ตู้แช่ถูกแฮก-เที่ยวบินถูกขู่บึ้ม ยุโรปเผชิญภัยคุกคามสงครามลูกผสม

ในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ยุโรปกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านความมั่นคงรูปแบบใหม่ เมื่อโครงสร้างพื้นฐานและกิจกรรมในชีวิตประจำวันของประชาชนตกเป็นเป้าหมายของการโจมตีทางไซเบอร์ ตั้งแต่ระบบทำความเย็นในซูเปอร์มาร์เก็ตที่ถูกแฮกจนอาหารจำนวนมากเสียหาย ไปจนถึงการแจ้งเตือนขู่วางระเบิดเครื่องบินโดยสารหลายเที่ยว และเรือสำราญที่กำลังเดินทางไปยังอิสราเอล จนต้องระดมกำลังเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบและอพยพผู้โดยสาร

เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เกิดคำถามว่า ยุโรปกำลังเผชิญกับภัยคุกคามแบบใหม่ที่เรียกว่า สงครามลูกผสม หรือไฮบริดวอร์แฟร์ (Hybrid Warfare) ซึ่งอาจไม่ได้มุ่งเอาชนะด้วยกำลังทหารโดยตรง แต่ใช้การโจมตีทางไซเบอร์ การก่อวินาศกรรม และการสร้างความหวาดระแวงเป็นเครื่องมือบั่นทอนความมั่นคงจากภายในหรือไม่

ตู้แช่ซูเปอร์มาร์เก็ตกลายเป็นเป้าหมาย

หนึ่งในเหตุการณ์ที่สร้างความกังวลให้กับยุโรป คือการโจมตีทางไซเบอร์ต่อระบบควบคุมตู้แช่เย็นและตู้แช่แข็งในซูเปอร์มาร์เก็ตหลายประเทศ โดยเมื่อวันที่ 12 ต.ค. ที่ผ่านมา ซูเปอร์มาร์เก็ตหลายร้อยแห่งในฝรั่งเศสได้รับผลกระทบ หลังแฮกเกอร์เจาะระบบควบคุมอุณหภูมิ ทำให้ห้องเย็นและตู้แช่แข็งมีอุณหภูมิสูงขึ้นอย่างผิดปกติ จนสินค้าอาหารจำนวนมากเสียหาย บางแห่งมีอุณหภูมิสูงถึง 50 องศาเซลเซียส

ต่อมาเมื่อวันที่ 2 พ.ย. เกิดเหตุลักษณะเดียวกันขึ้นอีกระลอก ครอบคลุมร้านค้าในอย่างน้อย 8 ประเทศยุโรป รวมถึงเบลเยียม ลักเซมเบิร์ก สวีเดน และไอร์แลนด์ ส่งผลให้ผู้ประกอบการต้องทิ้งสินค้าอาหารสดและอาหารแช่แข็งจำนวนมาก ขณะที่บางสาขาจำเป็นต้องหยุดใช้งานระบบทำความเย็น เพื่อป้องกันความเสียหายเพิ่มเติม

สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เพียงมูลค่าความเสียหายทางธุรกิจ แต่เป็นการที่ระบบซึ่งดูเหมือนมีความสำคัญเพียงในระดับร้านค้าปลีก กลับสามารถกลายเป็นช่องทางโจมตีห่วงโซ่อุปทานอาหารและสร้างผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้างได้

ความเสียหายดังกล่าวสะท้อนจุดอ่อนของระบบเศรษฐกิจที่พึ่งพาเทคโนโลยีเชื่อมต่อกันมากขึ้น โดยเฉพาะอุปกรณ์ควบคุมระยะไกลที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ซึ่งอาจกลายเป็นช่องโหว่ให้ผู้ไม่หวังดีเข้าถึงระบบได้ ขณะที่สำนักงานความมั่นคงทางไซเบอร์ของยุโรป (อีเอ็นไอเอสเอ) เรียกร้องให้ประเทศสมาชิกเพิ่มความร่วมมือและแลกเปลี่ยนข้อมูลอย่างรวดเร็ว เพื่อรับมือกับการโจมตีที่เกิดขึ้นข้ามพรมแดน

ขู่ระเบิดเที่ยวบิน-เรือสำราญ ปั่นป่วนการเดินทาง

อีกด้านหนึ่งของความเสี่ยงเกิดขึ้นในภาคการขนส่ง เมื่อวันที่ 3 พ.ย. มีเที่ยวบินโดยสารอย่างน้อย 7 เที่ยวในยุโรปได้รับคำขู่วางระเบิด ครอบคลุมเส้นทางที่เกี่ยวข้องกับโปแลนด์ บัลแกเรีย อิตาลี และสเปน ส่งผลให้สนามบินบางแห่งต้องปิดพื้นที่ชั่วคราว เครื่องบินบางเที่ยวต้องเปลี่ยนสนามบินปลายทาง และกองทัพอากาศอิตาลีส่งเครื่องบินขับไล่ยูโรไฟเตอร์ขึ้นประกบเครื่องบินโดยสารของสายการบินไรอันแอร์ ซึ่งเดินทางมาจากกรุงดับลินของไอร์แลนด์ ก่อนลงจอดที่กรุงโรม

เจ้าหน้าที่กรีซยังได้รับแจ้งว่ามีการติดตั้งวัตถุระเบิดไว้บริเวณใต้ท้องเรือสำราญ คราวน์ ไอริส ซึ่งจอดอยู่ที่เกาะซีรอสและมีกำหนดเดินทางไปยังเมืองไฮฟา ประเทศอิสราเอล ทำให้หน่วยยามฝั่งต้องนำสุนัขดมกลิ่นและเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญเข้าตรวจค้น พร้อมอพยพผู้โดยสารและลูกเรือเพื่อความปลอดภัย อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบเบื้องต้นไม่พบวัตถุระเบิดบนเรือหรือเครื่องบินที่ได้รับคำขู่ดังกล่าว

แม้เหตุการณ์ทั้งหมดจะยังไม่พบหลักฐานของระเบิดจริง แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นมีนัยสำคัญ เพราะทุกครั้งที่มีคำขู่ เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องปฏิบัติตามมาตรการรักษาความปลอดภัยอย่างเต็มรูปแบบ ทั้งการตรวจค้นเครื่องบิน สัมภาระ ผู้โดยสาร การปิดพื้นที่สนามบิน และการจัดกำลังรับมือฉุกเฉิน ซึ่งล้วนสร้างต้นทุนและรบกวนการเดินทางของประชาชน

ทั้งนี้ การมีเที่ยวบินพาณิชย์ถึง 7 เที่ยวได้รับคำขู่วางระเบิดภายในวันเดียว ถือเป็นเหตุการณ์ที่ผิดปกติอย่างมาก และเมื่อพิจารณาว่าไม่มีเป้าหมายที่ชัดเจนว่าเป็นประเทศ สายการบิน หรือเส้นทางใดเป็นการเฉพาะ จึงอาจสะท้อนว่า จุดประสงค์ของผู้ที่อยู่เบื้องหลัง คือการสร้างความปั่นป่วนให้กับระบบการบินโดยรวม

สงครามลูกผสม เมื่อไม่จำเป็นต้องยิงกระสุน

เมื่อพิจารณาเหตุการณ์เหล่านี้ร่วมกัน จึงอาจมองได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของภัยคุกคามที่สอดคล้องกับแนวคิดสงครามลูกผสม ซึ่งเป็นรูปแบบการดำเนินปฏิบัติการที่ใช้เครื่องมือหลายประเภท ทั้งทางไซเบอร์ เศรษฐกิจ ข้อมูลข่าวสาร และการก่อวินาศกรรม เพื่อบั่นทอนความสามารถในการรับมือของฝ่ายตรงข้าม โดยไม่จำเป็นต้องเปิดฉากทำสงครามด้วยกำลังทหาร

รายงานของอียูอธิบายว่า ภัยคุกคามแบบผสมผสานหมายถึงกิจกรรมที่เป็นอันตรายซึ่งมีการวางแผนและประสานงาน โดยใช้เครื่องมือหลายรูปแบบร่วมกัน เพื่อบ่อนทำลายรัฐหรือสถาบันเป้าหมาย และมักออกแบบให้ยากต่อการตรวจจับหรือระบุผู้กระทำ อีกทั้งยังพยายามดำเนินการให้อยู่ต่ำกว่าระดับที่จะถือเป็นการทำสงครามอย่างเปิดเผย

ในบริบทของยุโรป กิจกรรมลักษณะนี้มีทั้งการโจมตีทางไซเบอร์ การบิดเบือนข้อมูล การก่อวินาศกรรมโครงสร้างพื้นฐาน และการละเมิดน่านฟ้า ซึ่งหน่วยงานของยุโรปเคยแสดงความกังวลต่อปฏิบัติการที่เชื่อมโยงกับรัสเซีย อย่างไรก็ตาม รัสเซียและอิหร่านต่างปฏิเสธข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการดำเนินปฏิบัติการดังกล่าว

ขณะเดียวกัน ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงการบินบางส่วนมองว่า การขู่วางระเบิดเที่ยวบินอาจเกิดจากผู้กระทำรายเดียว การเลียนแบบกัน หรือกลุ่มบุคคลที่พยายามสร้างความปั่นป่วนโดยมีรัฐสนับสนุน แต่จนถึงขณะนี้ ยังไม่มีรัฐบาลประเทศใดระบุได้อย่างชัดเจนว่าใครอยู่เบื้องหลังเหตุขู่ระเบิดเที่ยวบินและเรือสำราญครั้งล่าสุด

ดังนั้น แม้จะยังไม่สามารถยืนยันว่าเหตุโจมตีระบบทำความเย็นและการขู่วางระเบิดเป็นปฏิบัติการที่เชื่อมโยงกัน แต่รูปแบบความเสียหายกลับสะท้อนความเปราะบางของระบบสังคมสมัยใหม่ที่พึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานหลายประเภท โดยผู้ก่อเหตุอาจไม่จำเป็นต้องทำลายสิ่งก่อสร้าง หรือทำให้เกิดความสูญเสียทางชีวิตโดยตรง เพียงแค่ทำให้ระบบหยุดชะงัก ก็สามารถสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจ บั่นทอนความเชื่อมั่น และเพิ่มภาระให้หน่วยงานความมั่นคงได้แล้ว

โจทย์สำคัญของยุโรปจึงไม่ใช่เพียงการไล่หาตัวผู้กระทำผิด แต่ต้องเร่งอุดช่องโหว่ทางไซเบอร์ ยกระดับความปลอดภัยของระบบสาธารณูปโภคและการขนส่ง ตลอดจนสร้างกลไกแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศ เพราะในยุคที่สงครามอาจเริ่มต้นได้โดยไม่มีเสียงปืนดังขึ้น ความสามารถในการป้องกันไม่ให้ระบบชีวิตประจำวันถูกใช้เป็นเครื่องมือโจมตี อาจเป็นส่วนสำคัญของความมั่นคงแห่งชาติไม่แพ้การมีกองทัพที่เข้มแข็ง.

เรียบเรียงโดย : ทีมข่าวต่างประเทศ

เครดิตภาพ : REUTERS