หากประเทศไทยหวังจะผลักดันตลาดซอฟต์พาวเวอร์ ก็จำเป็นที่จะต้องทำความเข้าใจถึงอีกหนึ่งคำศัพท์ที่น่าสนใจ อย่างคำว่า “ผู้ประกอบการทางวัฒนธรรม” ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็น “กลไกเพิ่มคุณค่า-กลไกเพิ่มมูลค่า” ให้กับ “เศรษฐกิจยั่งยืน” ได้ โดยเกี่ยวกับศัพท์คำนี้ รศ.ดร.เอกรินทร์ พึ่งประชา อาจารย์ภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้มีการอธิบายไว้ผ่านบทความที่เผยแพร่ใน www.sac.or.th ส่วนจะเป็นเช่นไรนั้นต้องลองมาพิจารณาดูกัน…
ในบทความ รศ.ดร.เอกรินทร์ ผู้เขียน อธิบายว่า ผู้ประกอบการทางวัฒนธรรม (cultural entrepreneurs) เป็นคำที่มีการพูดถึงอย่างมาก เนื่องจากสะท้อนให้เห็นถึงการเติบโตของโลกอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมที่มีมาอย่างต่อเนื่องนับจากศตวรรษที่ 20 โดยมีฐานการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี ข้อมูลข่าวสาร การบริหารธุรกิจ การวิจัย และการพัฒนาความรู้ด้านวัฒนธรรม เป็นองค์ประกอบสำคัญของการผลิตและการให้บริการ อย่างไรก็ดี แต่คำ ๆ นี้ ก็ทำให้เกิดคำถามตามมา นั่นคือ วัฒนธรรมในที่นี้คืออะไร และผู้ประกอบการทางวัฒนธรรมนั้น จะมีรูปร่างหน้าตาเป็นเช่นไร
ทั้งนี้ ในบริบทนี้ วัฒนธรรมจะมีความหมายถึงสิ่งที่สัมพันธ์โดยตรงกับชีวิตประจำวัน รวมถึงเป็นสิ่งที่เชื่อมโยงกับความเชื่อ พฤติกรรม และสิ่งที่สร้างสรรค์ขึ้นจนกระทั่งกลายเป็นตัวตนของคน กลุ่ม หรือชุมชน ผ่านเรื่องราวรอบตัว ทั้งประวัติศาสตร์ การเมือง ศาสนา ความเชื่อ ประเพณี ตำนาน ภาษา ดนตรี การแต่งกาย ข้าวปลาอาหาร ที่เป็นสิ่งที่สามารถถ่ายทอดจากรุ่นหนึ่งสู่รุ่นหนึ่งได้ จนเกิดเป็น มรดกทางวัฒนธรรม (cultural heritage) ขณะที่คำว่าผู้ประกอบการ หมายถึงผู้ที่มีความสามารถในการค้นหาโอกาสและใช้โอกาสนั้นในการสร้างสรรค์เป็นสินค้าและบริการ จนสร้างผลกำไรทางธุรกิจ
ดังนั้น เมื่อรวมความหมายของทั้งสองคำสำคัญดังกล่าวนี้ คำว่า “ผู้ประกอบการทางวัฒนธรรม” จึงเป็นคำที่มีลักษณะเฉพาะ โดยหมายถึง ผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการรักษาและส่งเสริม หรือเพิ่มคุณค่าทางวัฒนธรรมควบคู่กับการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ผ่านกระบวนการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ โดยผลิตเป็นนวัตกรรม สินค้า บริการ หรือสร้างให้เป็นธุรกิจได้
ด้วยเหตุนี้ผู้ประกอบการทางวัฒนธรรมจึงเป็นแนวคิดที่สำคัญอย่างยิ่ง ที่จะช่วยทำให้เกิดสมดุลในการพัฒนาเศรษฐกิจควบคู่ไปพร้อมกับการรักษาและส่งเสริมวัฒนธรรมให้เกิดความเหมาะสมบนสังคมโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นี่เป็นคำอธิบายเกี่ยวกับศัพท์สำคัญคำนี้ ที่เป็นคำศัพท์ซึ่งยึดโยงอยู่กับตลาดซอฟต์พาวเวอร์ รวมถึงเศรษฐกิจยั่งยืน แต่จะทำอย่างไรจึงจะเกิดมูลค่าได้…กรณีนี้ต้องมาดูกันต่อโอกาสต่อไป.
ศิริโรจน์ ศิริแพทย์ [email protected]
ขอขอบคุณภาพประกอบจาก www.freepik.com
