เมื่อวันที่ 2 มี.ค. นายธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นักวิชาการด้านทะเลและสิ่งแวดล้อม อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า จะเล่ามหากาพย์ข้ามคาบสมุทรให้เพื่อนธรณ์ฟัง จะได้รู้ว่าเกือบ 40 ปีที่ผ่านมา ผมเจออะไรบ้าง
คาบสมุทรในที่นี้คือภาคใต้ของไทย ฝั่งหนึ่งติดมหาสมุทรอินเดีย (ทะเลอันดามัน) อีกฝั่งติดแปซิฟิก (อ่าวไทย) แนวคิดเชื่อมต่อสองมหาสมุทรจึงมีมานาน ตั้งแต่สมัยคอคอดกระ แต่ผมไม่ทันยุคนั้น ยุคที่ทันคือแลนด์บริดจ์ กระบี่-ขนอม มีถนนเซาท์เทิร์นเป็นมรดกตกทอด กระบี่-ขนอม ยังไม่ได้ลงทะเลจริงจังก็พับล้มไปก่อน ผมได้ไปแค่ดูๆ แถวขนอมเท่านั้น
ต่อมาคือแนว 2 สร้างข้ามมาที่พังงา แถวๆ โคกกลอย ผมลงไป 2-3 ครั้ง เพราะสมาคมท่องเที่ยวเป็นห่วงจึงเชิญไป ตอนนั้นไปดูแนวปะการังนอกชายฝั่งพังงา ถือเป็นเขตสำรวจพบใหม่ ยังมีปลานกแก้วหายากที่นักวิจัยพบว่าเป็นชนิดใหม่ของไทย แต่ก็ยังไม่เป็นชิ้นเป็นอันถึงขั้นมี EIA โครงการก็เงียบไปก่อน
มาถึงแนว 3 อันนี้เร้าใจหน่อย คือการสร้างท่าเรือปากบารา ผมสนับสนุนทีมวิจัยคณะประมงลงไปที่นั่น จนค้นพบปูทหารชนิดใหม่ของโลก กลายเป็นข่าวดังในช่วงนั้น อันที่จริง สำรวจตั้งแต่ได้ข่าวแว่วๆ ว่าจะสร้าง แค่เตรียมข้อมูลเผื่อไว้ (ควักกระเป๋าเองจ้ะ)
จากนั้นมาหน 4 คลองไทย ผมจัดทีมใหญ่ลงไปสำรวจตรังทั้งจังหวัด พบปะการังน้ำตื้นแห่งใหม่หลายจุด ทั้งเกาะไหง เกาะลันตา ได้ข้อมูลมาเพียบ สุดท้ายมาถึงหนที่ 5 แลนด์บริดจ์ระนอง-ชุมพร เผอิญตำแหน่งที่สร้างในระนองอยู่ไม่ไกลจากสถานีวิจัยอันดามัน คณะประมง เกษตรศาสตร์ เราทำงานวิจัยต่างๆ แถวนั้นมาหลายสิบปี ผมลงทะเลสำรวจแนวปะการังทั้งหมู่เกาะกำมาหลายหน ตั้งแต่ฝึกลูกศิษย์ดำน้ำ จนตอนนี้เด็กๆ จะกลายเป็นศาสตราจารย์กันแล้ว
อนึ่ง หมู่เกาะกำคือแนวปะการังที่อยู่ใกล้โครงการและเส้นทางเดินเรือมากที่สุด จะมาอีท่าไหนแนวไหนก็ต้องผ่าน จะเห็นว่าตลอดอายุการทำงานจนจะเกษียณในอีกไม่นาน อาจารย์ธรณ์เจอมาแล้ว 5 รอบ ทั้งหมดนี้ ผมบอกได้ว่า 5 โครงการพัฒนา สิ่งที่ขาดชัดเจนคือข้อมูลด้านธรรมชาติ/สิ่งแวดล้อม เพื่อประกอบการตัดสินใจ ผมไม่เคยเจอโครงการไหนเลยที่มีข้อมูลเพียงพอ ว่าง่ายๆ คือห่างไกลจากความมั่นใจว่าเราลงทุนสำรวจทะเลให้สาสมกับการเป็นโครงการยักษ์
มาถึงวันนี้ ผมอยากบอกฝ่ายพัฒนาว่า ขอสักทีเถอะ สักทีได้ไหม เกือบ 40 ปีผ่านไป ขออะไรที่ไปข้างหน้าบ้าง ขอโครงการที่ทำงานในทะเลจริงจัง มีข้อมูลมากพอจนไม่ต้องสงสัย ผมไม่เคยปฏิเสธการพัฒนา ผมเกิดและเติบโตริมถนนเอกมัย (ติดถนนเลยด้วย)
จากสนามหญ้าในบ้าน ผมมองไม่เห็นทะเล แต่เห็นตึกสูง 30-40 ชั้นไม่รู้กี่ตึก ผมแค่อยากเห็นการพัฒนาที่เริ่มต้นอย่างถูกต้อง ข้อมูลที่เพียงพอต่อการตัดสินใจ เพราะถ้าผมรู้สึกไม่เชื่อมั่น รู้สึกว่าเรากำลังทำงานช้างด้วยข้อมูลเพียงเท่ามด ผมก็ต้องออกมาพูดมาเขียน เพราะมันขัดกับสำนึกเริ่มแรกของผม เด็กคนหนึ่งที่อยากมาเป็นนักวิทยาศาสตร์ทางทะเล ยังขัดต่อความรู้สึกของผมเวลาสอนลูกศิษย์มาเกือบ 40 ปี เมื่อสิ่งที่เราทำมา สิ่งที่เราสอนมา ไม่ถูกนำมาใช้ประโยชน์ ในช่วงเวลาที่ทะเลต้องการที่สุด ผมก็คงต้องเปลี่ยนโปรไฟล์ในเฟซจาก “นักวิทยาศาสตร์ทางทะเล” เป็น “นักทำงานอยู่ไปวันๆ” ผมไม่สามารถใช้ชีวิตแบบนั้นได้
จึงอยากบอกว่า เรายังมีเวลา EHIA ยังไม่ผ่านคชก. แทนที่จะเผชิญหน้ากัน เราสามารถทบทวนในสิ่งที่เราทำ หาทางเพิ่มเติมในข้อสงสัย ลงทุนสำรวจทำข้อมูลให้ดีพอตัดสินใจ การชี้แจงโครงการเท่าช้างด้วยข้อมูลเท่ามด มันคงเป็นไปไม่ได้ ทุ่มเทให้มากกว่านี้เถิด หน่วยงานภาครัฐก็มี มหาลัยก็มีตั้งเยอะแยะ มาช่วยๆ กันทำให้มันสมบูรณ์กว่านี้ จากนั้นจะตัดสินใจอย่างไรก็ว่ากันไป นะครับ.
