นางยุถิกา อิศรางกูร ณ อยุธยา อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) กล่าวถึงกรณีในสื่อสังคมออนไลน์มีการเผยแพร่ข้อมูลการที่ประเทศกัมพูชาเสนอรายการ Mohasangkran chnam thmey, the traditional Khmer New Year in Cambodia เข้าสู่กระบวนการพิจารณาเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติต่อองค์การยูเนสโก ว่า สวธ.ได้ตรวจสอบข้อมูลจากเว็บไซต์ทางการของยูเนสโก (UNESCO) แล้ว พบว่าเป็นข้อมูลจริงที่ปรากฏในระบบฐานข้อมูลขององค์การฯ โดยระบุว่าประเทศกัมพูชามีรายการที่รอการพิจารณาในรอบปี พ.ศ. 2569 จำนวน 1 รายการ ได้แก่ Traditional Khmer wedding และมีรายการ Mohasangkran chnam thmey, the traditional Khmer New Year in Cambodia ซึ่งอยู่ในขั้นตอนเตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในปีถัดไปตามลำดับขั้นตอนของอนุสัญญา อย่างไรก็ตามก่อนหน้านี้ในพ.ศ. 2564 กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) ได้ยื่นเสนอ “สงกรานต์ในประเทศไทย (Songkran in Thailand, traditional Thai New Year festival)” ต่อยูเนสโก และได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ เมื่อพ.ศ. 2566 เรียบร้อยแล้ว โดยการขึ้นทะเบียนดังกล่าวมีผลสมบูรณ์ และไม่ถูกกระทบจากการเสนอของประเทศอื่น
อธิบดีสวธ. กล่าวต่อไปว่า ทั้งนี้ ตามกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ค.ศ. 2003 (Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage 2003) ของยูเนสโก มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อการคุ้มครอง อนุรักษ์ และส่งเสริมการสืบทอดมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม มิให้สูญหาย และเพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงคุณค่าในระดับท้องถิ่น ระดับชาติ และระดับนานาชาติ อนุสัญญาดังกล่าวมิได้มีเจตนาเพื่อรับรองความเป็นเจ้าของแต่เพียงผู้เดียวของประเทศใดประเทศหนึ่ง เนื่องจากมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมหลายรายการอาจมีปรากฏในหลายประเทศได้ ยกตัวอย่างกรณีของสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ซึ่งได้เสนอรายการ “Myanmar traditional New Year Atā Thingyan festival” และได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติจากยูเนสโกเมื่อพ.ศ. 2567 โดยเป็นประเพณีปีใหม่ตามสุริยคติที่จัดขึ้นในช่วงกลางเดือนเม.ย.เช่นเดียวกับประเทศในภูมิภาค
นางยุถิกา กล่าวอีกว่า ดังนั้นการที่ประเทศกัมพูชาเสนอรายการดังกล่าว ถือเป็นสิทธิของรัฐภาคีสมาชิกภายใต้อนุสัญญาฯ โดยการพิจารณาจะมุ่งเน้นที่การปฏิบัติ การแสดงออก และการมีส่วนร่วมของชุมชนภายใต้อาณาเขตของประเทศผู้เสนอ พร้อมทั้งแผนการคุ้มครอง (Safeguarding Plan) และหลักฐานทางวิชาการประกอบการพิจารณา สำหรับประเทศไทย ได้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาฯ เมื่อวันที่ 10 มิ.ย.2559 และปัจจุบันมีรายการมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ที่ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนในระดับนานาชาติ จำนวน 6 รายการ ประเภทบัญชีตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ได้แก่ โขน (พ.ศ. 2561) นวดไทย (พ.ศ. 2562) โนรา (พ.ศ. 2564) สงกรานต์ (พ.ศ. 2566) ต้มยำกุ้ง (พ.ศ. 2567) เคบายา (พ.ศ. 2567เสนอร่วมหลายประเทศ) และมีรายการที่อยู่ระหว่างเตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาอีก 4 รายการ ได้แก่ ชุดไทย มวยไทย ผ้าขาวม้า และลอยกระทง โดยรายการ “ชุดไทย” มีกำหนดเข้าสู่การพิจารณาใน พ.ศ.2569
“ยืนยันว่า สวธ.ติดตามความเคลื่อนไหวของประเทศต่าง ๆ อย่างใกล้ชิดมาโดยตลอด พร้อมทั้งประสานความร่วมมือกับประเทศในภูมิภาคเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและความร่วมมือทางวัฒนธรรม อันจะนำไปสู่การยอมรับและการชื่นชมคุณค่ามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมร่วมกันในระดับสากล การขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ เป็นกระบวนการเพื่อการคุ้มครองและสืบทอด มิใช่การแข่งขันหรือการช่วงชิงความเป็นเจ้าของ วัฒนธรรมคือมรดกร่วมของมนุษยชาติ” นางยุถิกา กล่าว
