เพราะทันทีที่ทุกอย่างเงียบลง ความคิดบางอย่างจะเริ่มดังขึ้นมา
“จริง ๆ แล้วเรามีความสุขไหม?”
“ถ้างานนี้ไม่สำเร็จจะทำอย่างไร?”
“ทำไมช่วงนี้เรารู้สึกแย่จัง?”
การทำตัวให้ยุ่งจึงอาจไม่ได้เกิดจากความขยันเพียงอย่างเดียว แต่ในบางคนอาจเป็นวิธีที่ใช้หลีกเลี่ยงความคิดหรือความรู้สึกที่ยังไม่อยากเผชิญ
ในทางจิตวิทยา รูปแบบนี้สามารถมองผ่านแนวคิด Experiential Avoidance หรือการพยายามหลีกหนีประสบการณ์ภายในที่ทำให้ไม่สบายใจ เช่น ความเศร้า ความกลัว ความโดดเดี่ยว หรือความกังวล
เมื่อเราหาอะไรทำ สมองมีสิ่งอื่นให้จดจ่อ ความรู้สึกไม่สบายใจก็เงียบลงชั่วคราว
และเพราะมันได้ผล สมองจึงเรียนรู้ว่า
“ถ้าไม่อยากรู้สึก ก็อย่าหยุด”
บางคนจึงทำงานต่อแม้หมดเวลางาน บางคนต้องเปิดโทรศัพท์ทันทีที่อยู่คนเดียว หรือจัดตารางชีวิตจนแทบไม่มีช่องว่าง เพราะการมีเวลาว่างกลับทำให้รู้สึก
กระสับกระส่ายมากกว่าการทำงาน
ภายนอก คนเหล่านี้อาจดู Productive มาก แต่ภายในอาจรู้สึกเหนื่อยจนแทบไม่มีพลังเหลือ
ปัญหาคือ อารมณ์ที่ถูกหลีกเลี่ยงไม่ได้หายไปเพียงเพราะเราไม่มีเวลารับรู้มัน
ความรู้สึกบางอย่างอาจกลับมาในรูปของการนอนไม่หลับ หงุดหงิดง่าย เหนื่อยล้า ไม่มีสมาธิ หรือรู้สึกว่างเปล่าเมื่อไม่มีอะไรให้ทำ
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนรู้สึกว่า “วันหยุดกลับเครียดกว่าวันทำงาน” เพราะเมื่อกิจกรรมต่าง ๆ หายไป เราเริ่มได้ยินสิ่งที่ตัวเองพยายามกลบไว้ตลอดสัปดาห์
การแก้ปัญหาไม่ได้หมายความว่าต้องหยุดทุกอย่างแล้วนั่งอยู่กับความคิดทั้งวัน แต่คือการค่อย ๆ สร้างพื้นที่ให้ตัวเองรับรู้ความรู้สึกโดยไม่ต้องรีบหนีจากมัน
อาจเริ่มจากช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ไม่มีหน้าจอ ไม่มีงาน และไม่มีเป้าหมายว่าต้องทำอะไรให้สำเร็จ ลองสังเกตว่า ตอนที่เราเริ่มรู้สึกอยากหาอะไรทำทันที มีความคิดหรืออารมณ์อะไรเกิดขึ้นก่อนหน้านั้น
บางครั้งเราอาจพบว่า สิ่งที่ต้องการไม่ใช่งานเพิ่มอีกหนึ่งชิ้น แต่เป็นการพัก ความมั่นคง ความช่วยเหลือ หรือพื้นที่ให้ตัวเองได้ยอมรับว่า “ตอนนี้ฉันกำลังเหนื่อย”
หากการหยุดทำให้เกิดความวิตกกังวลอย่างมาก หรือการทำงานและกิจกรรมต่าง ๆ กลายเป็นวิธีเดียวที่ใช้จัดการกับความรู้สึก การพูดคุยกับนักจิตวิทยาสามารถช่วยให้เราเข้าใจว่า เรากำลังพยายามหลีกเลี่ยงอะไร และเรียนรู้วิธีรับมือกับอารมณ์เหล่านั้นในรูปแบบที่เหมาะสมกว่าเดิม
เพราะบางครั้งสิ่งที่ทำให้เราเหนื่อย ไม่ใช่แค่ “มีอะไรต้องทำเยอะเกินไป”
แต่อาจเป็นเพราะเรา ไม่เคยอนุญาตให้ตัวเองหยุดนานพอที่จะรับรู้ว่า ข้างในกำลังรู้สึกอะไรอยู่.
เขียนโดย : จีระเดช งามสีสรรค์
เรียบเรียงโดย : ฐิติ ฐิติพันธุ์สรศักดิ์
โรงพยาบาล BMHH – Bangkok Mental Health Hospital
โทร. 0-2589-1889 เว็บไซต์ bangkokmentalhealthhospital.com/
