พืชผักต้นจิ๋ว ผักใบเขียวประโยชน์แน่น อุดมไปด้วยสารอาหารและสารพฤกษเคมีสูง มีประโยชน์ต่อร่างกาย หลายชนิดเป็นทางเลือกให้กับผู้รักสุขภาพ
นอกจากคุณค่าทางโภชนาการที่โดดเด่น สีสัน รูปทรงสวยของผักอีกหลายชนิดยังนำมาแต่งสวนสวย เติมความสดชื่นให้บ้านน่าอยู่ มีชีวิตชีวา ปัจจุบันมีความสนใจปลูกผักสร้างมินิฟาร์มในบ้าน โดยนอกจากได้ผลผลิตสดใหม่ ได้ผักรสชาติดีไว้ ปรุงอาหารต่อเนื่อง การปลูกผักสร้างแหล่งอาหารคุณภาพได้ที่บ้าน ปลูกด้วยตนเองยังเป็นคำตอบของอาหารปลอดภัย
นำเรื่องน่ารู้ ชวนปลูกผักสร้างคลังอาหารยั่งยืน “สวนผักในบ้าน” โฟกัส”ผักใบเขียว” โภชนาการสูงที่ปลูกได้ง่าย แม้มีพื้นที่จำกัดก็ไม่เป็นอุปสรรค์ โดย รศ.ดร.รุ่งตะวัน ยมหล้า อาจารย์ภาควิชาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์และประมง คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.)ให้ความรู้ แนะนำการปลูกผักในบ้าน พาค้นความลับผักใบเขียวทรงพลัง ว่า ผักที่ปลูกได้ง่ายๆ จะปลูกลงแปลง หรือปลูกในกระถางมีหลากหลายชนิด
ผักที่ปลูก ติดตามคุณค่าทางโภชนาการอย่าง วอเตอร์เครส ที่ได้ชื่อเป็นราชินีแห่งผักก็ปลูกง่าย เป็นหนึ่งในผักที่อุดมด้วยสารอาหารสำคัญทั้งวิตามิน สารต้านอนุมูลอิสระ ขณะที่ จิงจูฉ่าย ผักเขียวทรงพลังอีกชนิด ปลูกง่ายเช่นเดียวกันก็มากด้วยวิตามิน ผักแพว ก็ปลูกได้ไม่ยุ่งยากและยังมีอีกหลายชนิดไม่ว่าจะเป็น สะระแหน่ แบล็คมิ้นต์ พืชที่ให้กลิ่นหอม รสชาติเป็นเอกลักษณ์ รวมถึง ผักเป็ดญี่ปุ่น ผัดเป็ดเขียว ก็ปลูกได้ง่ายๆ มากด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ตอบโจทย์คนรักสุขภาพ
“ผักเหล่านี้เป็นหนึ่งในผักใบเขียวที่ทรงพลัง อุดมด้วยสารสำคัญมากมาย ที่โดดเด่น ปลูกง่าย ปลูกโดยการปักชำ อย่างเช่น จิงจูฉ่ายแค่มีรากติดนิดหน่อยก็ปลูกติดได้ไม่ยาก หากต้องการปลูกเพื่อให้มีผลผลิตมีผักสดใหม่ สร้างคลังอาหารในรั้วบ้านของตนเอง อยากให้เริ่มลองปลูก เลือกผักที่ชอบ สนใจ สังเกตสิ่งที่ปลูกก็จะมีความเชี่ยวชาญเพิ่มขึ้น”
อาจารย์ภาควิชาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์และประมง รศ.ดร.รุ่งตะวัน ให้มุมมองการปลูกผัก พาค้นความลับผักเขียวซุปเปอร์ฟู้ดเพิ่มอีกว่า ผักที่ปลูกกินเองมีความปลอดภัย แต่อย่างไรก็ตามการกินผักต้องล้างทำความสะอาดทุกครั้ง และสำหรับ ผักใบเขียว Superfood แต่ละชนิดมีความโดดเด่นที่ต่างกัน
อย่างเช่น “ผำ” พืชจิ๋วแต่แจ๋ว มีคุณค่าทางโภชนาการสูง โดดเด่นด้วยโปรตีน ขณะที่ผักกลุ่มอื่นอย่างที่กล่าวมา ไม่ว่าจะเป็น วอเตอร์เครส ผักแพว ผัดเป็ดญี่ปุ่น ฯลฯ ก็มีสารอาหารโดดเด่นที่ต่างกัน การกินผักควรมีความวาไรตี้ กินให้หลากหลาย ทั้งนี้ การกินผักที่หลากหลายจะได้รับวิตามินและแร่ธาตุต่างๆที่จำเป็น เกิดประโยชน์กับร่างกายของเรา
สำหรับพืชจิ๋วทรงพลัง “ผำ” รศ.ดร.รุ่งตะวันให้ความรู้เพิ่มอีกว่าเป็นพืชจิ๋วที่มีปริมาณสารอาหารสูง เป็นแหล่งโปรตีนจากพืชคุณภาพ โดยนาทีนี้คงต้องพูดถึงผำ แต่หากไม่วัดกันที่ขนาด ผักใบเขียวที่อุดมด้วยสารอาหารมีอยู่เยอะมาก โดยที่กล่าวมาเป็นส่วนหนึ่ง
“ผำ หรือ ไข่ผำ” เป็นพืชน้ำขนาดเล็กจิ๋ว ธรรมชาติของผำจะลอยอยู่บนผิวน้ำ มองเห็นเป็นเกล็ดเล็กๆ ชื่อของผำเป็นที่รู้จักกันมายาวนาน แต่ในด้านสุขภาพเป็นอาหารทางเลือกช่วงหลายปีมานี้มีความโดดเด่นขึ้น และเมื่อนำมาเป็นอาหารจะต้องมีมาตรฐานความปลอดภัย มีความสะอาดยิ่งขึ้น
ปัจจุบันจึงมีทั้งการเลี้ยงผำเป็นระบบฟาร์ม รวมถึงสามารถเลี้ยงได้ที่บ้าน เลี้ยงไว้ในน้ำสะอาด ในภาชนะตามขนาดที่ต้องการ เป็นอาหารสุขภาพ โปรตีนทางเลือก โปรตีนจากพืช
“ผำหากนำไปอบแห้งจะมีกลิ่นหอม นำมาปรุงสร้างสรรค์อาหารจานพิเศษได้หลายเมนู ไม่ว่าจะเป็น ไข่เจียว หรือเติมลงในซุปซึ่งจะทำให้ซุปมีความเข้มข้นขึ้น ใส่ในต้มยำเพิ่มโปรตีน หรือโรยข้าวก็ทำได้ จากที่กล่าวการเลี้ยงผำ เลี้ยงได้ไม่ยาก ถ้าเลี้ยงที่บ้าน ไม่จำเป็นต้องมีน้ำหมุนเวียน หินกรอง เลี้ยงตามธรรมชาติ เมื่อต้นโตเต็มที่จะมีเขียวสวยทั่วผิวน้ำ สามารถตักนำมาทำอาหาร โดยเก็บมาครึ่งหนึ่ง ส่วนที่เหลือปล่อยให้เติบโตแตกหน่อต่อไป ก็จะมีผำกินไปได้เรื่อยๆ เป็นต้น”
ผำชอบแดดรำไร ไม่ชอบแดดจัด และถ้าเลี้ยงไปแล้วมีตะไคร่น้ำก็ให้ล้างภาชนะให้สะอาดแล้วเลี้ยงใหม่ และหมั่นคอยสังเกต หากน้ำในภาชนะที่ปลูกเลี้ยงลดลงก็ให้เติมน้ำ ทั้งนี้พื้นที่ในการปลูกเลี้ยงก็ใช้ไม่มาก ไม่เป็นอุปสรรค์สำหรับบ้านที่มีพื้นที่จำกัด ส่วนเมื่อได้ผลผลิตแล้ว สามารถนำมาปรุงอาหารได้หลายเมนู แต่อย่างไรแล้วก่อนนำไปปรุงต้องล้างน้ำให้สะอาด
อาจารย์ภาควิชาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์และประมง รศ.ดร.รุ่งตะวัน อธิบายอีกว่า ปัจจุบันหลายบ้านนิยมเลี้ยงผำ เพื่อมีแหล่งโปรตีนอาหารปลอดภัยไว้ที่บ้าน ทั้งมีผลิตภัณฑ์เมนูพิเศษจากผำ รวมถึงความรู้ เทคนิคการเลี้ยงต่างๆสามารถสืบค้นเข้าถึงได้สะดวกเพิ่มขึ้น เช่นเดียวกับทางคณะ เราร่วมกับผู้ประกอบการที่เลี้ยงผำเชิงพาณิช แลกเปลี่ยนข้อมูลการเลี้ยง รวมถึงพัฒนาเทคโนโลยี เพิ่มศักยภาพการเลี้ยงผำ ต่อยอดการนำไปใช้ประโยชน์อย่างต่อเนื่อง
การปลูกผัก สร้างมินิฟาร์มคลังอาหารในบ้าน นอกจากผำยังมีพืชผักอีกหลายชนิดที่สามารถปลูกเลี้ยงได้ง่าย อย่าง ผักต้นเล็กต้นอ่อนของถั่วต่างๆ ก็ปลูกง่าย มีประโยชน์อุดมด้วยคุณค่าทางโภชนาการ มีเส้นใยอาหาร วิตามิน ฯลฯ ทั้งใช้พื้นที่ปลูกไม่มากและใช้เวลาปลูกไม่นานก็ได้ผลผลิต เป็นที่นิยมปลูกซึ่งไม่ใช่แค่ตอบโจทย์ด้านสุขภาพ หรือการมีคลังอาหารคุณภาพอาหารปลอดภัยอยู่ใกล้ตัวการปลูกผักยังเป็นกิจกรรมคุณภาพ เป็นกิจกรรมยามว่างที่มีชีวิตชีวา โดยอาจารย์ภาควิชาเทคโนโลยีการผลิตสัตว์และประมง รศ.ดร.รุ่งตะวัน ให้มุมมองในประเด็นนี้อีกว่า ผักที่ปลูกนอกจากสร้างคลังอาหารปลอดภัย ส่งผลดีต่อสุขภาพกาย สุขภาพจิตใจทั้งในปัจจุบันและระยะยาว
“ผักที่ปลูกยังสร้างความมีชีวิตชีวา เพิ่มพื้นที่สีเขียวขึ้นในบ้าน ผักที่ปลูกได้ง่ายๆ ในภาชนะขนาดเล็ก ไม่เปลืองพื้นที่ หรือหากมีพื้นที่จะปลูกลงแปลง ก็เลือกปลูกได้หลากหลายขึ้นอยู่กับผู้ปลูก อย่างเช่นอาจารย์ ปลูกผักแบบ อควาโปนิกส์ เลี้ยงสัตว์น้ำร่วมกับการปลูกพืช ผักที่ปลูกจะไม่ใช้ดินแต่จะใช้ก้อนกรวดแทน ส่วนธาตุอาหารได้จากกมูลสัตว์น้ำ เศษอาหารที่ย่อยไม่หมดเปลี่ยนเป็นธาตุอาหารให้กับพืช ฯลฯ โดยที่ผ่านมาได้ผลผลิตที่ดี เป็นอีกทางเลือกการปลูกพืช หากไม่ต้องการใช้ดิน หรือมีพื้นที่จำกัด”
สำหรับ ผักที่สามารถเก็บเกี่ยวได้ตลอดเวลา อย่างเช่นผักสวนครัว กะเพรา โหระพา ตะไคร้ ใบมะกรูด ฯลฯ พืชผักกลุ่มนี้สามารถตัดเก็บมาปรุงอาหารได้ต่อเนื่อง สามารถเลือกปลูกและจัดการให้มีผลผลิตหมุนเวียนได้ตลอดได้ ทั้งนี้การปลูกผักใดๆต้องดูแลเอง ต้องมีความเข้าใจกับพืชชนิดนั้นๆ
การปลูกพืชผักที่ชอบยังสามารถนำมาออกแบบการปลูกได้ เพิ่มความสวยงามตกแต่งสวนเพิ่มความมีชีวิตชีวาให้กับบ้านได้ อย่างเช่น ผักชี สะระแหน ฯลฯ ปลูกลงกระถางหรือทำแปลงปลูก ย้อนกลับมาที่การปลูกพืชอย่าง วอเตอร์เครส ปลูกได้ง่ายๆ สามารถปลูกลงกระถางโดยจะใช้ดิน หรือปลูกกับน้ำก็ได้ เช่นเดียวกับ ผักแพว มิ้นต์ ก็ปลูกได้ทั้งในน้ำ และสามารถปลูกต่อไปได้อีกเรื่อยๆ โดยเมื่อตัดยอดออกไปใช้ก็แตกกิ่งก้านใหม่ออกมา ปลูกต่อไปได้เรื่อยๆ
“การปลูกผักไม่ว่าจะเป็นชนิดไหนอยากให้ลองเรียนรู้และสังเกตการเติบโตของผักเหล่า และมีความตั้งใจที่จะปลูกก็จะสามารถดูแลพืชผักได้ดีเป็นมินิฟาร์มผักในบ้าน คลังอาหารที่มั่นคงและปลอดภัย”
เป็นกิจกรรมยามว่างที่มีสีสัน เติมความมีชีวิตชีวาให้บ้านน่าอยู่จากพืชผักที่ปลูก.
พงษ์พรรณ บุญเลิศ
