หยั่งสมุทร เป็นไม้เถาเลื้อยพันเกาะต้นไม้อื่น ลำต้นขนาดเล็กสูง 1-7 เมตร แตกกิ่งก้านมาก เถามีขนละเอียดสีน้ำตาลแดง ปกคลุมทั่วไปแต่ตามกิ่งก้าน และปลายก้านจะมีขนนุ่มสีน้ำตาลแดงหนาแน่น มากกว่าตามเถาและมีน้ำยางสีขาวข้นมาก ใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้าม ใบเป็นรูปแกมไข่ขอบขนาน กว้าง 3-7 ซม. และยาว 7-15 ซม. โคนใบมน หรือ เป็นรูปหัวใจ ปลายใบแหลม และเป็นติ่งแหลม ขอบใบเรียบ หรือ เป็นคลื่นเล็กน้อย แผ่นใบมีขนละเอียดขึ้นหนาแน่นทั้งสองด้าน โดยด้านบนจะมีขนค่อนข้างสากกระจายทั่วไป ส่วนด้านล่างจะมีขนสีเหลืองนวลหนาแน่น เส้นใบมี 14-25 คู่ และมีก้านใบยาวประมาณ 0.7-1.2 ซม.
ดอก ออกเป็นช่อบริเวณปลายกิ่ง ยาวประมาณ 2-4 ซม. และมีก้านช่อดอกยาว 0.6-7 ซม. ส่วนดอกย่อยมีประมาณ 18-55 ดอก เป็นดอกขนาดเล็กสีม่วง ก้านดอกย่อยยาวประมาณ 3-4 มิลลิเมตร มีขนค่อนข้างสากขึ้นหนาแน่นใบประดับลักษณะเป็นรูปไข่ หรือ รูปคล้ายสามเหลี่ยม ปลายแหลม โคนตัด ขอบเรียบยาวประมาณ 1-2 มิลลิเมตร อย่างละ 2 อัน รองรับดอก และช่อดอก
ส่วนกลีบดอกเป็นสีม่วงมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 มิลลิเมตร ขอบกลีบสีเขียวแกมเหลือง ด้านนอกเป็นสีเขียว ส่วนด้านในเป็นสีแดง และมีรยางค์เป็นรูปมงกุฎ 5 อัน หลอดกลีบเป็นรูปจานยาวแบน ยาวประมาณ 0.5 มิลลิเมตร ปลายแยกเป็นแฉกแหลม หรือ ค่อนข้างกลม รูปสามเหลี่ยม ขอบเรียบ เกลี้ยง ขนาดกว้างประมาณ 2-2.5 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 3-4 มิลลิเมตร ผล ออกเป็นฝักคู่ ทรงกระบอก รูปขอบขนาน กว้าง 5-10 มิลลิเมตร ยาว 7-13 ซม. สีเขียวลายแดงมีขนเหลืองนวลขึ้นปกคลุมก้านผลยาว 4-8 มม. และผลจะแตกเมื่อแห้ง โดยในแต่ละผลจะมีเมลด 30-90 เมล็ดเมล็ด เป็นลักษณะรูปรี หรือ รูปไข่กลับ กว้าง 0.3-0.4 ซม. ยาว 1.0-1.2 ซม. โคนมน ปลายตัด มีขนปุยแบบเส้นไหมสีขาวยาว 2.5-5.5 ซม
สำหรับประโยชน์และสรรพคุณ ใช้บำรุงร่างกายโดยใช้รากเถาประสงค์ และรากตำยานอย่างละ 1 กำมือเท่ากัน นำมาต้มกับน้ำท่วมยา (ห้ามเคี่ยว) ใช้ดื่มตลอดวันใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้ไข้เพื่อโลหิต แก้ลมปลายไข้ แก้ท้องเสีย โดยใช้ทั้งต้นต้มกับน้ำดื่ม ใช้เป็นยาแก้ปวดท้อง โรคกระเพาะ โรคปอด ฝีในปอดโดยใช้รากมาต้มกับน้ำดื่ม ใช้แก้หอบหืดโดยใช้รากหรือเถาประสงค์ผสมกับต้นโมกหลวง เถาย่านาง และรากส้มลม นำมาต้มกับน้ำดื่ม ใช้บำรุงเป็นยาขับน้ำคาวปลา และโลหิตเสียของสตรีโดยใช้ทั้งต้นเข้ากับเครือยาอื่น
นอกจากนี้ยังช่วย แก้ท้องเสีย แก้อ่อนเพลีย ใช่เป็นยาขับน้ำคาวปลาในสตรี ช่วยโลหิตเสียในสตรี แก้ไข้ แก้ลมปลายไข้แก้ไอ แก้หอบหืดอย่างแรง ช่วยบำรุงกำลัง ช่วยบำรุงเลือด แก้อ่อนเพลีย แก้ปวดท้อง cก้โรคปอดแก้ฝีในปอด แก้ท้องเสีย ช่วยแก้โรคกระเพาะ
