“ทีมข่าวอาชญากรรม” ชวนรู้จักระบบที่จะเป็นอนาคตความปลอดภัยที่เพิ่มมากขึ้นในสถานที่ต่าง ๆ กับ ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย และและอาจารย์ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ เผยการทำงานของเซ็นเซอร์ดังกล่าว คือตรวจจับการสั่นไหว ผ่านหลักการ“วัดอัตราเร่ง” หรือเรียกว่า Accelerometer ที่สามารถแปลงเป็นการเคลื่อนตัวของอาคารได้ ทำให้เมื่อติดเซ็นเซอร์นี้หลายๆ จุดเข้าด้วยกัน จะหาการเคลื่อนไหวของตึกในแต่ละจุดได้
“หลัก ๆ เราต้องการดูว่าการเคลื่อนตัวของอาคารชั้นต่อชั้นเทียบกันเป็นเท่าไหร่ เราเรียกค่านี้ว่า Drift หรือการเลื่อนระหว่างชั้น เนื่องจากค่าตัวนี้มีผลมากต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นกับโครงสร้าง ทั้งเสาและโครงสร้างแนวดิ่ง”
ดังนั้น หากติดไว้ในหลายจุด โดยเฉพาะจุดสำคัญก็จะเห็นการเคลื่อนที่ของอาคารแล้วคำนวณออกมาเป็นค่า Drift ได้ทุกตำแหน่ง ทำให้ประเมินได้ว่าอาคารแห่งนี้สั่นรุนแรง หรือเสียหายมากน้อยแค่ไหน
พร้อมเผยข้อดีการติดตั้งในอาคาร ได้แก่ 1.ข้อมูลเหล่านี้ใช้ตอบคำถามว่าจำเป็นต้องอพยพคนออกจากอาคารหรือไม่ 2.ความเสียหายที่เกิดขึ้นยังสามารถกลับเข้าไปใช้อาคารได้หรือไม่ และ 3.หากเสียหาย อาคารเสียหายมากน้อยแค่ไหน ในระดับสีเขียว สีส้ม หรือ สีแดง
สรุปคือใช้เพื่อให้ข้อมูลแจ้งเตือนว่า คนจำเป็นต้องอพยพหรือไม่ คนสามารถกลับเข้าไปใช้อาคารได้หรือไม่ และอาคารเสียหายมากน้อยขนาดไหนและตำแหน่งใด ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะช่วยทำให้เจ้าของอาคาร สามารถส่งวิศวกรเข้าไปดูได้ทันทีในจุดที่เซ็นเซอร์แจ้งว่าเสียหายเยอะเพราะการเคลื่อนที่มากเกินเกณฑ์
อย่างไรก็ตาม เซ็นเซอร์เหล่านี้ก่อนติดตั้งจะสร้างโมเดลอาคารขึ้นมาก่อนจะวิเคราะห์การสั่นไหวในคอมพิวเตอร์ เพื่อทำ Simulation เหตุการณ์แผ่นดินไหว เพื่อดูว่าหากต้องติดเซ็นเซอร์จากข้อมูล Simulation ของอาคารในโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เราจะระบุตำแหน่งที่ดีที่สุดได้ คือต้องเป็นจุดที่มีการสั่นค่อนข้างเยอะ เพื่อจับจุดสำคัญ ๆ นี่จึงเป็นระบบตรวจวัดการเคลื่อนที่ของตึกได้ต่อเนื่องและเรียลไทม์
หมายความว่า เมื่อเกิดแผ่นดินไหวแล้วสามารถแจ้งเตือนได้ภายในไม่กี่วินาทีโดยไม่ต้องรอ เพราะมีการบันทึกการเคลื่อนที่ ประมวลผลห้วงเวลานั้น แล้วตรวจสอบเทียบกับเกณฑ์ตลอดเวลา ดังนั้น เจ้าของอาคารจะเห็นตัวอาคารโยกตลอดทั้งจังหวะที่มีแผ่นดินไหว หรือไม่มีแผ่นดินไหวก็จะเห็นการเคลื่อนที่ตัวอาคาร เปรียบตัว“เซ็นเซอร์” เป็นระบบตรวจเช็คสุขภาพอาคารเชิงการสั่นไหวว่ามากหรือน้อยขนาดไหน
ศ.ดร.อมร ยังเผยถึงการวิจัยและพัฒนาระบบโดยเพิ่ม“ฟังก์ชัน”มากขึ้นเป็นระบบไฟสัญญาณ (Power Light) ที่มาพร้อมเสียงแจ้งเตือน ซึ่งสัญญาณไฟมี 3 ระดับ ได้แก่ เขียว เหลือง แดง หากเป็นสีเขียว-ไม่ต้องอพยพ สีแดง-ต้องมีการอพยพ โดยถือเป็น Universal design เพราะมีเสียงสำหรับผู้มองไม่เห็น หรือพิการทางสายตา ใช้วิธีฟังเสียงได้
ปัจจุบันติดตั้งระบบที่รร.บ้านป่าก่อดำ จ.เชียงราย 2 ตัว ที่อาคารทศมินทราธิราช รพ.ราชวิถี 6 ตัว และเตรียมติดตั้งเพิ่มในคอนโดมิเนียมสูง 45 ชั้น 4 ตึก และอาคารสำนักงานอีก 1 ตึก ในเดือนพ.ค.นี้
แม้ติดตั้งเซ็นเซอร์แล้วแต่ ศ.ดร.อมร ชี้ว่ายังควรต้องซ้อมแผนเผชิญเหตุเมื่ออยู่ในอาคารสูงช่วงแผ่นดินไหว เพื่อป้องกันการตื่นตระหนกและเหตุวุ่นวายเหมือนเหตุการณ์เมื่อวันที่ 28 มี.ค.68 และในโอกาสเดือนพ.ค.นี้จะครบ 12 ปี เหตุแผ่นดินไหวแม่ลาว จ.เชียงราย สมาคมฯจะนำแผนเผชิญเหตุที่ทำไว้ไปซ้อมแผนที่ รร.บ้านป่าก่อดำ ซึ่งแม้จะติดตั้งเซ็นเซอร์แล้วก็จำเป็นต้องรู้ขั้นตอนไม่ให้เกิดโกลาหลด้วย
ลักษณะที่พักที่ควรติดตั้ง ปัจจุบันเน้นติดในอาคารสูงเกิน 20 ชั้น และอาคารขนาดใหญ่ก่อน อาทิ รพ. อาคารสาธารณะขนาดใหญ่ อาคารที่พักอาศัย อาคารสำนักงาน โดยเฉพาะอาคารที่มีคนอยู่เยอะ เพราะเวลาแผ่นดินไหวจะเกิดความโกลาหล เสี่ยงเกิดอันตรายต่อผู้ใช้อาคารระหว่างอพยพ แต่บ้านเรือนประชาชนก็ติดตั้งได้
ศ.ดร.อมร ยังให้ข้อมูลถึงความเสี่ยงแผ่นดินไหวจาก“รอยเลื่อนสะกาย”ต่ออาคารสูง เพราะรอยเลื่อนจากที่ไกลแผ่นดินไหวจะเป็นคลื่นยาว แต่ไม่ใช่ว่าอาคารเตี้ยจะไม่ได้รับผลกระทบ เพราะแหล่งกำเนิดแผ่นดินไหวอีกแหล่งที่กำลังเฝ้าจับตาคือ “รอยเลื่อนศรีสวัสดิ์”และ“รอยเลื่อนเจดีย์สามองค์”จ.กาญจนบุรี ที่มีพลังเหมือนกัน เนื่องจากใกล้กทม.ประมาณ 200 กม. รอยเลื่อนที่ใกล้ขนาดนี้ อาจไม่ได้มีคลื่นยาวส่งผลต่ออาคารสูง แต่จะกระทบกับอาคารเตี้ย หรือสูงไม่เกิน 10 ชั้น
“ส่วนตัวคิดว่า เป็นสิ่งที่คนกรุงต้องตระหนักและไม่หลงกล คิดแค่ที่ได้รับผลกระทบเฉพาะอาคารสูงเท่านั้น เพราะรอยเลื่อนระยะใกล้จะส่งผลอาคารกลุ่มที่ต่ำลงมา ตัวอย่างอาคารเตี้ยที่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวระยะใกล้และเห็นได้ชัด เช่น อาคารบ้านเรือนที่ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวในอ.แม่ลาว เมื่อ 12 ปีที่แล้ว มีสภาพพังยับเยิน” ศ.ดร.อมร ระบุ
แม้ไม่อาจป้องกันแผ่นดินไหว แต่การติดตั้งอุปกรณ์ช่วยประมวล อย่างน้อยก็ลดโอกาสโกลาหล และอันตรายเพราะการอพยพท่ามกลางสถานการณ์ตื่นตระหนก และอนาคตที่ประเทศไทยยังต้องมีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นแน่นอน.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
