ขนุน เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูง 15-30 เมตร ลำต้นและกิ่งเมื่อมีบาดแผลจะมีน้ำยางสีขาวข้นคล้ายน้ำนมไหล ใบเดี่ยว เรียงสลับ แผ่นใบรูปรี ขนาดกว้าง 5-8 เซนติเมตร ยาว 10-15 เซนติเมตร ปลายใบทู่ถึงแหลม โคนใบมน ผิวในด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน เนื้อใบหนา ดอกเป็นช่อแบบช่อเชิงลดแยกเพศอยู่รวมกัน เป็นช่อสีเขียว อัดกันแน่น แยกเพศ แต่อยู่บนต้นเดียวกัน ช่อดอกตัวผู้ออกตามปลายกิ่งหรือซอกใบ เป็นแท่งยาว ช่อดอกตัวเมียเป็นแท่งกลมยาว ออกตามลำต้นหรือกิ่งใหญ่ เมื่อติดผล ดอกทั้งช่อจะเจริญร่วมกันเป็นผลรวมมีขนาดใหญ่ โดย 1 ดอกกลายเป็น 1 ยวง ในผล ผลดิบเปลือกสีเขียว หนามทู่ ถ้ากรีดเปลือกจะมียางเหนียว เมื่อแก่ เปลือกสีน้ำตาลอ่อนอมเหลือง หนามจะป้านขึ้น ภายในผลมีซังขนุนหุ้มยวงสีเหลืองไว้ เมล็ดอยู่ในยวง
ขนุนเมื่อสุกนิยมรับประทานเป็นผลไม้ หรือทำขนมได้หลายชนิด เช่น ใส่ในไอศกรีม ลอดช่องสิงคโปร์ รวมมิตร กินกับข้าวเหนียวมูน หรือนำไปอบแห้ง ใช้กินเป็นของว่าง ขนุนอ่อนนำมาปรุงอาหารใช้เป็นผัก เช่นใส่ในแกง ยำ ส้มตำ เมล็ดนำมาต้ม รับประทานได้ แก่นไม้ใช้ย้อมสีจีวรของพระภิกษุ เนื้อไม้ใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ เครื่องดนตรี
ขนุนมีสรรพคุณทางยาสำหรับการรักษาโรค อาทิ ช่วยในเรื่องการนอนหลับ ในขนุนมีแมกนีเซียมและธาตุเหล็กที่ช่วยกระตุ้นให้ฮอร์โมนเมลาโทนินทำงานได้อย่างเต็มที่ จึงส่งผลให้นอนหลับสบายขึ้น ช่วยระบบย่อยอาหาร โดยจะช่วยระบบย่อยไม่ค่อยทำงาน หรือท้องผูกได้ดี นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันลำไส้สกปรก เมื่อร่างกายขับถ่ายสารก่อมะเร็งออกทางลำไส้ใหญ่ ลดความดันโลหิตเพราะในขนุนมีโพแทสเซียมสูง ช่วยลดความดันโลหิต ลดอาการหลอดเลือดอุดตัน บำรุงหัวใจ และลดความเสี่ยงที่จะเกิดความผิดปกติของหลอดเลือดไม่ให้อุดตัน
นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันภาวะเลือดจาง ในขนุนมีธาตุเหล็กที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของเม็ดเลือดและยังมีแมกนีเซียม ที่สำคัญต่อเม็ดเลือดขาว ขนุนจึงช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นโรคโลหิตจางได้ ขนุนมีแคลเซียม วิตามินซี แมกนีเซียม ที่เป็นตัวช่วยสำคัญทำให้การดูดซึมแคลเซียมเข้าสู่ร่างกายทำได้ง่าย ทำให้กระดูกแข็งแรงขึ้น ช่วย บำรุงสายตา เพราะมีวิตามินเอในขนุนสามารถช่วยบำรุงสายตา ช่วยให้มองเห็นได้ชัดเจนขึ้น ป้องกันโรคจอประสาทตาเสื่อม และโรคต้อกระจกได้ รวมทั้งช่วย รักษาแผลพุพอง แผลเปื่อย ต้านแบคทีเรียและไวรัส อีกทั้งยังมีสารต้านอนุมูลอิสระ จึงช่วยปกป้องเซลล์ผิวหนังจากการถูกทำลายได้อย่างดี ทำให้แผลพุพอง หรือแผลที่เปื่อยดีขึ้น แต่การรับประทานขนุนต้องกินในปริมาณที่พอดีเพราะขนุนเป็นผลไม้ที่ให้น้ำตาลสูง ถ้า กินบ่อยๆ และกินเป็นประจำ มีโอกาสน้ำตาลในเลือดพุ่งสูง จึงไม่เหมาะสำหรับคนที่ต้องการควบคุมเบาหวาน
