มนุษย์รู้สึกปลอดภัยเมื่อควบคุมชีวิตตนเองได้ เราจึงพยายามวางแผน คิดล่วงหน้า และจัดการทุกอย่างให้เป็นไปตามที่หวัง
แต่ปัญหาคือ ชีวิตจริงไม่ได้เป็นแบบนั้นเสมอไป
บางคนกลัวความผิดพลาด ความไม่แน่นอน หรือการสูญเสีย
จึงพยายามควบคุมทุกอย่างรอบตัวมากขึ้น
สุดท้ายกลับเหนื่อยกว่าเดิม
เพราะ พยายามควบคุมในสิ่งที่ควบคุมไม่ได้
ในเชิงจิตวิทยา พฤติกรรมนี้เกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า
Intolerance of uncertainty หรือ “ภาวะไม่อดทนต่อความไม่แน่นอน”
นักจิตวิทยาพบว่า หลายครั้งความทุกข์ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์นั้นโดยตรง
แต่เกิดจากการพยายามกำจัดความไม่แน่นอนออกจากชีวิตให้ได้ทั้งหมด ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้
ในความเป็นจริง ชีวิตเต็มไปด้วยสิ่งที่ไม่อยู่ในอำนาจของเรา
ความคิดของคนอื่น เวลา อดีต หรือแม้แต่ผลลัพธ์บางอย่าง
และเมื่อเราพยายามเข้าควบคุมสิ่งเหล่านี้มากเกินไป ความเหนื่อยใจจึงตามมา
นี่จึงเป็นเหตุผลที่แนวคิดเรื่อง Acceptance หรือ “การยอมรับ” ได้รับความสนใจมากขึ้นในวงการจิตวิทยา
แนวคิดนี้พบว่า ยิ่งเราพยายามควบคุมทุกความคิด ทุกความรู้สึก หรือทุกผลลัพธ์มากเท่าไร เรามักยิ่งเหนื่อยและทุกข์มากขึ้นเท่านั้น
แต่เมื่อเลิกเสียพลังไปกับสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไม่ได้
เราจะมีพลังมากขึ้นสำหรับสิ่งที่เราเลือกเองได้ เช่น
เมื่อเราแยกสองสิ่งนี้ออกจากกันได้ ระบบประสาทจะผ่อนคลายมากขึ้น
เพราะสมองไม่ต้องอยู่ในโหมด “พยายามควบคุมทุกอย่าง” ตลอดเวลา
วิธีง่าย ๆ คือ เมื่อเผชิญเรื่องเครียด ลองถามตัวเองว่า
“เรื่องนี้ อะไรอยู่ในอำนาจของฉัน?”
และ
“เรื่องนี้ อะไรอยู่นอกอำนาจของฉัน?”
จากนั้นค่อยมุ่งเป้าไปยังสิ่งที่เรายังเลือกและลงมือทำได้จริง
ชีวิตที่สงบไม่ใช่ชีวิตที่ทุกอย่างเป็นไปตามแผน
แต่คือชีวิตที่เรารู้ว่า
แม้บางอย่างจะไม่เป็นอย่างหวัง เราก็ยังดูแลตัวเองและไปต่อได้
และบางครั้ง
อิสรภาพทางใจที่แท้จริง
อาจเริ่มต้นจากการยอมรับว่า
ไม่ใช่ทุกอย่างในชีวิต…ที่เราต้องควบคุมมันให้ได้.
เขียนโดย : อนงค์รัตน์ สิงหโกวินท์ นักจิตวิทยาคลินิก
เรียบเรียงโดย : ฐิติ ฐิติพันธุ์สรศักดิ์
โรงพยาบาล BMHH – Bangkok Mental Health Hospital
โทร. 0-2589-1889 เว็บไซต์ bangkokmentalhealthhospital.com/
