“การค้ามนุษย์เป็นอุตสาหกรรมอาชญากรรมที่เติบโตเร็วที่สุดในโลก อันดับสองรองจากการค้ายาเสพติด โดย 2 นักค้ามนุษย์สามารถสร้างรายได้ 150 พันล้านดอลลาร์ต่อปี ตามข้อมูลองค์การแรงงานระหว่างประเทศ และเงิน 99 พันล้านดอลลาร์นั้น มาจากการค้ามนุษย์ทางเพศเพียงอย่างเดียว ขณะที่อีก 51 พันล้านดอลลาร์เกิดจากการลักลอบค้าแรงงาน”
ข้อมูลข้างต้น “ทีมข่าวอาชญากรรม” ได้รับการเปิดเผยจาก นายพงษธร อินอำนวย ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านคดีการค้ามนุษย์และคดียาเสพติด กรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ที่สะท้อนการเก็บข้อมูลของภาคประชาสังคม และ NGOs ต่างประเทศที่มีโอกาสร่วมวง และพบว่าขบวนการ “แก๊งคอลเซ็นเตอร์” ยังไม่ติดอันดับ และไม่ใช่ 1 ใน 3 อาชญากรรมที่สร้างเม็ดเงินมหาศาลทั่วโลก
หากนึกถึงการค้ามนุษย์ นายพงษธร ชี้ว่ามีมาตั้งแต่ยุคล่าอาณานิคม ต่อมาเมื่อนานาประเทศยืนยันว่ามนุษย์มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกัน ทำให้การนำคนไปใช้แรงงาน หรือเป็นทาส ต้องเป็น “ความสมัครใจ” มีสัญญา มีการทำนิติกรรมให้ผลตอบแทนเหมาะสม อย่างไรก็ตาม ในกิจการงานหนักที่ทำแบบไม่เห็นเดือนเห็นตะวัน นายจ้างก็ยังใช้วิธีผิดกฎหมาย ไม่ว่าจะบังคับขู่เข็ญ ทรมาน ให้อดอาหาร หรือให้ใช้ยาเสพติด โดยให้ผลตอบแทนต่ำ
จากการทำงานเคสแบบนี้ มักเป็นแรงงานที่ไม่เต็มใจแต่แรก หรือถูกหลอกให้เชื่อว่าทำงานอีกอย่างหนึ่ง ส่วนมากเป็นแรงงานผิดกฎหมาย เช่น ต่างด้าวที่ต้องจ่ายเงินข้ามมา ถ้าไม่มีเงินก็มี “เอเจนซี” อ้างออกเงินให้ก่อนแต่คิดดอกเบี้ย การข้ามมาส่วนใหญ่มีค่าใช้จ่ายหัวละ 100,000 บาท จึงอยู่ในสภาพจำยอมเพราะมีหนี้ติดตัว บ้างถูกบังคับทำประมง ทำงานการ์เมนท์ (Garment) เกี่ยวกับอุตสาหกรรมสิ่งทอและเสื้อผ้า หรืองานขุดเจาะน้ำมัน เป็นต้น
ประสบการณ์ที่ผ่านมาพบเป้าหมายที่ตกเป็นเหยื่อ คือ กลุ่มแรงงานต่างด้าวพลัดถิ่น เพราะส่วนใหญ่เป็นคนที่ประเทศมีการสู้รบ หรือเป็นชนกลุ่มน้อย พื้นที่อาศัยขาดแคลน ไม่มีการศึกษา เข้าไม่ถึงสิทธิพื้นฐาน บางรายไม่เท่าทันแผนประทุษกรรม หรือบางส่วนต้องการหลุดพ้นวงจรเดิม ใครเสนองานก็ติดสอยกันมา
นายพงษธร ระบุ แรงงานไทยที่ไปแสวงหารายได้สูงกว่าในประเทศก็ตกอยู่ในสภาพไม่ต่างกัน เพราะถูกเอเจนซีหลอกไปเก็บผลไม้ป่า ทำงานสปา บังคับค้าประเวณี ส่วนใหญ่รู้ว่าเข้าเมืองมาโดยผิดกฎหมาย จึงต้องซ่อนตัวและทำตามคำสั่ง
สำหรับอาชญากรรมที่สร้างความเสียหายได้เร็วและสร้างผลกำไรไว อย่าง “อาชญากรรมไซเบอร์” ในอดีตหากอยากได้เงินจากใครก็ต้องสร้างเรื่องราวแล้วไปชักชวนผ่านการพบหน้ากันก่อน แต่การถูกจำกัดด้วย “เวลา” และ “การเดินทาง” ทำให้สร้างรายได้น้อย คนร้ายจึงพัฒนาระบบเป็นการหลอกลวงผ่านอินเทอร์เน็ต ที่สร้างความเสียหายวงกว้าง ระดับวินาทีก็แพร่สะพัดไปทั่วโลก โดยไม่ต้องเดินทาง แต่ใช้เทคโนโลยีเข้าถึงคนที่อยู่ห่างไกล
ทั้งนี้ ยังพบว่าคนที่เคยใช้แรงงานในวงการต่างๆ ไม่ว่าประมง สิ่งทอ หรือเสื้อผ้า ก็ผันตัวเป็นพนักงาน หรือแอดมิน ถูกชักจูงโดยเอเจนซีที่อ้างออกเงินให้ก่อนแล้วให้ทำงานลบหนี้ หรือระหว่างทำยอดอาจถูกบังคับ ทุบตี ซึ่งภายหลังพบว่ามีการเสนอผลตอบแทนหากหลอกเงินคนได้จะมีเปอร์เซ็นต์เพิ่ม สามารถเอามาหักหนี้
“ปัจจุบันนี้ขบวนการแก๊งสแกมเมอร์ หรือแก๊งคอลเซ็นเตอร์มีการล้างสมองด้วยการใช้จิตวิทยา เพื่อหว่านล้อมว่าต้องทำยังไงถึงหลอกเอาเงินคนอื่นมาได้ เพื่อให้ตัวเองได้ปลดหนี้ทั้งหมด”
นายพงษธร ให้ข้อมูลถึงกระบวนการคัดแยกเหยื่อ เท่าที่ทำงานมาพบว่ามีส่วนน้อยที่เป็นเหยื่อจากการถูกบังคับใช้แรงงาน ส่วนใหญ่ล้วนเต็มใจ ซึ่งเจ้าหน้าที่จะแยกออกเป็น 2 กลุ่มคือ เหยื่อ และพยาน เหยื่อต้องเป็นเหยื่อจริงๆ ส่วนพยานคือคนที่รู้เห็นเหตุการณ์ พร้อมอธิบายถึงการให้ถ้อยคำระหว่างกระบวนการคัดแยกที่มักระบุ พบเจอคำโฆษณาเชิญชวนให้ไปทำงานสบาย รายได้ดี แต่เมื่อไปถึงไม่ตรงปก
ในส่วนนี้อาจมองเป็นเหยื่อในกระบวนการค้ามนุษย์ก็ได้ แต่คำว่า “หลอกลวง” นั้นสามารถแบ่งช่วงคือ การหลอกลวงระหว่างเดินทางไป กับการหลอกลวงให้ทำงาน หรือบังคับให้ทำงาน ซึ่งส่วนใหญ่การค้ามนุษย์จะเกิดขึ้นในขั้นตอนหลังจากเดินทางไปอยู่ในจุดนั้นแล้ว ไม่ว่าในลักษณะการบังคับกักขังให้อยู่ในห้องแคบ ซ้อมทรมาน อดอาหาร
ส่วนข้อสงสัยทำไมต้องเป็น “บอสจีน” นายพงษธร ให้เหตุผลว่ามาจากภูมิประเทศจีนที่หนาวเย็น เพาะปลูกไม่ค่อยได้ผลตอบแทน คนจีนเก่งด้านเทคโนโลยี และเก่งเรื่องใช้พื้นที่น้อยแต่ได้ผลตอบแทนสูง ดังนั้น พื้นที่ในโซเชียลคือหนึ่งในหลักคิด และเพราะการชอบขยายอาณาเขตแสวงหาโลกใหม่ พลัดถิ่นไปยังประเทศต่างๆ ทั้งยังมีหัวการค้า มีวิธีคิดให้อยู่รอด ด้วยความก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยี แล้วมีความโลภมีความต้องการด้านการเงินเข้ามาเพิ่มเติม
คนจีนรุ่นใหม่จึงไม่คิดอยากไปทำการค้าขายของแล้ว แต่หันมาคิดเรื่องการทำอาชญากรรมทางไซเบอร์ที่ทำให้ได้เงินรวดเร็วและมหาศาล อย่างไรก็ตาม ไม่ได้มีแค่เฉพาะคนจีน หากย้อนอดีตจะว่ามีคนไนจีเรียด้วยเช่นกัน.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
