อย่าปล่อยให้ “กระดูกพรุน” กลายเป็นหายนะ! หมอเตือนนอนนิ่งหลังป่วย เสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันอันตรายถึงชีวิต

เมื่อวันที่ 5 ก.พ.เพจTensia ซึ่งเป็นเพจหมด ได้โพสต์ข้อความระบุว่า

ใครจะรู้ว่าแข้งบวมแดง คิดว่าไม่เป็นอะไร ที่ไหนได้ ร่างกายกำลังเตือนแล้วว่า หายนะกำลังจะมา

หญิงอายุ 62 ปี รูปร่างเล็ก ผอมบาง เคยตรวจมวลกระดูกพบค่า T-score −2.8 ซึ่งเข้าข่ายภาวะกระดูกพรุนแล้ว แต่ไม่ได้ตรวจติดตามหรือดูแลต่อ เพราะไม่คิดว่าเรื่องกระดูกจะมีอะไรมาก

วันหนึ่งลุกเร็วไปหน่อย รู้สึกหน้ามืด ล้มเอาหลังลง ไม่แรงมาก เพราะมือคว้าเก้าอี้ไว้ทัน แต่ปวดหลังทันที ลุกไม่ขึ้น

ญาติรีบนำส่งโรงพยาบาล ถ่ายภาพ X-ray พบกระดูกสันหลังยุบ (vertebral compression fracture) แต่ยังดีไม่มีอาการกดทับเส้นประสาทอะไร ซึ่งสาเหตุที่ล้มแค่นี้ก็ถึงขั้นกระดูกสันหลังหักยุบก็เพราะกระดูกพรุนนั่นแหละ

แพทย์วางแผนรักษาแบบประคับประคอง ใส่อุปกรณ์ดามกระดูกสันหลัง (spinal brace)ให้ยาแก้ปวด และแนะนำให้ขยับตัวเท่าที่ทำได้

หลังอาการปวดเริ่มควบคุมได้ ผู้ป่วยขอกลับไปพักฟื้นที่บ้าน แพทย์ให้คำแนะนำ โดยพยายามให้เริ่มขยับตัวบ้าง เมื่อดีขึ้น และให้ยาต่างๆ ก่อนอนุญาตให้กลับบ้าน

แต่พอเมื่อกลับถึงบ้าน แกใส่ brace ตลอดเวลา นอนนิ่งเกือบทั้งวัน แทบไม่ไปไหนเลย ติดต่อกันหลายวัน ทำกิจกรรมอะไรบนเตียงตลอดเลย

และหายนะก็ได้มาถึง หลังกลับบ้านมา 2 สัปดาห์ ขาซ้ายเริ่มบวม ตึง ปวดลึกๆ เหมือนมีอะไรดึงจากด้านใน ทุกคนคิดว่า “คงเพราะนอนนาน” แต่เวลาผ่านไป อาการบวมมากขึ้น เริ่มแดง ญาติพยายามเอาน้ำมันมานวดให้

 เช้าวันหนึ่ง เธอตะโกนเรียกญาติ เพราะรู้สึกหายใจไม่ออก หายใจเข้าแล้วเจ็บแปร๊บๆ ญาติจึงรีบนำส่งโรงพยาบาล

 ห้องฉุกเฉิน

ความดันเหลือเพียง 70/40 mmHg ออกซิเจนปลายนิ้วต่ำ (88%) หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ

ฟังเสียงหัวใจพบว่า เสียงลิ้นหลอดเลือดปอดดังกว่าปกติ (Loud P2)

แพทย์รีบใช้ Doppler ultrasound ตรวจขาซ้ายที่บวม พบลักษณะเข้าได้กับ ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดดำลึก (Deep vein thrombosis)

แพทย์สงสัยทันทีว่า ลิ่มเลือดจากขานี้น่าจะลอยไปอุดที่หลอดเลือดปอด และน่าจะเป็นระดับรุนแรง (Massive pulmonary embolism) เนื่องจากความดันตกอย่างรวดเร็ว

จึงรีบฉีดสีดูหลอดเลือดปอด (CT pulmonary angiography) ผลคือมีลิ่มเลือดขนาดใหญ่ อุดตันหลอดเลือดปอด เลือดจากหัวใจฝั่งขวาสูบฉีดไปต่อแทบไม่ได้ หัวใจห้องล่างขวาขยายตัวและเริ่มล้มเหลว

แพทย์วินิจฉัยว่าเป็น ภาวะลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอดรุนแรง ร่วมกับภาวะหัวใจห้องล่างขวาล้มเหลว และเกิด ภาวะช็อก

สาเหตุที่ลิ่มเลือดเกิดขึ้นมา ก็เพราะผลพวงมาจากกระดูกหัก แล้วไม่ขยับตัวเลย ร่วมกับแกอาจจะมีปัจจัยเสี่ยงอื่นที่เกิดลิ่มเลือดด้วย พอลิ่มเลือดเกิดขึ้นมาในหลอดเลือดดำแล้ว มันก็สามารถหลุดไปตามกระแสเลือด แล้วอุดจุดที่แคบที่สุดที่มันเจอก่อน อย่างหลอดเลือดที่ปอดได้ ทำให้ปอดแลกเปลี่ยนแก๊สได้แย่มาก ร่างกายขาดออกซิเจน แถมยังขวางการไหลของเลือด จนความดันตกอีก

ทีมแพทย์เริ่มการรักษาทันที

-ให้ออกซิเจนและช่วยหายใจ

– ให้สารน้ำและยาพยุงความดัน

– เตรียมทำหัตถการลากลิ่มเลือดออกมา

ดังนั้น

1 กระดูกพรุนไม่ใช่เรื่องเล่น

เพราะกระดูกหักง่าย และตามมาด้วยภาวะแทรกซ้อนมากมาย

2  การนอนนิ่ง เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของการเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ

3  อาการขาบวม ปวดตึง ร่วมกับหายใจเหนื่อยเฉียบพลัน คือสัญญาณเตือนที่ต้องรีบมารพ.ทันที

4  การดูแลมวลกระดูกควรเริ่มตั้งแต่วันนี้ ไม่เช่นนั้น ผลลัพธ์อาจไปปรากฏตอนอายุมากแล้ว

วิธีที่ได้ผลดีที่สุดคือ

การออกกำลังกายแบบมีแรงต้าน

ไม่ว่าจะเป็น body weight, weight training หรือยางยืด

ควรทำสลับกับการออกกำลังกายแบบแอโรบิกด้วยค่ะ