บอระเพ็ด เป็นไม้เถาเลื้อยเนื้อแข็ง เถากลมขรุขระมีปุ่มปมนูน โตขนาดประมาณ 1-2 ซม. ยาวได้ถึง 15 เมตร เปลือกบางลอกออกได้คล้ายเยื่อกระดาษ เนื้อในสีเขียวอมเหลืองหรือสีเทาแกมเหลือง มีรากอากาศยาวสีน้ำตาลเข้ม และมียางใส ใบเดี่ยวรูปหัวใจหรือรูปไข่กว้าง กว้าง 6-12 ซม. ยาว 7-14 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบเว้า ผิวใบเรียบเกลี้ยงเป็นมัน ออกเป็นช่อขนาดเล็กสีเหลืองอมเขียวตามซอกใบหรือกิ่งแก่ที่ไม่มีใบ ผลรูปทรงค่อนข้างกลม ขนาดเล็ก เมื่อสุกจะมีสีส้มหรือสีแดง
บอระเพ็ดเป็นสมุนไพรที่มีการใช้ในตำรับยาไทยมาอย่างยาวนาน โดย เถา มีรสขมจัดเย็น แก้ไข้ทุกชนิด แก้พิษฝีดาษ เป็นยาขมเจริญอาหาร ต้มดื่มเพื่อให้เจริญอาหาร ช่วยย่อย บำรุงน้ำดี บำรุงไฟธาตุ แก้โรคกระเพาะอาหาร บำรุงร่างกาย แก้สะอึก แก้มาลาเรีย เป็นยาขับเหงื่อ ดับกระหาย แก้ร้อนในดีมาก แก้อหิวาตกโรค แก้ท้องเสีย ไข้จับสั่น ระงับความร้อน ทำให้เนื้อเย็น แก้โลหิตพิการ ใช้ภายนอกใช้ล้างตา ล้างแผลที่เกิดจากโรคซิฟิลิส ใบ มีรสขมเมา เป็นยาพอกบาดแผล ทำให้เย็นและบรรเทาอาการปวด ดับพิษปวดแสบปวดร้อน พอกฝี แก้ฟกช้ำ แก้คัน แก้รำมะนาด ปวดฟัน ฆ่าแมลงที่เข้าหู ฆ่าพยาธิไส้เดือน แก้ไข้ แก้โรคผิวหนัง บำรุงน้ำดี ราก มีรสขม เป็นยาช่วยให้เจริญอาหาร ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้
ราก แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต แก้ไข้พิษ ไข้จับสั่น ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ เจริญอาหาร ต้น แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้เหนือ บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ แก้อาการแทรกซ้อน ขณะที่เป็นไข้ทรพิษ แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้เลือดพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้สะอึก แก้พิษฝีดาษ เป็นยาขมเจริญอาหาร เป็นยาอายุวัฒนะ ใบ แก้ไข้ แก้ไข้พิษ แก้ไข้กาฬ แก้ไข้จับสั่น ขับพยาธิ แก้ปวดฝี บำรุงธาตุ ยาลดความร้อน ทำให้ผิวพรรณผ่องใส หน้าตาสดชื่น รักษาโรคผิวหนัง ผดผื่นคันตามร่างกาย ช่วยให้เสียงไพเราะ แก้โลหิตคั่งในสมอง เป็นยาอายุวัฒนะ ดอก ฆ่าพยาธิในท้อง ในฟัน ในหู ผล แก้เสมหะเป็นพิษ แก้ไข้พิษ แก้สะอึก และสมุฎฐานกำเริบ
นอกจากนี้ ยังเป็น เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ปวดเมื่อย แก้ไข้ปวดศีรษะ รักษาฟัน รักษาโรคริดสีดวงทวาร ช่วยให้เจริญอาหาร แก้ฝีมดลูก ฝีมุตกิต แก้ร้อนใน รักษาโรคเบาหวาน ลดความร้อน แก้ดีพิการ แก้เสมหะ เลือดลม แก้ไข้จับสั่น เป็นยาขมช่วยเจริญอาหาร เมื่อมีอาการเบื่ออาหาร
สำหรับ ผลข้างเคียงที่อาจพบได้จากการรับประทานบอระเพ็ด ได้แก่ อาการระคายเคืองทางเดินอาหาร คลื่นไส้ หรืออาเจียน โดยเฉพาะเมื่อรับประทานในปริมาณมากหรือในขณะท้องว่าง บางรายอาจพบอาการท้องเสียหรือปวดท้องร่วมด้วย ความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับปริมาณที่ใช้และความไวต่อสมุนไพรของแต่ละบุคคล
บอระเพ็ดมีฤทธิ์เย็นตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทย ผู้ที่มีร่างกายอ่อนแอ หนาวง่าย หรือมีอาการท้องเสียเรื้อรังควรใช้ด้วยความระมัดระวังเป็นพิเศษ นอกจากนี้ ผู้ที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับตับหรือไตควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ เนื่องจากสมุนไพรนี้อาจส่งผลต่อการทำงานของอวัยวะเหล่านี้
ขณะปฏิกิริยากับยา บอระเพ็ดอาจมีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด ผู้ที่ใช้ยาควบคุมเบาหวานจึงควรระวังเรื่องภาวะน้ำตาลต่ำ นอกจากนี้ยังอาจมีปฏิกิริยากับยาที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกันหรือยาลดความดันโลหิตได้ในบางกรณี หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงการใช้บอระเพ็ด เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลด้านความปลอดภัยเพียงพอ ผู้ที่กำลังจะเข้ารับการผ่าตัดควรหยุดใช้อย่างน้อย 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด เพราะอาจส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด เด็กและผู้สูงอายุควรใช้ในปริมาณที่น้อยกว่าผู้ใหญ่ทั่วไป.
