสิทธิ์ เตชธัมโม เป็นพระอนุสาวนาจารย์ และพระอาจารย์เคี่ยม วิริโย เป็นพระกรรมวาจาจารย์ อยู่จำพรรษาปฏิบัติศาสนกิจอยู่ที่วัดบูรพาเทพนิมิต และได้ออกเดินธุดงค์ไปจำพรรษาอยู่ตามป่าเขาหลายแห่งในภาคอีสาน อาทิ วัดถ้ำเสือ อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี และได้ข้ามไปยัง สปป.ลาว กำแพงนครเวียงจันทน์ และไปไกลถึงสุดชายแดนภาคใต้ที่ อ.สุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส
ต่อมาได้รับทราบว่า หลวงปู่คำพันธ์ โฆสปัญโญ พระเกจิอาจารย์ชื่อดังจังหวัดนครพนม ว่าเป็นพระปฏิบัติดี มีวิทยาคมที่เข้มขลัง จึงเดินทางไปวัดพระธาตุมหาชัย อ.ปลาปาก จ.นครพนม ฝากตัวขอเป็นศิษย์ศึกษาวิทยาคม โดยได้รับการถ่ายทอดวิชาให้จนหมดสิ้นไม่ว่าจะเป็นหัวใจคาถา 108 วิธีการตั้งธาตุหนุนธาตุเสริมธาตุ พระคาถาปฐวีธาตุ และเคล็ดปฏิบัติกัมมัฏฐาน สัปดาห์ละ 3 ครั้ง เป็นระยะนาน 4 ปี รวมทั้งศึกษาอักษรธรรม ทำให้มีความรู้ด้านอักขระโบราณอีกแขนงหนึ่งด้วย
นอกจากนี้ ยังเดินทางไปศึกษาวิทยาคมเพิ่มเติมกับพระเกจิอาจารย์ชื่อดังหลายท่าน อาทิ หลวงปู่พรหม วัดเขื่อนอุบลรัตน์ อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น และศึกษาวิชาตะกรุดกับหลวงปู่สิงห์ คัมภีโร วัดศรีสุข อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม อดีตพระเกจิชื่อดัง
หลังกลับมาจำพรรษาอยู่วัดบูรพาเทพนิมิต จ.กาฬสินธุ์ จนถึงปี พ.ศ. 2549 ญาติโยมที่เลื่อมใสศรัทธาจึงได้นิมนต์ให้มาสร้างวัดปัจจุบัน คือ วัดพุทธวราราม หรือ วัดป่าวังน้ำเย็น ตั้งอยู่หมู่ 14 ต.เกิ้ง อ.เมือง จ.มหาสารคาม โดยนางจำเนียร แซ่อึ้ง มีจิตศรัทธาบริจาคที่ดินจำนวน 11 ไร่ และร่วมกับญาติโยมพัฒนาวัดป่าวังน้ำเย็น จนเจริญรุ่งเรือง
ลำดับสมณศักดิ์ ในปี พ.ศ. 2559 ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งเป็นพระครูสัญญาบัตรชั้นเอก ในราชทินนามที่ พระครูภาวนาชยานุสิฐ
พ.ศ. 2566 โปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระวชิรญาณวิศิษฏ์
พ.ศ. 2568 โปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ให้เป็นพระราชาคณะชั้นราช ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ที่ พระราชวชิรปัญญาภรณ์
พ.ศ. 2569 โปรดพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ให้เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ที่ พระเทพวชิรญาณสุนทร
