สาเหตุที่แท้จริงไม่เคยได้รับคำตอบอย่างชัดเจน ไม่มีสัตวแพทย์ออกมายืนยันการรักษา ไม่มีบันทึกทางการแพทย์ หรือแม้แต่ชื่อของผู้ลงมือผ่าตัดให้
เหตุการณ์ลักษณะนี้ไม่ใช่กรณีแรก และดูเหมือนจะไม่ใช่กรณีสุดท้าย ตลอดช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา ในหลายจังหวัดทั่วประเทศ เริ่มมีรายงานเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับการทำหมันสุนัขและแมว โดยผู้ที่ไม่ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสัตวแพทย์ หรือ “หมอเถื่อน” ปรากฏตัวในชุมชนต่าง ๆ ด้วยการตั้งโต๊ะเคลื่อนที่ รับทำหมันสัตว์จรจัดหรือสัตว์ของชาวบ้านในราคาถูก โดยคิดค่าบริการ 300-500 บาทต่อตัว ซึ่งเทียบกับคลินิกสัตว์ถูกต้องตามกฎหมายแล้วราคาต่างกันมาก บ้างก็ไม่เก็บเงิน และใช้คำว่า “โครงการอาสา” หรือ “ช่วยลดประชากรสัตว์จร” เพื่อจูงใจให้ผู้คนพาสัตว์เข้ารับบริการโดยไม่ตรวจสอบข้อมูลเบื้องหลัง
แม้หลายกรณีอาจมีเจตนาดี มีความรู้เบื้องต้น หรือผู้เคยเรียนด้านสัตวแพทย์ แต่ไม่จบ หรือไม่ได้รับใบอนุญาต แต่นั่นไม่ได้ลดความร้ายแรงของผลกระทบที่เกิดขึ้น เมื่อชีวิตของสัตว์ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัดโดยผู้ไม่มีใบอนุญาต ไม่มีความรู้เรื่องการฆ่าเชื้อ หรือการดูแลหลังผ่าตัดอย่างถูกวิธี การผ่าตัดที่ไม่สะอาดใช้เครื่องมือซ้ำ รวมถึงการวางยาสลบแบบผิดวิธี ล้วนเป็นปัจจัยที่นำไปสู่การติดเชื้อ อักเสบ หรือถึงขั้นเสียชีวิต
จากข้อมูลของสัตวแพทยสภา ระบุชัดว่าผู้ที่จะดำเนินการผ่าตัดสัตว์ได้ ต้องมีใบประกอบวิชาชีพสัตวแพทย์ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพการสัตวแพทย์ พ.ศ. 2545 หากฝ่าฝืน ถือเป็นความผิดทั้งทางอาญาและทางจรรยาบรรณ ผู้ที่ไม่มีใบอนุญาตแต่ทำการผ่าตัดสัตว์ อาจถูกดำเนินคดีข้อหาแอบอ้างเป็นสัตวแพทย์และกระทำการโดยมิชอบด้วยกฎหมาย
กระแสความตื่นตัวของสังคมในการควบคุมประชากรสัตว์จรจัด ทำให้หลายองค์กรพยายามจัดโครงการร่วมกับเทศบาลและกรมปศุสัตว์เพื่อช่วยเหลือ แต่ในทางกลับกัน ความต้องการที่สูงนั้นเองก็กลายเป็นช่องว่างให้กลุ่มที่ไม่ได้รับอนุญาตแฝงตัวเข้ามาอาศัยความไว้วางใจจากประชาชน บางคนใช้เพื่อเป็นภาพลักษณ์ของ “ผู้เสียสละเพื่อสัตว์” เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ในการแสวงหาประโยชน์อื่น ๆ ในพื้นที่
ต้องยอมรับว่าการทำหมันกับ “หมออาสา” หรือ “โครงการช่วยเหลือ” เป็นทางเลือกที่เข้าถึงง่ายกว่าโรงพยาบาลสัตว์หรือคลินิกเอกชนที่มีค่าใช้จ่ายสูง บางครั้งมีการแชร์ต่อกันในโซเชียลมีเดียโดยไม่หาข้อมูลเบื้องหลัง ทั้งนี้ทางสัตวแพทยสภาและองค์กรอิสระด้านสวัสดิภาพสัตว์ในไทยหลายองค์กร ได้ออกมาเตือนประชาชนให้ตรวจสอบสถานที่และบุคคลที่จะให้บริการทำหมันอย่างรอบคอบ โดยแนะนำให้ดูว่าเป็นคลินิกหรือสถานพยาบาลที่มีใบอนุญาตถูกต้องหรือไม่ และสามารถตรวจสอบรายชื่อสัตวแพทย์ที่ได้รับใบอนุญาตได้ผ่านเว็บไซต์ของสัตวแพทยสภา นอกจากนี้ ควรสอบถามชื่อสัตวแพทย์ผู้รับผิดชอบก่อนเข้ารับบริการ ตรวจดูความสะอาดของสถานที่ และขั้นตอนการให้ยาสลบกับสัตว์อย่างละเอียด หากไม่สามารถให้ข้อมูลพื้นฐานเหล่านี้ได้ มีความเป็นไปได้สูงว่าไม่ใช่ผู้ให้บริการที่ถูกต้องตามกฎหมาย
แม้การทำหมันสัตว์จะเป็นเรื่องสำคัญในการควบคุมจำนวนสัตว์จรจัด และเป็นการดูแลสัตว์เลี้ยงอย่างมีความรับผิดชอบ แต่การเลือกใช้บริการที่ไม่ปลอดภัยอาจนำมาซึ่งความสูญเสียที่ไม่มีใครต้องการ การทำหมันไม่ควรเป็นการพนันชีวิตของสัตว์ที่เรารัก และความเมตตาที่ไม่มีมาตรฐาน อาจกลายเป็นโศกนาฏกรรมในนามของความช่วยเหลือโดยไม่ตั้งใจ การปกป้องสัตว์จากหมอเถื่อนไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของสังคมคนรักสัตว์ทุกคน ที่ต้องเริ่มจากการไม่ปล่อยให้ความใจดีมาบดบังความจริงว่า “ชีวิตสัตว์มีค่า และพวกเขาก็ควรได้รับการรักษาอย่างปลอดภัย”.
เครนาย
