การประคบเย็นและร้อนเป็นการปฐมพยาบาลเบื้องต้นเพื่อช่วยลดอาการเจ็บปวดที่เกิดขึ้นบนร่างกายของเราได้ แต่หลายๆคนมักสับสนว่าอาการเจ็บปวดแบบไหนที่ต้องใช้การประคบเย็น หรือแบบไหนต้องประคบร้อน
“ฝ่ายเวชศาสตร์ฉุกเฉิน โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย” มีเกร็ดความรู้ในเรื่องนี้มาเล่าสู่กันฟังให้จำขึ้นใจ ว่า การประคบเย็นและร้อนเป็นวิธีปฐมพยาบาลที่ได้ผลดี เมื่อเกิดแผลฟกช้ำ ปวด บวม แดง แต่หากเลือกวิธีประคบผิด อาจยิ่งทำให้บาดแผลอักเสบหรือปวดบวมเพิ่มขึ้น
การประคบเย็น
ใช้กับการบาดเจ็บเฉียบพลัน คือ หลังได้รับบาดเจ็บ 24-48 ชั่วโมงแรก
ข้อดี
– ทำให้เส้นเลือดในจุดที่ประคบหดตัวลง
– ลดอาการปวดและอักเสบ
– ลดอาการเจ็บปวด
อุปกรณ์ : เจลเย็น ถุงใส่น้ำแข็ง หรือผ้าขนหนูชุบน้ำเย็น
ใช้เวลาประคบ 10-15 นาที วันละ 2-3 ครั้ง ขณะประคบต้องรู้สึกเย็นสบาย
การประคบร้อน
ใช้กับการบาดเจ็บเรื้อรัง ซึ่งเป็นช่วงที่อาการบวม แดง ร้อน เริ่มลดลงมากแล้ว
ข้อดี
– กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นยืดหยุ่นขึ้น
– เลือดไหลเวียนดีขึ้น
– กระตุ้นซ่อมแซมกล้ามเนื้อ
อุปกรณ์ : เจลร้อน กระเป๋าน้ำร้อน แผ่นประคบไฟฟ้า หรือผ้าขนหนูชุบน้ำร้อน
ใช้เวลาประคบ 15-20 นาที วันละ 2-3 ครั้ง ขณะประคบต้องรู้สึกอุ่นสบาย
ข้อควรระวัง
– ใช้ผ้าห่อหุ้มอุปกรณ์ที่ใช้ประคบ เพื่อไม่ให้ความเย็นและร้อนสัมผัสผิวโดยตรง
– เลี่ยงการประคบในผู้ป่วยเบาหวานที่มีอาการชา เพราะอาจทำให้บาดแผลพุพองได้
– เลี่ยงบริเวณที่มีบาดแผลเปิด เพราะอาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
– ผู้ที่รับประทานยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด หรือมีภาวะเลือดออกง่าย ควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลก่อนทำการประคบ.
