เรื่องที่ผู้หญิงสงสัยแต่ไม่กล้าถาม มีมากมาย อาทิ ผู้หญิงไม่อยากมีเพศสัมพันธ์ ถือว่าผิดปกติไหม
ตอบ : ไม่จำเป็นต้องผิดปกติเสมอไป แต่ถ้าอาการเป็นต่อเนื่องนานหลายเดือน และทำให้ตัวเองหรือคู่ครองทุกข์ใจ ควรปรึกษาแพทย์
ถาม : เป็นเรื่องของอายุอย่างเดียวหรือไม่
ตอบ : ไม่ใช่ทั้งหมด แม้อายุที่มากขึ้นและวัยหมดประจำเดือนจะมีผล แต่ผู้หญิงวัยทำงานหรือวัยหนุ่มสาวก็พบปัญหานี้ได้
ถาม : มียาเหมือนของผู้ชายหรือไม่
ตอบ : ปัจจุบันยังไม่มียาที่ให้ผลชัดเจนเหมือนยาของผู้ชาย การรักษามักเป็นการดูแลแบบองค์รวม
การวินิจฉัยและการรักษา การรักษาเริ่มจากการพูดคุยอย่างเปิดใจ แพทย์จะประเมินทั้งด้านร่างกาย ฮอร์โมน ยาที่ใช้ และสภาพจิตใจ แนวทางการรักษาอาจประกอบด้วย ปรับพฤติกรรม ลดความเครียด พักผ่อนให้เพียงพอ ใช้สารหล่อลื่นในรายที่มีช่องคลอดแห้ง การรักษาด้วยฮอร์โมนในบางราย และการให้คำปรึกษาด้านเพศสัมพันธ์ หรือการสื่อสารกับคู่ครอง
การให้ฮอร์โมน ช่วยได้แค่ไหน หนึ่งในสาเหตุสำคัญของสมรรถภาพทางเพศเสื่อมในผู้หญิง โดยเฉพาะในวัยใกล้หรือหลังหมดประจำเดือน คือ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิง โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลง
เมื่อฮอร์โมนลดลง ผู้หญิงอาจมีอาการ เช่น ช่องคลอดแห้ง หล่อลื่นน้อย เจ็บหรือแสบขณะมีเพศสัมพันธ์ ความต้องการทางเพศลดลง ความรู้สึกตื่นตัวทางเพศลดลง ในบางรายแพทย์อาจพิจารณาการให้ฮอร์โมนทดแทน เพื่อช่วยบรรเทาอาการเหล่านี้
ฮอร์โมนที่ใช้รักษามีอะไรบ้าง ฮอร์โมนที่ใช้บ่อย ได้แก่ ฮอร์โมนเอสโตรเจนเฉพาะที่ เช่น ครีม ยาเหน็บ หรือเจล ใช้บริเวณช่องคลอด ฮอร์โมนเอสโตรเจนแบบรับประทานหรือแผ่นแปะ ในรายที่มีอาการของวัยทองร่วมด้วย การใช้ฮอร์โมนเฉพาะที่ มักช่วยลดอาการช่องคลอดแห้งและเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ได้ดี และมีผลต่อร่างกายน้อยกว่าการใช้ฮอร์โมนทั้งระบบ
แล้วฮอร์โมนเพศชายล่ะ จำเป็นไหม ผู้หญิงมีฮอร์โมนเพศชายอยู่เล็กน้อยตามธรรมชาติ ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับความต้องการทางเพศ ในบางกรณีที่คัดเลือกอย่างเหมาะสม แพทย์อาจพิจารณาให้ฮอร์โมนเพศชายในขนาดต่ำมาก แต่ไม่ใช่การรักษาหลัก และต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียงได้.
ศ.เกียรติคุณ น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
รพ.รามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
