ในโลกที่เต็มไปด้วยสิ่งกระตุ้น เราแทบไม่เคยอยู่กับตัวเองจริง ๆ เลย

เมื่อมีเวลาว่าง เราจะหยิบโทรศัพท์ขึ้นมา เปิดอะไรดู หาอะไรทำ หรือเลื่อนผ่านข้อมูลต่าง ๆ ไปเรื่อย ๆ จนเวลาผ่านไปโดยไม่ทันสังเกตว่า

เราไม่ได้ต้องการสิ่งเหล่านั้นจริง ๆ

เราแค่ไม่อยากอยู่กับ “ความรู้สึกบางอย่าง”

เปิดมือถือแล้วลืมความเหงาไปพักหนึ่ง หรือทำงานต่อเนื่องจนไม่ต้องรู้สึกเศร้าต

ความรู้สึกดี ๆ หรือความสงบเพียงชั่วครั้งชั่วคราวกลับกลายเป็นสิ่งที่หลายคนแสวงหาในโลกอันวุ่นวาย

อย่างไรก็ตาม สมองจะเรียนรู้ว่า “การหนี = ปลอดภัย” และยิ่งใช้วิธีนี้บ่อยเท่าไร เราจะยิ่งเผชิญความรู้สึกได้ยากขึ้นเท่านั้น

ภาวะนี้เรียกว่า Emotional Avoidance หรือการหลีกเลี่ยงความรู้สึกของตัวเอง

ภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ เพราะในหลายช่วงของชีวิต มันคือ กลไกเอาตัวรอด

ความรู้สึกบางอย่างเจ็บปวดเกินไป เครียดเกินไป หรือไม่ปลอดภัยพอที่จะเผชิญในตอนนั้น สมองจึงเลือก “เบี่ยงเบน” แทนที่จะให้เราเผชิญหน้า หรืออยู่กับมันตรง ๆ

แต่เมื่อเราใช้วิธีนี้ซ้ำ ๆ เราจะค่อย ๆ สูญเสียความสามารถในการรับรู้ตัวเอง

ยิ่งพยายามไม่รู้สึก เราจะเริ่มไม่แน่ใจว่าตัวเองรู้สึกอะไร ไม่เข้าใจว่าทำไมถึงเหนื่อย หรือทำไมถึงรู้สึกว่างเปล่า

เพราะความรู้สึกที่แท้จริงไม่ได้หายไป เพียงแค่ถูกเก็บกดไว้ รอวันที่จะถูกปลดปล่อยออกมาในรูปแบบที่รุนแรงมากขึ้น เช่น ระเบิดอารมณ์ ร้องไห้ควบคุมไม่ได้ วิตกกังวลจนกินไม่ได้นอนไม่หลับ

แล้วจะแก้อย่างไร?

การกลับมาเชื่อมกับตัวเองไม่ได้มาจากการแก้ปัญหาใหญ่ ๆ แต่เริ่มจากการยอมอยู่กับอารมณ์โดยไม่หลีกหนี

ลองหน่อยไหม? วางมือถือลงวันละ 1 ครั้ง ครั้งละ 3 นาที แล้วถามตัวเองว่า

ตอนนี้ร่างกายฉันเป็นยังไง?

ตอนนี้ในใจฉันรู้สึกอะไร?

ตอนนี้ฉันต้องการอะไร?

หรือหากเป็นคนที่สัมผัสความเป็นไปภายในได้อยู่แล้ว เพียงพูดกับตัวเองว่า “ตอนนี้ฉันกำลังกังวล” หรือ “ฉันกำลังเหงา” จะช่วยให้สมองสงบลงได้เป็นธรรมชาติมากกว่าการหนี

ทักษะเล็กน้อยเหล่านี้เป็นก้าวที่สำคัญมาก เพราะความรู้สึกไม่ใช่สิ่งที่ต้องแก้ไข แต่เป็นสิ่งที่ต้อง “รับรู้” ให้ได้ก่อน เพราะหากไม่รู้ตัว จะไม่มีทางจัดการอารมณ์อย่างเต็มประสิทธิภาพได้เลย

เมื่อเราเริ่มฟังตัวเองมากขึ้น เราจะเริ่มเข้าใจว่า ความรู้สึกไม่ใช่ศัตรูแต่เป็นสัญญาณที่บอกเราว่ามีอะไรบางอย่างที่ต้องการการดูแล เรียกร้องให้กลับมาอยู่กับตัวเอง อาจเป็นสิ่งที่ยาก แต่ 1 ในทักษะที่ที่สำคัญที่สุดในโลกยุคปัจจุบัน.

เขียนโดย : อนงค์รัตน์ สิงหโกวินท์ นักจิตวิทยาคลินิก
เรียบเรียงโดย : ฐิติ ฐิติพันธุ์สรศักดิ์
โรงพยาบาล BMHH – Bangkok Mental Health Hospital
โทร. 0-2589-1889 เว็บไซต์ bangkokmentalhealthhospital.com/