เมื่อวันที่ 28 เมษายน 69 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ญาติได้นำตัว แม่คำสอน สระทอง อายุ 87 ปี ชาวบ้านโพน ต.โพน อ.คำม่วง จ.กาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประณีตศิลป์-ทอผ้า) ประจำปี 2559 เข้ารักษาตัวในช่วงกลางดึก ที่โรงพยาบาลอำเภอคำม่วง จากนั้นในช่วงเวลา 04.00 น. เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลคำม่วง พร้อมญาติ ได้นำตัวแม่คำสอน ส่งไปรักษาต่อยังโรงพยาบาลกาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นโรงพยาบาลประจำจังหวัด ด้วยอาการปวดท้องอย่างรุนแรง ท่ามกลางการดูแลอย่างดีจาก แพทย์หญิงจารุพรรณ มโนสิทธิศักดิ์ ผอ.โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ ที่ได้ระดมทีมแพทย์เข้าตรวจสุขภาพทันที
เบื้องต้นแพทย์วินิจฉัยว่าเกิดจากอาการนิ่วในถุงน้ำดี แต่ยังไม่สามารถทำการผ่าตัดได้ เนื่องจากสภาพร่างกายอ่อนแอเพราะมีอายุมาก แพทย์จึงได้ทำการให้น้ำเกลือ เพื่อฟื้นฟูสภาพร่างกายให้ดีขึ้น ก่อนเข้ารับการรักษาตามระบบต่อไป ท่ามกลางความเป็นห่วงของบรรดาศิษย์ในกลุ่มทอผ้าไหมแพรวา เนื่องจากแม่คำสอน สระทอง อายุ 87 ปี ได้รับการคัดเลือกเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประณีตศิลป์-ทอผ้า) ประจำปี 2559 เป็นความภาคภูมิใจของชาวกาฬสินธุ์ ในเรื่องการทอผ้าไหมแพรวา ผ้าไหมทอมือที่แต่ละผืนจะมีชิ้นเดียวในโลก ด้วยความวิจิตรสวยงาม “ผ้าไหมแพรวา” ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งใน “ราชินีแห่งไหมไทย”
สำหรับแม่คำสอน สระทอง ปัจจุบันอายุ 87 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ด้วยความพากเพียรและความสนใจเรื่องการทอผ้า ได้ยึดถือการทอผ้าไหมแพรวามาตั้งแต่อายุ 19 ปี จนถึงปัจจุบัน ทั้งเป็นผู้รวมกลุ่มผู้ไทยบ้านโพน ร่วมทอผ้าแพรวา ควบคุมคุณภาพ โดยลายแพรวาที่ทอออกมาครั้งแรก คือ ลายนาค จากแม่สามีคือ คุณย่าเบ็ง สระทอง ซึ่งเป็นครูคนแรก และเรียนรู้มาเรื่อย ๆ โดยเฉพาะได้รับคำแนะนำจากพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ทั้งนี้ แม่คำสอน เคยได้รับพระราชทานเงินจากสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จำนวน 40,000 บาท เพื่อเป็นทุนในการปฏิบัติหน้าที่เป็นวิทยากรสอนเทคนิคการทอผ้าไหมแพรวาให้แก่สมาชิก ได้รับรางวัลพระธาตุนาดูนทองคำ ผู้มีผลงานดีเด่นสาขาทัศนศิลป์ (ศิลปะการทอผ้าแพรวา) ได้รับคัดเลือกให้เป็นแม่ดีเด่นแห่งชาติ คนดีศรีกาฬสินธุ์ ครูภูมิปัญญาไทย นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์ ได้มอบปริญญามหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ซึ่งเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรจากพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี พ.ศ. 2557
แม่คำสอน สระทอง ถือเป็นผู้มีความคิดสร้างสรรค์ มีผลงานด้านการทอผ้าแพรวา โดยประดิษฐ์การทอผ้าแพรวา “เขาลาย” หรือ “ตะกรอลาย” นอกจากนี้ ยังรับหน้าที่เป็นครูสอนทอผ้าไหมแพรวา และวิทยากรในการถ่ายทอดองค์ความรู้ ซึ่งถือเป็นแม่ครูของวงการทอผ้าไหมแพรวา
