1.ต้นทุนเนื้อน้ำมัน (55–63%) นี่คือส่วนที่มากที่สุด เป็นราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก และค่าการกลั่นในประเทศ ซึ่งราคานี้ผันผวนตามสถานการณ์โลก ไม่ว่าจะเป็นความตึงเครียดทางการเมือง ความต้องการใช้น้ำมัน หรืออัตราแลกเปลี่ยน ถ้าโลกตึงเครียดมาก น้ำมันก็แพงมาก และไทยก็ไม่ได้มีแหล่งผลิตเพียงพอ จึงเลี่ยงไม่พ้นที่จะต้องรับผลกระทบ
2.ภาษีต่าง ๆ (26–27%) ในฐานะพลเมืองไทย เงินภาษีจากการเติมน้ำมันทุกลิตร ถูกส่งกลับไปพัฒนาประเทศ ทั้งในระดับชาติและท้องถิ่น เช่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล ภาษีมูลค่าเพิ่ม พูดง่าย ๆ คือ ทุกลิตรที่เราจ่าย เราได้ “ลงทุนในประเทศ” ไปด้วย
3.กองทุนพลังงาน (4–9%) หลายคนอาจไม่รู้ว่า มี “กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” คอยช่วยดูแลเสถียรภาพราคาน้ำมันในประเทศ ยามที่ราคาน้ำมันโลกพุ่งสูง นอกจากนี้ยังมีกองทุนอนุรักษ์พลังงาน ที่สนับสนุนโครงการพลังงานสะอาดและการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
4.ค่าการตลาด (6–10%) อย่าลืมว่า ธุรกิจปั๊มน้ำมันก็มีต้นทุน ทั้งค่าขนส่ง ค่าจ้างพนักงาน ค่าบริหารปั๊ม ค่าเช่า และอีกมากมาย ส่วนนี้ไม่ใช่กำไรสุทธิ แต่เป็นต้นทุนที่จำเป็นในการทำให้บริการพร้อมใช้งานทั่วประเทศ
แล้วทำไมบางประเทศถูกกว่าเรา? หลายประเทศมี “โครงสร้างราคาน้ำมัน” ที่แตกต่างกัน ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันแต่ละประเทศไม่เท่ากัน เช่น มาเลเซีย ที่เคยมีนโยบายอุดหนุนราคาน้ำมัน และเป็นผู้ส่งออกน้ำมันสุทธิ ทำให้ราคาถูกกว่า แต่ล่าสุดก็ประกาศยกเลิกการอุดหนุนแล้ว ทำให้ราคาดีเซลในมาเลเซียพุ่งขึ้นทันทีประมาณ 9 บาท/ลิตร แต่ราคาน้ำมันก็ยังถูกกว่าไทย
ส่วนประเทศเพื่อนบ้านบางประเทศ เช่น เมียนมา ลาว กัมพูชา ฟิลิปปินส์ ราคาน้ำมันยังแพงกว่าไทย ในขณะที่ เวียดนาม อินโดนีเซีย บรูไน บางช่วงอาจถูกกว่าไทย แต่ก็ขึ้นอยู่กับนโยบายรัฐ โครงสร้างภาษี และแหล่งพลังงานในประเทศ
บทสรุป : แพงหรือไม่แพง อยู่ที่มุมมองและความเข้าใจ ราคาน้ำมันไทยอาจไม่ได้ถูกที่สุดในภูมิภาค แต่ก็ไม่ใช่แพงที่สุดเช่นกัน และที่สำคัญ เรายังมี “กลไกกองทุนน้ำมันฯ” คอยช่วยพยุงราคายามวิกฤติให้ประชาชน และภาคธุรกิจ สามารถวางแผนค่าใช้จ่ายได้อย่างมีเสถียรภาพ ไม่ใช่แค่เติมน้ำมันวันนี้ถูก พรุ่งนี้ราคาพุ่ง
ในยุคที่ราคาพลังงานโลกผันผวนแทบทุกวัน สิ่งที่สำคัญไม่น้อยกว่าราคาก็คือ “เสถียรภาพ” และคือบทบาทที่ “กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” กำลังแบกรับไว้อย่างเงียบ ๆ เพื่อให้ประชาชนเติมน้ำมันได้อย่างมั่นใจทุกวัน.
