เมื่อวันที่ 4 ก.ค. นพ.วีระพันธุ์ สุวรรณนามัย สว. โพสต์เฟซบุ๊ก ถึงข่าวที่ระบุว่า ระบบสาธารณสุขไทยอันดับ 8 ของโลก เหนือกว่า ฝรั่งเศส เดนมาร์ก อันดับ 1 ในอาเซียน เหนือกว่าสิงคโปร์ ว่า “อย่าเพิ่งดีใจ ผมจะเล่าความจริงให้ฟัง อันดับ 8 นี้มาจากดัชนี Numbeo ซึ่งวัดจาก “ความรู้สึกพึงพอใจ” ของผู้ใช้บริการที่เข้ามาตอบแบบสอบถามออนไลน์ ไม่ใช่การวัดความแข็งแรงของโครงสร้างระบบ ซึ่งส่วนใหญ่ผู้ตอบไปใช้บริการโรงพยาบาลเอกชนมา แต่ขณะที่อีกดัชนีหนึ่งคือ CEOWORLD ที่วัดหลายมิติกว่า ทั้งโครงสร้างพื้นฐาน กำลังคน งบประมาณ การเข้าถึงยา และความพร้อมของภาครัฐ ปีนี้ให้ไทยอยู่อันดับ 83 จาก 110 ประเทศ ร่วงลงจากอันดับ 6 เมื่อปี 2562 ผมว่าอยู่ตรงกลาง เราไม่ได้ดีเลิศอันดับ 8 และก็ไม่ได้แย่ถึงอันดับ 83 แต่คำถามที่สำคัญกว่าอันดับคือ ทำไมผู้ใช้บริการถึงยังพึงพอใจ ทั้งที่โครงสร้างระบบกำลังมีปัญหา
“คำตอบคือ เพราะมีคนกลุ่มหนึ่งแบกระบบนี้ไว้ด้วยหยาดเหงื่อ หมอที่ตรวจผู้ป่วยวันละร้อยกว่าคน พยาบาลที่ควบเวรจนแทบไม่ได้นอน เจ้าหน้าที่ที่ทำงานในโรงพยาบาลซึ่งการเงินติดลบ คลินิกชุมชนที่ทยอยปิดตัวเพราะเบิกจ่ายไม่พอต้นทุน บุคลากรเหล่านี้คือเหตุผลที่คนไข้ยังได้รับบริการดี ยังรู้สึกประทับใจ ยังกดคะแนนให้ประเทศไทยสูง พูดง่ายๆ คือ หน้าบ้านเรายังสวย เพราะคนหลังบ้านยอมเหนื่อยเกินกำลัง อันตรายของการเอาอันดับ 8 มาอวดกัน คือมันทำให้เราไม่เห็นความจำเป็นต้องแก้ปัญหา ทั้งที่สัญญาณเตือนดังมาตลอด งบประมาณที่ตึงตัวขึ้นทุกปี โรงพยาบาลที่แบกหนี้ บุคลากรที่ทยอยลาออก ผู้ป่วยบางกลุ่มที่เข้าถึงการรักษายากขึ้น ถ้าเรานิ่งนอนใจ วันหนึ่งความพึงพอใจอันดับ 8 นี้จะหายไป พร้อมกับแรงของคนที่แบกมันไว้ ความภูมิใจที่แท้จริงต้องมาพร้อมความกล้ายอมรับปัญหา อันดับในนิตยสารขึ้นๆ ลงๆ ได้ แต่สุขภาพของระบบและของคนทำงานในระบบ คือสิ่งที่เราต้องดูแลด้วยข้อมูลจริง ไม่ใช่ด้วยพาดหัวข่าว”
