ก่อนจะเชื่อหรือรีบแชร์ต่อ ต้องตั้งคำถามว่า ราคาน้ำมันที่เห็นเป็นราคาจริง หรือเป็นเพียงภาพที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อหลอกให้คนเข้าใจผิด? เพราะทุกวันนี้การสร้างภาพข่าวปลอมทำได้ง่าย ทั้งการตัดต่อภาพ เปลี่ยนตัวเลข หรือแอบอ้างบุคคลสำคัญ ทำให้ข้อมูลที่ดูน่าเชื่อถืออาจไม่ใช่ความจริงเสมอไป

ประชาชนสามารถตรวจสอบราคาน้ำมันได้ด้วยตัวเอง ผ่าน 5 วิธีง่าย ๆ ดังนี้

1. เช็กจากเพจทางการของบริษัทน้ำมัน

ก่อนเชื่อราคาที่แชร์กันในโซเชียล ควรตรวจสอบกับเว็บไซต์หรือเพจทางการของผู้ค้าน้ำมัน เช่น PTT Station, บางจาก หรือผู้ค้าน้ำมันรายอื่น โดยดูประกาศปรับราคาขายปลีกล่าสุด พร้อมวันและเวลาที่มีผลบังคับใช้ เพราะข้อมูลจากบริษัทผู้จำหน่ายโดยตรงเป็นแหล่งอ้างอิงสำคัญที่ช่วยยืนยันราคาจริงได้

2. ตรวจสอบกับสำนักข่าวหลักที่น่าเชื่อถือ

หากมีการปรับราคาน้ำมันครั้งใหญ่ โดยเฉพาะการปรับขึ้นหลายบาทต่อลิตร จะเป็นประเด็นที่สื่อมวลชนให้ความสนใจ ควรตรวจสอบจากเว็บไซต์และเพจทางการของสำนักข่าวหลัก เช่น เดลินิวส์ รวมถึงสื่อเศรษฐกิจที่รายงานราคาพลังงานเป็นประจำ และควรเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง ไม่เชื่อเพียงภาพข่าวที่ถูกส่งต่อมาโดยไม่มีที่มา

3. เทียบกับราคาเดิม ระวังตัวเลขพุ่งผิดปกติ

วิธีง่ายที่สุดคือ นำราคาน้ำมันที่เห็นมาเปรียบเทียบกับราคาวันก่อนหน้า หากพบว่าดีเซลหรือแก๊สโซฮอล์ปรับขึ้นครั้งละหลายบาท ควรตั้งข้อสงสัยและตรวจสอบประกาศต้นทางทันที โดยการปรับราคาครั้งใหญ่สามารถเกิดขึ้นได้ จึงไม่ควรตัดสินว่าเป็นข่าวปลอมจากตัวเลขที่สูงเพียงอย่างเดียว

4. สังเกตภาพและข้อความที่ชวนให้เข้าใจผิด

ข่าวปลอมมักใช้ภาพบุคคลสำคัญ โลโก้หน่วยงานราชการ หรือกราฟิกราคาน้ำมันที่ดูเหมือนประกาศจริง เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ ต้องตรวจสอบว่าภาพนั้นมาจากแหล่งใด มีวันที่เผยแพร่หรือไม่ และตัวเลขตรงกับประกาศทางการหรือเปล่า โดยเฉพาะภาพที่ไม่มีลิงก์ต้นฉบับ หรือใช้ข้อความกระตุ้นให้รีบแชร์ต่อ ควรเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ

5. ดูวันประกาศและเวลาที่ราคาใหม่มีผล

ราคาน้ำมันมีการเปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์ แต่ต้องแยกให้ออกระหว่างราคาวันนี้ ราคาที่จะมีผลวันพรุ่งนี้ และราคาจากประกาศเก่าที่ถูกนำมาแชร์ซ้ำ รวมถึงตรวจสอบว่าเป็นราคาน้ำมันชนิดเดียวกันและผู้จำหน่ายรายเดียวกันหรือไม่ เพราะราคาอาจแตกต่างกันตามพื้นที่และสถานีบริการ

ในช่วงที่ราคาพลังงานเป็นเรื่องอ่อนไหว ข่าวปลอมไม่ได้สร้างเพียงความเข้าใจผิด แต่อาจกระตุ้นความตื่นตระหนก ทำให้ประชาชนรีบเติมน้ำมันโดยไม่จำเป็น หรือส่งต่อข้อมูลที่สร้างความสับสนเป็นวงกว้าง ดังนั้น ก่อนเชื่อทุกครั้งควรยึดหลัก “เช็กต้นทาง เทียบราคา ดูวันเวลา” และหากยังไม่สามารถยืนยันข้อมูลได้ ไม่ควรแชร์ต่อ เพราะการรู้เท่าทันข่าวปลอมไม่ได้ช่วยเพียงป้องกันตัวเอง แต่ยังช่วยลดความตื่นตระหนกในสังคมอีกด้วย