ข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย (KResearch) ระบุว่า ปัจจุบันประเทศ ไทยมีดาต้าเซ็นเตอร์ที่เปิดให้บริการแล้ว 73 แห่ง โดยประมาณ 63% อยู่ในกรุงเทพฯ ขณะที่ เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) มี 14 แห่ง หรือประมาณ 19% และพื้นที่อื่น ๆ 13 แห่ง หรือประมาณ 18% ของทั้งหมด

ตัวเลขดังกล่าวทำให้เห็นภาพว่าความต้องการดาต้าเซ็นเตอร์ยังอยู่ในกรุงเทพฯ เป็นหลัก ขณะเดียวกันการเพิ่มโครงการในพื้นที่เมืองต้องพิจารณาความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานและผลกระทบต่อพื้นที่ให้รอบด้านมากขึ้น

กรุงเทพฯ รับได้แค่ไหน

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ในกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่มีขนาดค่อนข้างเล็ก โดยใช้ไฟฟ้าเฉลี่ยประมาณ 1.2 เมกะวัตต์ต่อแห่ง ขณะที่ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่แบบ ไฮเปอร์สเกล (Hyperscale) อาจใช้ไฟฟ้าสูงถึง 200 เมกะวัตต์ต่อแห่ง

ความแตกต่างของขนาดการใช้ไฟฟ้าทำให้ความต้องการด้านพื้นที่และโครงสร้างพื้นฐานต่างกันตามไปด้วย โครงการขนาดใหญ่ต้องมีพื้นที่รองรับ ระบบไฟฟ้าและน้ำในปริมาณมาก จึงมีแนวโน้มเหมาะกับพื้นที่นอกเมืองที่มีโครงสร้างพื้นฐานรองรับมากกว่า

สำหรับกรุงเทพฯ ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่าบทบาทควรอยู่กับดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดเล็กที่จำเป็นต้องตั้งอยู่ใกล้ผู้ใช้งาน เช่น ระบบที่ต้องการความหน่วงต่ำ การกำหนดขนาดและจำนวนโครงการจึงต้องสอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่

ประเด็นที่ต้องระวังคือ หากจำกัดโครงการขนาดใหญ่ในเมือง แต่ปล่อยให้ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดเล็กเข้ามาจำนวนมาก ก็อาจทำให้เกิดการกระจุกตัวของโครงการในรูปแบบอื่น และเพิ่มภาระให้กับโครงสร้างพื้นฐานของเมืองได้เช่นกัน

big data, cybier security and database abstract concept

กติกาเข้มงวดขึ้น

ข้อจำกัดด้านผังเมือง โครงสร้างพื้นฐาน และผลกระทบต่อชุมชน ทำให้แนวทางกำกับดูแลต้องละเอียดขึ้น
โดยมีทั้งการกำหนด โซนนิ่ง (Zoning) เพื่อคัดเลือกพื้นที่ที่เหมาะสม การแยกค่าไฟฟ้าสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ การจัดทำแผนบริหารน้ำ รวมถึงมาตรฐานด้านอัคคีภัย เสียง และความร้อน

การควบคุมจะครอบคลุมตั้งแต่ก่อนเปิดโครงการไปจนถึงช่วงที่เปิด     ให้บริการแล้ว โครงการใหม่จะต้องผ่านการคัดกรองที่เข้มขึ้น ทั้งในเรื่องทำเลและความพร้อมของพื้นที่ ส่วนโครงการที่เปิดดำเนินการแล้วก็ยังต้องได้รับ      การตรวจสอบด้านความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง

เมื่อกติกาด้านพื้นที่เข้มขึ้น การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์จึงมีแนวโน้มกระจายออกไปยังพื้นที่นอกเมืองมากขึ้น โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีไฟฟ้า น้ำ และโครงสร้างพื้นฐานเพียงพอสำหรับรองรับโครงการขนาดใหญ่

ค่าไฟเพิ่ม ต้นทุนขยับ

อีกปัจจัยที่ต้องจับตาคือค่าไฟฟ้า โดยกติกาใหม่มีแนวทางให้ต้นทุนไฟฟ้าของดาต้าเซ็นเตอร์สะท้อนค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงมากขึ้น ทั้งต้นทุนการจัดหาไฟฟ้าและการลงทุนขยายโครงข่ายเพื่อรองรับการใช้ไฟฟ้าปริมาณสูงและความต้องการด้านความมั่นคงของระบบ

แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายไม่ให้ต้นทุนจากการรองรับโหลดขนาดใหญ่ถูกผลักไปยังผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไป ขณะเดียวกันก็หมายถึงต้นทุนพลังงานของผู้ประกอบการดาต้าเซ็นเตอร์อาจเพิ่มขึ้น

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า หากค่าไฟฟ้าสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์เพิ่มขึ้น 1 บาทต่อหน่วย จากอัตราปัจจุบัน ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดเฉลี่ย 1.2 เมกะวัตต์ในกรุงเทพฯ อาจมีต้นทุนค่าไฟฟ้าเพิ่มประมาณ 10-14 ล้านบาทต่อแห่งต่อปี

ตัวเลขนี้ทำให้เรื่องค่าไฟฟ้าต้องถูกนำมาคิดควบคู่กับการเลือกทำเล เพราะการตั้งดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้ขึ้น
อยู่กับความต้องการใช้งานเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่าพื้นที่นั้นมีไฟฟ้า น้ำ และโครงสร้างพื้นฐานเพียงพอหรือไม่ รวมถึงต้นทุนที่เกิดขึ้นจากการรองรับโครงการด้วย

ในภาพรวม กรุงเทพฯ จึงยังมีบทบาทกับดาต้าเซ็นเตอร์ที่ต้องอยู่ใกล้ผู้ใช้งาน ขณะที่โครงการขนาดใหญ่มีแนวโน้มมองหาพื้นที่ที่รองรับการใช้ทรัพยากรและการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานได้มากกว่า เพื่อให้การขยายตัวของธุรกิจดิจิทัลเดินไปพร้อมกับขีดความสามารถของพื้นที่

กางเกณฑ์คุมเข้ม

เมื่อปัญหาเรื่องพื้นที่ ผังเมือง และต้นทุนพลังงานเริ่มบีบให้ภาพรวมของธุรกิจชัดเจนขึ้น ทางภาครัฐจึงเตรียมเข้ามาจัดระเบียบเรื่องดังกล่าวอย่างเข้มงวด โดย “ดนุชา พิชยนันท์” เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ใน
ฐานะกรรมการและเลขานุการคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ เผยความคืบหน้าในการวางเกณฑ์ควบคุมว่า ขณะนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ส่งข้อมูลเข้ามาเรียบร้อยแล้ว ทั้งรายชื่อผู้ให้บริการในปัจจุบัน เกณฑ์การแบ่งขนาดดาต้าเซ็นเตอร์ รวมถึงตัวเลขค่าเฉลี่ยการใช้ไฟและน้ำของแต่ละแห่ง

ในส่วนของข้อกำหนดเรื่องพลังงาน ทางกระทรวงพลังงานจะรับไปพิจารณาต่อว่าควรจำกัดปริมาณการใช้ไฟฟ้าไว้ที่เท่าไหร่ พร้อมทั้ง
จัดเตรียมอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับกลุ่มธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์โดยเฉพาะ นอก จากนี้ยังมีแผนออกเกณฑ์ควบคุมขนาดของโครงการ หากเข้าข่ายรูปแบบอุตสาหกรรมก็จำเป็นต้องไปตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมที่จัดเตรียมไว้ เพื่อไม่ให้กระทบต่อการใช้ไฟของภาคครัวเรือน โดยเบื้องต้นมองว่าดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่พิเศษ ควรมีเกณฑ์การใช้ไฟเริ่มต้นที่ 100 เมกะวัตต์ขึ้นไป ซึ่งตัวเลขที่แน่นอนทั้งหมดจะต้องรอให้ที่ประชุมบอร์ดพิจารณาเคาะอีกครั้ง

ด้านกรอบเวลาการทำงาน หลังจากได้ข้อสรุปรายละเอียดภายในหนึ่งเดือนนับจากการประชุมนัดแรกเมื่อวันที่ 4 กันยายน ที่ผ่านมา ขั้นตอนถัดไปคือการร่างนโยบายเฉพาะสำหรับธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์ พร้อมทั้งจัดระบบกลไกการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อให้การดูแลไม่กระจัดกระจายและมีหน่วยงานหลักเป็นเจ้าภาพชัดเจน

“คาดว่าเกณฑ์ควบคุมธุรกิจดาต้าเซ็นเตอร์ จะสามารถดำเนินการบังคับใช้จริงได้ไม่เกินกลางเดือนตุลาคมนี้ ทุกอย่างต้องเรียบร้อย เพราะขณะนี้หลายฝ่ายรอความชัดเจนเรื่องนี้อยู่” ดนุชา กล่าวทิ้งท้าย ซึ่งมาตรการกำกับดูแลจากภาครัฐชุดนี้ จะกลายเป็นกติกาหลักที่ช่วยจัดระเบียบทิศทางการลงทุนและการขยายพื้นที่ของดาต้าเซ็นเตอร์ในระยะต่อไป.