เมื่อถึงช่วงวันที่ 13–15 เมษายน หลายคนนึกถึงสงกรานต์เป็นอย่างแรก แต่สำหรับบางคน ภาพที่ผุดขึ้นมาอาจเป็นแค่สายฉีดน้ำและเสียงเพลงดัง ๆ ในขณะที่ความจริงแล้ว กิจกรรมวันสงกรานต์มีมิติที่ลึกซึ้งกว่านั้นมาก มันคือ วันขึ้นปีใหม่ไทย วันแห่งความกตัญญู วันที่ครอบครัวได้มาอยู่พร้อมหน้ากัน และวันที่วัฒนธรรมไทยงดงามที่สุดชนิดหนึ่ง
ถือเป็นเสน่ห์แห่งวิถีไทยกับความงดงามที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ผ่านกิจกรรมเปี่ยมความหมายที่มากกว่าเพียงแค่ความสนุกจากการเล่นน้ำ ร่วมสัมผัสประเพณีอันศักดิ์สิทธิ์ที่เน้นความกตัญญูและการเริ่มต้นใหม่ที่เป็นสิริมงคล กับ 10 กิจกรรมวันสงกรานต์แบบดั้งเดิมที่ต้องรู้เพื่อให้เข้าถึงหัวใจของเทศกาลนี้อย่างแท้จริง
1. การทำความสะอาดบ้านเรือน
เริ่มต้นด้วยการปัดกวาดเช็ดถูบ้าน จัดระเบียบสิ่งของ และทำความสะอาดหิ้งพระหรือโต๊ะหมู่บูชา เพื่อปัดเป่าสิ่งไม่ดีของปีเก่าออกไป และเตรียมรับโชคลาภในปีใหม่
2. การทำบุญตักบาตร
ในเช้าวันมหาสงกรานต์ ชาวพุทธจะไปวัดเพื่อทำบุญตักบาตร ฟังเทศน์ และอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว ถือเป็นการสร้างบุญตั้งแต่ต้นปี
3. การสรงน้ำพระ
สรงน้ำพระพุทธรูป: ใช้ขันเล็กๆ ตักน้ำอบปรุงด้วยดอกไม้รดที่องค์พระ (ยกเว้นพระพักตร์) เพื่อความเป็นสิริมงคล
สรงน้ำพระสงฆ์: มักทำในรูปแบบการถวายน้ำอาบแด่พระเถรานุเถระ
4. การรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่
เป็นธรรมเนียมที่ผู้น้อยไปหาผู้ใหญ่ (พ่อแม่ ครูบาอาจารย์ หรือผู้เชี่ยวชาญ) เพื่อขอขมาในสิ่งที่อาจล่วงเกินไป และขอพรเพื่อเป็นกำลังใจในการดำเนินชีวิต โดยใช้น้ำอบไทยโรยดอกไม้รดลงที่มือของผู้ใหญ่
5. การขนทรายเข้าวัด
ตามความเชื่อโบราณว่า เมื่อเราเข้าวัด เท้าเราอาจจะติดดินหรือทรายของวัดออกไป การขนทรายกลับคืนสู่วัดจึงเป็นการชดเชยและทำบุญเพื่อใช้ในงานก่อสร้างหรือปฏิสังขรณ์วัด
6. การก่อเจดีย์ทราย
เป็นกิจกรรมสืบเนื่องจากการขนทรายเข้าวัด โดยชาวบ้านจะช่วยกันก่อทรายเป็นรูปเจดีย์ ประดับตกแต่งด้วยธงทิวและดอกไม้ ถือเป็นการทำนุบำรุงศาสนาและสร้างความสามัคคีในชุมชน
7. การปล่อยนกปล่อยปลา
เป็นการสะเดาะเคราะห์และทำบุญให้ทานแก่สัตว์ เพื่อให้ชีวิตในปีใหม่มีแต่ความร่มเย็นเป็นสุขและเป็นการให้ชีวิตใหม่แก่สัตว์เหล่านั้น
8. การบังสุกุลอัฐิ
การนำอัฐิ (กระดูก) ของบรรพบุรุษมาทำพิธีทางศาสนา นิมนต์พระมาพิจารณาผ้าบังสุกุล เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับ
9. การแต่งกายด้วยชุดไทยหรือผ้าท้องถิ่น
ในสมัยก่อนนิยมสวมเสื้อผ้าใหม่ หรือผ้าลายดอกที่มีสีสันสดใส ผ้าขาวม้า หรือชุดไทยพื้นเมือง เพื่อแสดงถึงความรื่นเริงและการให้เกียรติเทศกาล
10. การละเล่นพื้นบ้านและการแสดงทางวัฒนธรรม
เช่น การรำวง การเล่นลูกช่วง หรือการฟังเพลงฉ่อย/ลำตัด ซึ่งเป็นกิจกรรมสร้างความบันเทิงในชุมชนหลังจากเสร็จสิ้นพิธีการทางศาสนา
