จากกรณีกองบังคับการปราบปรามการค้ามนุษย์ (บก.ปคม.) เปิดภาพพร้อมเรื่องราวการเข้าช่วยเหลือน.ส.หวัง นักศึกษาสาวชาวจีนรายหนึ่ง ที่ตกเป็นเหยื่อแก๊งคอลเซ็นเตอร์ข้ามชาติ ผ่านกลวิธี“ลักพาตัวเสมือนจริง” (Virtual Kidnapping) ข่มขู่ให้เดินทางมาประเทศไทยและบงการให้จัดฉากทำร้ายร่างกายตนเอง ก่อนนำเรื่องไปรีดเงินครอบครัว เป็นเงินกว่า 12.5 ล้านบาท กลายเป็นกรณีศึกษาที่สั่นสะเทือนวงการอาชญากรรมออนไลน์
“ทีมข่าวอาชญากรรม”เจาะลึกเบื้องหลังรูปแบบอาชญากรรม“จัดฉาก”ที่น่าเหลือเชื่อ แต่เสียหายได้จริง กับ พ.ต.ต.ธีรพันธ์ หอมจันทร์ สว.กก.1 บก.ปคม. หนึ่งในเจ้าหน้าที่ชุดปฏิบัติการที่ลงพื้นที่ช่วยเหลือเหยื่อรายดังกล่าว เพื่อถอดรหัสกลโกงและแนวทางการรับมือยุคที่มิจฉาชีพพัฒนาไปไกลกว่าการลัก-วิ่ง-ชิง-ปล้น
Virtual Kidnapping เมื่อมิจฉาชีพสั่ง “จัดฉาก” รีดเงิน
พ.ต.ต.ธีรพันธ์ เปิดเผยว่า Virtual Kidnapping เป็นสแกมรูปแบบหนึ่งที่คนร้ายพัฒนาไปไกลมาก เป้าหมายหลักคือ“เงิน” โดยใช้สถานการณ์สมมติขึ้นมาหลอกเหยื่อ แต่ไม่ได้หวังผลประโยชน์จาก“ตัวเหยื่อโดยตรง”ในลักษณะการลักพาตัวจริง แต่ต้องการให้เหยื่ออัดวิดีโอ เพื่อนำไปใช้ข่มขู่เรียกค่าไถ่จากพ่อแม่หรือญาติของเหยื่ออีกทอดหนึ่ง เป็นการ “ลักพาตัวแบบเสมือนจริง” ที่ไม่มีการกักขังจริงในทางกายภาพ
จิตวิทยาควบคุม-ทำไมเหยื่อถึงยอมทำตาม ?
เมื่อถามถึงสาเหตุที่เหยื่อยอมทำตามคำสั่งทั้งที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อน พ.ต.ต.ธีรพันธ์ อธิบายว่า เวลาคนภายนอกฟังอาจรู้สึกว่าเกิดขึ้นจริงได้อย่างไร แต่ในความเป็นจริงมิจฉาชีพไม่ได้สั่งให้ทำทันที แต่จะใช้กระบวนการสร้างความเชื่อมั่นและเชื่อใจ
เริ่มต้นจากการข่มขู่ให้กลัว แล้วค่อยๆ ทดสอบว่าเหยื่อเชื่อตามที่พูดหรือไม่ โดยค่อยๆขยับระดับการควบคุมทีละขั้น จากศูนย์ไปสู่ระดับที่เหยื่อพร้อมถูกเชือด เช่น สั่งให้ย้ายประเทศ หรือสั่งให้ถ่ายวิดีโอ
“เราอย่าไปโทษเหยื่อครับ เพราะคนร้ายมีการพัฒนาตัวเองตลอดเวลา ส่วนคำถามที่ว่าทำไมเหยื่อส่วนใหญ่มักเป็นนักศึกษา จริง ๆ แล้วมีทั้งคนทำงานและผู้เกษียณอายุด้วย เพียงแต่เยาวชนหรือนักศึกษา อาจมีประสบการณ์ทางโลกน้อยกว่า จึงตกเป็นเหยื่อได้ง่ายกว่าในสายตาของคนร้าย”
เบาะแสข้ามชาติ “แอปพลิเคชัน”แปลกตา-ภาษาที่ใช้
ข้อมูลคดีดังกล่าว ส่วนใหญ่เกิดขึ้นที่ฮ่องกง รวมถึงการใช้เครื่องมือสื่อสารที่ค่อนข้างเฉพาะเจาะจง ไม่ว่าการทำธุรกรรมการเงิน หรือแอปพลิเคชันที่ใช้คุยกันอย่าง Webex ซึ่งเป็นแอปฯประชุม รวมถึงแอปฯจองโรงแรมอย่าง Cloudbase เจ้าหน้าที่เองก็เพิ่งเคยได้ยินเป็นครั้งแรก แม้ข้อมูลส่วนใหญ่จะมาจากต่างประเทศ ทำให้ยังสรุปไม่ได้ชัดว่าเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมในประเทศเพื่อนบ้านโดยตรงหรือไม่ แต่คนร้ายพูดภาษาจีน รวมถึงใช้ภาษาอังกฤษในการออกคำสั่ง
ไหวตัวยังไง…หากตกเป็นเป้า
พ.ต.ต.ธีรพันธ์ ย้ำหากพบเหตุการณ์อ้างว่าญาติถูกลักพาตัว ให้รีบติดต่อกองบังคับการปราบปรามการค้ามนุษย์ (บก.ปคม.) หรือศูนย์ AOC ทันที เจ้าหน้าที่จะเร่งสืบสวนและตรวจสอบข้อเท็จจริงโดยเร็วที่สุด อย่างในเคสดังกล่าว ชุดสืบสวนได้ลงพื้นที่จำลองเหตุการณ์และตรวจสอบมุมกล้อง จนพ่อของเหยื่อมั่นใจและลบข้อครหาว่าคนไทยมีส่วนเกี่ยวข้องออกไปได้
“ช่องโหว่”สกัดยุคดิจิทัล
ปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์ที่เปิดกว้างทำให้ข้อมูลข่าวสารบางครั้งผิดเพี้ยน หากประชาชนไม่แน่ใจหรือไม่กล้าปรึกษาคนใกล้ชิด สามารถโทรศัพท์ปรึกษาสายด่วน บก.ปคม. 1191 ตลอด 24 ชม. เพื่อสอบถามว่าสิ่งที่กำลังเผชิญคือการหลอกลวงหรือไม่ เจ้าหน้าที่ยินดีให้ความช่วยเหลือ เพราะการไม่ได้เป็นคนรู้จักกัน อาจทำให้เหยื่อ“กล้าเปิดใจ”เล่ารายละเอียดได้มากกว่า
พร้อมทิ้งท้ายว่า ตำรวจไม่ได้นิ่งนอนใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและพยายามปรับปรุงมาตรการเฝ้าระวังภัยรูปแบบใหม่นี้อย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนต้องตกเป็นเหยื่อของขบวนการข้ามชาติเหล่านี้อีก.
ทีมข่าวอาชญากรรม รายงาน
