เมื่อวันที่ 28 เม.ย. เพจเฟซบุ๊ก Tensia ได้โพสต์ข้อความระบุว่า เวียนหัวบ้านหมุน ปัญหาโลกแตก บางคนเอียงหัว ล้มนอน ก็หมุนติ้วๆ แป๊บนึงให้ ส่วนใหญ่มักจะเป็นจากหินปูนหลุด
หลุดยังไง?
นี่คือภาพเศษหินปูน (Otolith) ที่ควรจะอยู่กับที่ กลับหลุดเข้าไปใน ‘ท่อรับการทรงตัวครึ่งวงกลม’ ขยับหัวที หินก็ไหลไปกระตุ้นจนบ้านหมุนที ซักพักก็หาย ล้มตัวลงนอน เอาอีกละ บ้านหมุนติ้วๆ เลย
เรียกภาวะนี้ว่า หินปูนหลุด
(Benign paroxysmal positional vertigo: BPPV)
ในหูชั้นในเรา จะมีอวัยวะรับการทรงตัวสองกลุ่มค่ะ
1 Utricle กับ Saccule: รับรู้การทรงตัวตอนนิ่ง หรือตอนหัวเคลื่อนแบบเป็นเส้นตรง ซึ่งวิธีการรับรู้คือ มันจะมีหินปูนชื่อ otoconia คอยไถลไปไถลมา ถูกับเซนเซอร์รับการทรงตัว
2 ท่อครึ่งทรงกลม Semicircular canal: รับรู้การทรงตัวตอนหัวเคลื่อนแบบหมุน เช่น ก้ม เงย จะมี “เซลล์ขน” คอยรับรู้ของเหลวที่ไหลในท่อ เวลาหัวมีความเร่ง ของเหลวก็จะถูกับขน
โรคนี้เกิดจากหินปูนที่ทำงานในจุดที่ 1 หลุดแล้วไปรวมตัวกันเป็นก้อนใหญ่แบบในภาพ แล้วไหลเข้าไปในท่อครึ่งวงกลมในข้อ 2
ผลคือก้อนหินปูนนี้จะ กลิ้ง กรุกกรั่กๆๆ ไปมาทุกครั้งตอนเราขยับหัว มีโอกาสที่ก้อนหินปูนนี้จะไปถูกับ “เซลล์ขน” ในจุดที่ 2 แบบรุนแรง จนสมองโดนหลอกว่าตอนนี้กำลังหมุนอยู่
จนเกิดความรู้สึกบ้านหมุน (Vertigo), โคลงเคลง
หลายครั้งก็คลื่นไส้ อาเจียน ทรมานสุดๆ
แล้วหินปูนมันหลุดได้ยังไงตั้งแต่แรกเลย?
คืออย่างที่บอกไป หินปูน otoconia นั้นปกติจะเกาะอยู่กับโครงสร้างเจลใน utricle อย่างแน่น แต่เมื่ออายุมากขึ้น หรือมีการกระแทกศีรษะ การอักเสบ หรือเสื่อมตามวัย (ซึ่งส่วนใหญ่ก็ไม่ทราบแน่ชัด)
โครงสร้างที่ยึดหินปูนจะเริ่มหลวม แตกออก ทำให้หินปูนหลุดออกมาเป็นเม็ดเล็กๆ แล้วค่อยๆ รวมตัวกันเป็นก้อนใหญ่พอจะ “ไหล” ได้ จากนั้นแรงโน้มถ่วงจะพามันไหลเข้าไปในท่อครึ่งทรงกลมในที่สุด ดังนั้นมันเป็นสิ่งที่ร่างกายเรามีและใช้งานอยู่แล้ว แต่อยู่ผิดที่
เออ แล้วต่างจากโรคน้ำในหูไม่เท่ากัน
(Meniere disease) ยังไง? คนชอบจำสลับกันบ่อยมาก
▪ โรคหินปูนหลุดจะเวียนหัวเป็นช่วงสั้นๆ ไม่กี่วินาทีถึงนาที มักเป็นเวลาเปลี่ยนท่า ในขณะที่ น้ำในหูไม่เท่ากัน ตัวโรคมันเกิดจากเยื่อมันฉีกเลย แล้วน้ำในท่อมันไหลปนกัน มันเลยเวียนหัวนานเป็นชั่วโมง มักมีหูอื้อ หูดับ และเสียงวิ้ง (tinnitus) ร่วมด้วย
– ใครที่มีอาการแบบนี้ ไปตรวจเพิ่มเติมได้ค่ะ คุณหมอจะมีการตรวจยืนยัน (เช่น Dix-Hallpike maneuver) แล้วจะมีท่ากายบริหารช่วยให้ดีขึ้น ระหว่างนั้นก็
– ลุก นั่ง เปลี่ยนท่า “ช้าๆ” ลดการกระตุ้นหินปูน
– หลีกเลี่ยงการเงยหรือก้มศีรษะเร็วๆ โดยเฉพาะช่วงมีอาการ
– นอนหนุนหมอนให้ศีรษะสูงเล็กน้อย
– ดื่มน้ำให้เพียงพอ ถ้าไม่มีข้อห้ามอะไร ก็ 1.5 ลิตร/วันขึ้นไป
อยากให้พบคุณหมอเพื่อตรวจยืนยันก่อนนะคะว่าเป็นโรคนี้หรือไม่ และเป็นท่อไหน เพราะบางครั้งไปทำกายบริหารเลย ถ้าผิดท่อ อาจจะแย่ลงได้ค่ะ
