ล่าสุด กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) ร่วมกับกรมปศุสัตว์ และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เปิดปฏิบัติการเข้าตรวจค้นโรงงานลักลอบผลิตและจำหน่ายยารักษาแมวเถื่อนในพื้นที่ จ.สมุทรปราการ หลังพบพฤติกรรมลักลอบนำเข้ายารักษาโรคแมว ก่อนนำมาผสมเพิ่มปริมาณเพื่อลดต้นทุน แล้วขายผ่านช่องทางออนไลน์จำนวนมาก
คดีนี้สะท้อนปัญหาสำคัญที่กำลังขยายตัวอย่างเงียบ ๆ ในสังคมไทย คือ การซื้อขายยาสัตว์ผ่านโลกออนไลน์ที่ผู้บริโภคไม่สามารถตรวจสอบมาตรฐานหรือแหล่งผลิตได้ โดยเฉพาะยารักษาโรคร้ายแรงในแมว เช่น โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ หรือ FIP ซึ่งเป็นโรคที่เจ้าของสัตว์จำนวนมากยอมจ่ายเงินจำนวนสูงเพื่อรักษาชีวิตสัตว์เลี้ยง
จากการสืบสวนของเจ้าหน้าที่ พบว่าบริษัทแห่งหนึ่งใน จ.สมุทรปราการ ซึ่งจดทะเบียนเป็นธุรกิจขายส่งอาหารสัตว์ มีพฤติการณ์ลักลอบนำเข้ายาต้านไวรัสสำหรับรักษาโรค FIP ในแมว ภายใต้ชื่อ “Emune” ก่อนนำมาจำหน่ายผ่านเพจออนไลน์และเว็บไซต์
ต่อมาเจ้าหน้าที่ กก.4 บก.ปคบ. พร้อมเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์ และ อย. นำหมายค้นเข้าตรวจสอบโรงงานแห่งหนึ่งในพื้นที่ ต.บางเมือง อ.เมือง จ.สมุทรปราการ พบอุปกรณ์การผลิตยา เครื่องจักร เครื่องอัดเม็ดยา เครื่องปิดฝาขวด สารเคมี รวมถึงบรรจุภัณฑ์จำนวนมาก พร้อมตรวจยึดยา “Emune” ทั้งแบบบรรจุกล่องและยังไม่บรรจุ รวมมูลค่ากว่า 1 ล้านบาท
สิ่งที่น่าตกใจคือ กลุ่มผู้กระทำผิดไม่ได้เพียงลักลอบนำเข้ายาเถื่อนมาจำหน่าย แต่ยังมีการ “ผสมยาเพิ่มปริมาณ” เพื่อสร้างกำไร โดยยาชนิดน้ำถูกนำมาผสมน้ำเปล่า ส่วนยาเม็ดถูกนำไปผสมแป้งแล้วอัดเม็ดใหม่ ทำให้ปริมาณตัวยาสำคัญไม่ได้มาตรฐาน และอาจไม่มีประสิทธิภาพในการรักษาโรคจริง
ผู้เชี่ยวชาญด้านสัตวแพทย์ระบุว่า ยากลุ่มรักษาโรค FIP จำเป็นต้องควบคุมปริมาณตัวยาอย่างแม่นยำ เพราะเป็นยาที่ใช้ยับยั้งไวรัสโดยตรง หากสัตว์ได้รับยาไม่เพียงพอ อาการป่วยอาจทรุดหนักลงอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกัน หากกระบวนการผลิตไม่ได้มาตรฐาน หรือมีการปนเปื้อนสารอันตราย ก็อาจส่งผลกระทบต่ออวัยวะสำคัญ เช่น ตับ ไต และระบบเลือด จนถึงขั้นเสียชีวิตได้
ปัญหายาเถื่อนในสัตว์เลี้ยงจึงไม่ใช่เพียงเรื่องการหลอกขายสินค้า แต่คือความเสี่ยงต่อชีวิตสัตว์โดยตรง โดยเฉพาะในยุคที่เจ้าของสัตว์จำนวนมากนิยมสั่งซื้อยาผ่านโซเชียลมีเดีย เพราะหวังลดค่าใช้จ่ายหรือเข้าถึงยาได้รวดเร็วกว่าโรงพยาบาลสัตว์
น.สพ.สมชวน รัตนมังคลานนท์ อธิบดีกรมปศุสัตว์ ระบุว่า ปัจจุบันพบการกระทำผิดเกี่ยวกับการผลิตและจำหน่ายยาสัตว์ผ่านสื่อออนไลน์เพิ่มขึ้น ทั้งการผลิตยาโดยไม่ได้รับอนุญาต การโฆษณาเกินจริง รวมถึงการให้บริการจากผู้ไม่มีใบอนุญาต ซึ่งล้วนสร้างความเสี่ยงต่อสัตว์เลี้ยงและผู้บริโภค
กรมปศุสัตว์ยอมรับว่า ผู้บริโภคจำนวนมากหลงเชื่อคำโฆษณาในโลกออนไลน์ โดยเฉพาะคำอ้างว่า “รักษาหาย” หรือ “เห็นผลเร็ว” ทั้งที่ยาหลายชนิดไม่ผ่านการขึ้นทะเบียน ไม่มีการรับรองคุณภาพ และไม่สามารถตรวจสอบ
แหล่งผลิตได้
ด้านสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เตือนว่า ยาสัตว์ปลอมและยาที่ไม่ขึ้นทะเบียน มักผลิตในสถานที่ที่ไม่สะอาด ไม่มีระบบควบคุมคุณภาพ และไม่มีการตรวจสอบความปลอดภัย จึงเสี่ยงต่อการปนเปื้อนเชื้อโรคหรือสารอันตราย นอกจากรักษาไม่ได้ผลแล้ว ยังอาจทำให้อาการสัตว์ป่วยหนักกว่าเดิม
อีกด้านที่น่ากังวลคือ ยาเถื่อนบางชนิดถูกตั้งราคาสูง โดยอาศัยความสิ้นหวังของเจ้าของสัตว์ โดยเฉพาะโรค FIP ที่มีค่าใช้จ่ายในการรักษาสูงอยู่แล้ว ทำให้หลายคนยอมซื้อยาทางออนไลน์โดยไม่ตรวจสอบข้อมูล หวังเพียงให้สัตว์เลี้ยงมีโอกาสรอดชีวิต.
