เจ้าชายเรซา ปาห์ลาวี มีพระชนมานุเพียง 16 พรรษา เมื่อการปฏิวัติอิหร่านในปี 2522 โค่นล้มการปกครอง 40 ปี ของพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี พระราชบิดา
ปัจจุบัน เจ้าชายปาห์ลาวี ทรงมีพระชนมายุ 65 พรรษา และในฐานะทรงเป็นพระโอรสองค์โตของพระเจ้าชาห์ แต่ทรงถูกพรากการสืบทอดราชบัลลังก์อิหร่านไปนานเกือบ 50 ปี การรอคอยของพระองค์อาจกำลังจะสิ้นสุดลง
“นี่คือการต่อสู้ครั้งสุดท้าย เจ้าชายปาห์ลาวีจะกลับมา!” คือ หนึ่งในคำพูดที่โดดเด่นจากการประท้วงทั่วอิหร่าน หลังเจ้าชายปาห์ลาวี ซึ่งลี้ภัยอยู่ในต่างประเทศ ทรงเรียกร้องให้ประชาชนผู้รักชาติออกมารวมตัวบนท้องถนน
การประท้วงเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ถือเป็นจุดสูงสุดของการชุมนุมที่ยืดเยื้อตั้งแต่ปลายปี 2568 ซึ่งปะทุขึ้นที่ตลาดในกรุงเตหะราน เพื่อแสดงความไม่พอใจต่อเศรษฐกิจ แต่มันกลายเป็นการต่อต้านระบอบการปกครองอย่างรวดเร็ว แม้การสนับสนุนระบอบกษัตริย์ที่ถูกโค่นล้มเป็นเรื่องต้องห้าม ความผิดทางอาญา และสิ่งที่ถูกประณามมาอย่างยาวนานในอิหร่านก็ตาม
นักวิเคราะห์หลายคนกล่าวว่า มันไม่เป็นที่ชัดเจนว่า อะไรคือแรงผลักดันที่ทำให้เกิดความตื่นเต้นอีกครั้งต่อราชวงศ์และเจ้าชายปาห์ลาวีที่ลี้ภัยอยู่ต่างประเทศ ชาวอิหร่านสนับสนุนการฟื้นฟูระบอบกษัตริย์อย่างแท้จริงหรือไม่ หรือพวกเขาแค่เบื่อหน่ายกับ “ระบอบเทวาธิปไตย” ที่กดขี่
“เจ้าชายเรซา ปาห์ลาวี ทรงเพิ่มอิทธิพลของพระองค์อย่างไม่ต้องสงสัย และก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำฝ่ายค้านในการเมืองของอิหร่าน แต่พระองค์ทรงประสบปัญหาหลายอย่างเช่นกัน และทรงเป็นบุคคลที่สร้างความแตกแยก ไม่ใช่บุคคลที่สร้างความสามัคคี” นายอาราช อาซิซี นักวิชาการ และผู้เขียนหนังสือ “สิ่งที่ชาวอิหร่านต้องการ” (What Iranians Want) กล่าว
ตลอดช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา อิหร่านบั่นทอนอำนาจฝ่ายค้านภายในประเทศ และจำคุกนักวิจารณ์จำนวนมาก รวมถึงอดีตประธานาธิบดีหลายคน ขณะที่ อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน จำกัดอำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐซึ่งมาจากการเลือกตั้ง และมองว่าอำนาจของเขาคือ “ผู้พิทักษ์ระบอบการปกครอง” โดยปราบปรามการท้าทายต่อรัฐ
อนึ่ง การที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ ส่งทหารไปจับกุมประธานาธิบดีนิโคลัส มาดูโร ผู้นำเวเนซุเอลา เมื่อไม่นานมานี้ อาจกระตุ้นฝ่ายค้านที่หวังโค่นล้มระบอบการปกครองปัจจุบันของอิหร่าน อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์กล่าวว่า ความหวังเหล่านั้นอาจ “ผิดที่” เนื่องจากทรัมป์กำลังพิจารณาทางเลือกของเขา และไม่ต้องการให้ความน่าเชื่อถือแก่ใครก่อนที่พวกเขาจะพิสูจน์ได้ว่า พวกเขาสามารถชนะใจได้
“เจ้าชายปาห์ลาวีไม่มีคุณสมบัติที่ดึงดูดใจทรัมป์ พระองค์ทรงเป็นคนชอบอ่านหนังสือ และขาดเสน่ห์ส่วนตัวที่ทำให้ได้รับความสนใจจากทรัมป์ ดังนั้น มันจึงเป็นเรื่องยากที่พระองค์จะเอาชนะใจทรัมป์ได้” อาซิซี กล่าวเพิ่มเติม
ทั้งนี้ บรรดานักวิเคราะห์ยังกล่าวว่า การรวมตัวสนับสนุนเจ้าชายปาห์ลาวี เป็นสัญญาณชัดเจนที่สุดว่า อิหร่านดูเหมือนจะมาถึง “ทางตัน” แล้ว ทั้งเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ภายใต้การทุจริตและการคว่ำบาตรมานานหลายปี คนหนุ่มสาวไม่พอใจกับการปกครองแบบอนุรักษนิยมและการจำกัดเสรีภาพทางการเมือง อีกทั้งหากรัฐบาลเตหะราน พยายามปราบปรามการลุกฮืออย่างรุนแรงเหมือนที่เคยทำมา ก็มีความเสี่ยงที่จะทำให้ทรัมป์โกรธเคือง
กระนั้น เจ้าชายปาห์ลาวีกลับทรงให้รายละเอียดเกี่ยวกับแผนการน้อยมาก ซึ่งนักวิจารณ์ชี้ให้เห็นว่า ประสบการณ์ที่น้อยของพระองค์ อาจกลายเป็นผลเสียในไม่ช้า.
เลนซ์ซูม
เครดิตภาพ : GETTY IMAGES
