ลำต้นลำต้นเดี่ยวหรือแตกกิ่ง ตั้งตรงสูง 0.5–2.5 เมตร เป็นเหลี่ยมมีร่องและขนปกคลุม ใบเดี่ยวรูปไข่/หอก ดอกรูปหลอดสีขาวหรือชมพูอ่อนออกตามซอกใบ ผลเป็นฝักแห้งสี่เหลี่ยมยาว 2-3 ซม. ภายในมีเมล็ดแบนขนาดเล็กจำนวนมากสีดำสนิท มีกลิ่นหอม อุดมด้วยน้ำมันและสารอาหารสูง ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามหรือสลับ ลักษณะใบเป็นรูปหอกหรือรูปไข่ ขอบใบเรียบ ดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบ รูปทรงกระบอกคล้ายระฆัง/หลอด (ยาว 2.5-3 ซม.) กลีบดอกสีขาวหรือ ชมพูอ่อน ดอกสมบูรณ์เพศ ผลเป็นฝักแห้งทรงสี่เหลี่ยมยาว 2-3 ซม. ภายในแบ่งเป็น 4 ช่อง มีขนปกคลุม เมล็ดแบน รูปไข่ขนาดเล็ก (ยาวประมาณ 3 มม.) สีดำ (แต่มีพันธุ์สีขาว/หม่น) เปลือกเมล็ดหนา มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวเมื่อสุกแก่ฝักจะปริอ้า
“งาดำ” จัดเป็นพืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย อุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุอย่างวิตามินบี 1 บี 2 บี 3 บี 5 บี 6 บี 9 แคลเซียม แมกนีเซียม โพแทสเซียม โซเดียม ฟอสฟอรัส สังกะสี เหล็ก เมื่อรับประทานเป็นอาหารเพื่อสุขภาพอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ จะช่วยเสริมสร้างสุขภาพให้แข็งแรง
“งาดำ” ถือว่าเป็นหนึ่งในธัญพืชที่เป็นที่นิยมผสมในอาหาร และเครื่องดื่มหลายชนิด และมักเป็นตัวเลือกแรก ๆ ของผู้ที่กำลังดูแลสุขภาพ เพราะจัดว่าเป็นซูเปอร์ฟูดที่อันแน่นไปด้วยคุณค่าทางสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น มีสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยชะลอวัย ลดคอเลสเตอรอลในเลือด และยังมีแคลเซียมสูงที่ช่วยเสริมสร้างและบำรุงกระดูกมากกว่านมวัวถึง 6 เท่า
งาดำ อุดมไปด้วยด้วยวิตามินและแร่ธาตุ ช่วยบำรุงร่างกายเกือบทุกสัดส่วน ไม่ว่าจะเป็น ผม ผิวพรรณ กระดูก เล็บ ระบบขับถ่าย การบำรุงหัวใจ จึงเหมาะกับทุกวัย แม้กระทั่งเด็กที่มีอาการป่วยอยู่แล้ว หรือผู้หญิงที่กำลังก้าวเข้าสู่วัยทอง งาดำจะจำเป็นอย่างมาก เพราะจะช่วยป้องกันโรคภาวะกระดูกพรุนอย่างได้ผล เมื่อกินงาดำเป็นประจำจะช่วยให้กระดูกแข็งแรง ผิวพรรณดี ลดระดับคอเลสเตอรอล ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดหรือโรคความดันโลหิตสูง ป้องกันโรคมะเร็งโดยเฉพาะโรคมะเร็งลำไส้ งาเป็นธัญพืชที่ให้น้ำมันและพลังงานสูง จึงควรกินในปริมาณที่เหมาะสม คือ วันละไม่เกิน 1 ช้อนโต๊ะ ซึ่งจะให้พลังงานประมาณ 50 – 60 กิโลแคลอรี
ถ้ากินงาดำมากเกินไปจะส่งผลต่อภาวะน้ำหนักเกิน เนื่องจากมีพลังงานสูง และหากกินงาดำที่ไม่สะอาด หรือมีสิ่งสกปรกเจือปน อาจจะเสี่ยงกับอันตรายจากสิ่งเจือปนและเชื้อราที่อยู่ในงาดำด้วย ดังนั้นควรเลือกซื้องาดำที่สะอาด ไม่มีสิ่งสกปรกเจือปน ไม่ควรซื้อที่ที่แบ่งขายตามร้านขายของชำ เพราะอาจจะเสี่ยงกับมูลแมลงสาบและแมลงอื่น ๆ และไม่ควรซื้อแบบที่บดสำเร็จมาแล้วเนื่องจากอาจมีเชื้อราติดมาด้วย.
