เมื่อวันที่ 17 ก.ย. 68 ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” ให้ความรู้เกี่ยวกับการรักษาด้วยการฝังเข็ม โดยระบุว่า
ฝังเข็มฝรั่ง กับ เข็มจีน กลไกที่ต่าง ผลที่คล้าย รักษาคนไข้ได้
คือ ป้าท่าหนึ่งติดตามมานาน มาฝังเข็มฝรั่ง และก็ไปฝังแบบจีนมาด้วย คือแบบ ป้าติดเข็ม
ป้าไม่ชอบใช้ยารักษา ด้วยเข็มเป็นระยะ ก็สอบถาม ระหว่างเข็มปัก
เอ่อ แล้ว “กลไก” (mechanism) ฝังเข็มจีน กับ dry needling ฝังเข็มฝรั่ง ต่างกันไง
ก็เขียนๆ มาให้ฟัง ถูกผิด หมอจีน หมอกายภาพเสริมด้วยนะ
กลไกของ ฝังเข็มจีน (Traditional Chinese Acupuncture)
มีฐานคิดดั้งเดิม: สมดุลหยิน-หยาง, การไหลเวียน “ชี่” ผ่านเส้นลมปราณ
แต่ปัจจุบัน ก็มีการอธิบายแบบวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ด้วย เป็นการปรับสมดุล ด้วยการกระตุ้นระบบ ปีประสาท หรือ Neurophysiological effect
การกระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึก (Aδ, C-fibers) ส่งสัญญาณเข้าสมองส่วนกลาง → หลั่งสารยับยั้งปวด (endorphin, serotonin, norepinephrine) คล้ายกลไกของ descending pain modulation ปรับลดความปวดด้วยปรับสารสื่อประสาท คือ ปวดระบบประสาท ไม่สมดุลไง ก็ไปปรับ
นอกจากนี้ มี Local tissue effect – ทำให้ microcirculation เลือดไหลเวียนดีขึ้น ลดสารก่ออักเสบเฉพาะที่ และ เมื่อหมุนเข็ม มี Connective tissue interaction – เนื้อเยื่อพังผืด (fascia) คลาย
มีการทำ fMRI ดูการทำงานสมอง พบการเปลี่ยนแปลงสมองบางบริเวณที่เกี่ยวข้องกับความเจ็บปวด อารมณ์ ลดลง
“ฝังเข็มจีน” มักถูกใช้กับอาการปวด + ระบบอื่น เช่น ปวดศีรษะ ไมเกรน นอนไม่หลับ ระบบย่อยอาหาร ฯลฯ เพราะกลไกมันไปถึง สมองและระบบประสาทอัตโนมัติ
ส่วน ฝังเข็มฝรั่ง / Dry Needling
มันมีฐานคิด: มาจากเวชศาสตร์ฟื้นฟู เน้น myofascial trigger points
เน้น Mechanical disruption บางคนเรียก สลายพังผืด – การแทงเข้าไปที่ “ปมกล้ามเนื้อ” ทำให้เส้นใยที่หดเกร็งอยู่ (contracted sarcomeres) คลายตัว
บางทีจะรู้สึก Local twitch response – การกระตุกสั้น ๆ ของกล้ามเนื้อเมื่อเข็มถูกต้องจุด อันนี้คนไข้บอกมันสุด แต่ก็เจ็บแปลกๆ ช่วยลดการคั่งของสารก่อปวด (bradykinin, substance P, CGRP)
มันยังมีการกระตุ้นใยประสาทส่งสัญญาณเข้ากระดูกสันหลัง → กดวงจรปวดระดับไขสันหลัง
ดังนั้น dry needling จะเน้น ปวดเฉพาะที่จากกล้ามเนื้อและ fascia มากกว่าอาการระบบ
ผ่านมานาน จีน ก็ยังเน้นกลไกครอบคลุมทั้ง neurochemical, central modulation, connective tissue, ใช้รักษาทั้งปวดและโรคระบบต่าง ๆ
ส่วนฝรั่ง (dry needling) กลไกเน้น กล้ามเนื้อ-พังผืดเฉพาะจุด และวงจรปวดในระดับไขสันหลัง ผลหลักคือ “คลายปม ลดปวดเฉพาะส่วน”
เลือกเอา ดีทั้งนั้น ทางเลือกไม่ต้องใช้ยา.
