เมื่อวันที่ 20 ก.พ. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) แถลงข่าวผลการประกวดหนังสือดีเด่น ประจำปี 2569 โดยนายวิษณุ ทรัพย์สมบัติ รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) กล่าวว่า สพฐ.ตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญของการอ่าน โดยมุ่งเน้นส่งเสริมให้ผู้เรียน “อ่านออก เขียนได้ อ่านคล่อง เขียนคล่อง และคิดเป็น” เพราะการอ่านเป็นทักษะพื้นฐานและเครื่องมือสำคัญที่ช่วยพัฒนาความคิด เสริมสร้างจินตนาการ และกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ หนังสือจึงเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการพัฒนาทักษะการอ่าน ดังนั้น สพฐ.ได้จัดประกวดหนังสือดีเด่น ประจำปี 2569 ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี ร่วมกับสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย เพื่อส่งเสริมให้ผู้ประพันธ์ ผู้วาดภาพประกอบ ผู้จัดพิมพ์ สำนักพิมพ์ และทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชนได้มีส่วนร่วมในการผลิตหนังสือที่มีคุณภาพและสารประโยชน์เผยแพร่สู่สาธารณชนเพิ่มมากขึ้น
การประกวดหนังสือดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2569 เป็นการประกวดหนังสือที่พิมพ์โฆษณาเป็นเล่มบริบูรณ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2568 ในปีนี้มีผู้ประพันธ์ ผู้จัดพิมพ์ และหน่วยงานต่างๆ ร่วมส่งหนังสือประกวดรวมจำนวนทั้งสิ้น 403 เรื่อง แยกเป็นกลุ่มหนังสือต่าง ๆ ได้แก่ หนังสือสารคดี หนังสือนวนิยาย หนังสือกวีนิพนธ์ หนังสือรวมเรื่องสั้น หนังสือสำหรับเด็กเล็ก อายุ 3-6 ปี หนังสือสำหรับเด็ก อายุ 7-12 ปี หนังสือสำหรับวัยรุ่น อายุ 13-18 ปี หนังสือการ์ตูน และ หรือนิยายภาพ และหนังสือสวยงาม ทั้งนี้ สพฐ. ได้แต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาตัดสินประกวดหนังสือดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2569 โดยมี นายพิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการ กพฐ. เป็นประธานกรรมการ นายวิษณุ ทรัพย์สมบัติ รองเลขาธิการ กพฐ. นายวินัย รอดจ่าย และนางสุกัญญา งามบรรจง เป็นรองประธานกรรมการ รวมถึงผู้ทรงคุณวุฒิจากสถาบัน หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนเป็นกรรมการ และ ผอ.สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา เป็นกรรมการและเลขานุการ
ทั้งนี้ ผู้ที่ได้รับรางวัลหนังสือดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2569 จะได้เข้ารับพระราชทานรางวัลในพิธีเปิดงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 54 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 24 โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับเชิญเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ และพระราชทานพระราชวโรกาสให้นำผู้ชนะการประกวดหนังสือดีเด่นเข้าเฝ้ารับพระราชทานรางวัล ในวันศุกร์ที่ 27 มีนาคม 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร ซึ่งการจัดงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 54 และสัปดาห์หนังสือนานาชาติ ครั้งที่ 24 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 26 มีนาคม – 6 เมษายน 2569 ภายในงานจะมีนิทรรศการหนังสือดีเด่น ประจำปี พ.ศ. 2569 ของ สพฐ. จัดแสดงให้สาธารณชนได้เข้าชมและร่วมกิจกรรมตลอดงาน
สำหรับผลการพิจารณาตัดสินหนังสือให้ได้รับรางวัลหนังสือดีเด่นประจำปี 2569 มีหนังสือได้รับรางวัล 54 เรื่อง แยกเป็น รางวัลดีเด่น 14 เรื่อง รางวัลชมเชย 40 เรื่อง ดังรายชื่อต่อไปนี้ หนังสือสารคดี มี 3 ด้าน ได้แก่ ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม รางวัลดีเด่น เรื่อง The Lost Human: หนทางรอดก่อนยุคสูญพันธุ์ ประพันธ์โดย วันชัย ตันติวิทยาพิทักษ์ รางวัลชมเชย จำนวน 1 เรื่อง เรื่อง ส่องโพรง สืบไพร ประพันธ์โดย ทีมนักวิจัยโครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือก มูลนิธิศึกษาวิจัยนกเงือก ด้านประวัติศาสตร์ และศิลปวัฒนธรรม รางวัลดีเด่น เรื่อง ชายแดนใต้ : สยามส่วนพิเศษ ประพันธ์โดย วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) 1. เรื่อง พระนั่งเกล้าฯ ไม่โปรดการละคร แต่เป็นยุคทองของวรรณคดี ประพันธ์โดย ธนโชติ เกียรติณภัทร 2. เรื่อง ราชินิกุล บุนนาค ประพันธ์โดย นายภัทรพล เปี้ยวนิ่ม และนายปิติรัชต์ จูช่วย 3. เรื่อง สยามไซไฟ ประพันธ์โดย ภัทรนิษฐ์ สุรรังสรรค์ ด้านการท่องเที่ยว อาหาร ชีวประวัติ และอื่น ๆ รางวัลดีเด่น เรื่อง สุดยอดศาสนสถานแดนมังกร พุทธ เต๋า ขงจื่อ ประพันธ์โดย ปริวัฒน์ จันทร รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) เรื่อง ความทุกข์ครั้งสุดท้าย ประพันธ์โดย นิ้วกลม 2. เรื่อง Amidst the Global Sea Power ไทยในสมรภูมิมหาสมุทรโลก ประพันธ์โดย ปิติ ศรีแสงนาม และจักรี ไชยพินิจ 3.เรื่อง POPS ก้าวต่อไปแม้ไม่สมบูรณ์แบบ ประพันธ์โดย กิตติศักดิ์ คงคา หนังสือนวนิยาย รางวัลดีเด่น เรื่อง เมื่อดอกไม้ไหว ประพันธ์โดย ดวงตะวัน รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) 1.เรื่อง ชายได้โชคอย่างลึกลับ เพราะเป็นแฟนคลับนิยายผี ประพันธ์โดย วันชนะ 2. เรื่อง เวียงวนาลัย ประพันธ์โดย เนียรปาตี 3.เรื่อง LIVE หลอน ศาลาซ่อนผี ประพันธ์โดย นทธี ศศิวิมล หนังสือกวีนิพนธ์
รางวัลดีเด่น เรื่อง คลื่นมหานคร ประพันธ์โดย เมธาวี ก้านแก้ว รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) 1.เรื่อง ช่วงยามที่ดอกไม้บาน ประพันธ์โดย วรภ วรภา 2. เรื่อง โลกที่เราท่านอ่านก่อนโต THE WORLD WE READ BEFORE GROWING UP ประพันธ์โดย รังสิมันต์ จุลหริก
เรื่อง สะพานฝันบันไดดาว ประพันธ์โดย ปรัชญา พวงเพ็ชร หนังสือการ์ตูน และ หรือนิยายภาพ มี 3 ประเภท ประเภทการ์ตูน และ หรือนิยายภาพสำหรับเด็ก (อายุ 7 – 12 ปี) ไม่มีหนังสือเรื่องใดสมควรได้รับรางวัล ประเภทการ์ตูน และ หรือนิยายภาพทั่วไป (อายุ 13 ปีขึ้นไป) รางวัลดีเด่น เรื่อง ท้องฟ้าอันอบอุ่นของชิเอลแมวมึน ประพันธ์โดย ปัทมพร อักษรณรงค์ รางวัลชมเชย จำนวน 1 เรื่อง เรื่อง เตร่ ประพันธ์โดย เทพฤทธิ์ ไชยจันทร์ ประเภทการ์ตูนปกิณกะเชิงสร้างสรรค์ รางวัลดีเด่น เรื่อง cat’s eye view ประพันธ์โดย JIEW รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) เรื่อง ศึกมหาภารตะ เล่ม 1 – 4 ผู้เขียนการ์ตูน หรือผู้จัดทำภาพประกอบ อารีเฟน ฮะซานี (เฟน สตูดิโอ) เรื่อง สารานุแก๊กการ์ตูนความรู้ เล่ม 1 : ผีไทย ประพันธ์โดย ทีม Character House studio เรื่อง สารานุแก๊กการ์ตูนความรู้ เล่ม 4 : ผีอาเซียน ประพันธ์โดย ทีม Character House studio หนังสือสวยงาม มี 2 ประเภท ประเภทสวยงามสำหรับเด็ก (อายุ 3 – 12 ปี)
รางวัลดีเด่น เรื่อง นกในสวนบ้านฉัน ประพันธ์โดย กานต์แก้ว ตรีพุทธรัตน์ รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) เรื่อง จะไปกับฉันไหม ประพันธ์โดย สุดใจ พรหมเกิด เรื่อง ลูกปลาเดินเล่น ประพันธ์โดย ปูจ๋า และ พี่หมี แห่งทะเลใหญ่ เรื่อง อาหารหลากสีของพี่หมีใจดี ประพันธ์โดย เกื้อกมล นิยม ประเภทสวยงามทั่วไป (อายุ 13 ปีขึ้นไป) รางวัลดีเด่น เรื่อง เอกอุเครื่องถ้วยจีนอย่างสยาม ประพันธ์โดย ภุชชงค์ จันทวิช และ สมภพ ถาวรวัฒนะ รางวัลชมเชย จำนวน 3 เรื่อง (เรียงตามลำดับอักษรชื่อเรื่อง) เรื่อง นิทานหมู่บ้านแห่งแสง The Tale of the Village of Light ประพันธ์โดย สโรชา กิตติสิริพันธุ์ เรื่อง วัดมหาพฤฒาราม ประพันธ์โดย รองศาสตราจารย์ พงศกร ยิ้มสวัสดิ์ และ วีรยา บัวประดิษฐ เรื่อง หัวใจแห่งพงไพร : มรดกไทย มรดกโลก ประพันธ์โดย ณรงค์ สุวรรณรงค์
