ไม้ต้นสูงถึง 8 เมตร ใบ เดี่ยว ออกตรงกันข้าม รูปรีหรือแกม ขอบขนาน กว้าง 13-13.5 ซม. ยาว 31-36 ซม. ปลายใบแหลม หรือทู่ โคนใบรูปลิ่ม เส้นใบเชื่อมกันบริเวณริมขอบใบ ผิวมัน ดอก สีแดงสด ออกเป็นช่อกระจุกบริเวณซอกใบยาวถึง 4 ซม. ฐานรองดอกเจริญเป็นรูปถ้วย สูงประมาณ 1.4 ซม. กลีบรองดอก 4 กลีบ รูปเกือบกลม กลีบด้านนอก มีขนาดเล็กกว่ากลีบด้านใน กลีบดอก 4 กลีบ รูปมนกลม กว้าง 8-9 มม. เกสรผู้จำนวนมาก ยาว 15-17 มม. ก้านเกสรเมีย ยาว 21 มม. ผล สีแดงสดหรือแกมม่วง รูปเกือบกลมแกมขอบขนาน ผิวมัน ขนาด 4-6 ซม.
ชมพู่ม่าเหมี่ยว มีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายประการ ซึ่งอาจรวมถึงการควบคุมโรคเบาหวาน การปรับปรุงระบบย่อยอาหาร การลดความเป็นพิษ การส่งเสริมสุขภาพหัวใจ และการเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ชมพู่เป็นผลไม้เขตร้อนรูปทรงระฆังหรือรูปไข่ มีเปลือกนอกเป็นมันเงาคล้ายขี้ผึ้ง และเนื้อผลไม้เป็นเส้นใย อาจมีสีขาว ชมพู แดง หรือม่วง ขึ้นอยู่กับภูมิภาคที่ปลูก
ในชมพู่มีวิตามินเอและซีสูง และมีใยอาหารมากมาย จากข้อมูลของ USDA ฝรั่งชมพู่ 100 กรัมอาจมีแคลอรี่เพียง 25 แคลอรี่ และโปรตีน 0.6 กรัม นอกจากนี้ยังมีแคลเซียม ไทอามิน ไนอาซิน เหล็ก กำมะถัน และโพแทสเซียม ในแง่ของสารประกอบพืชอินทรีย์ อาจมีจัมโบซีน กรดเบทูลินิก และฟรีเดโลแลคโตน
ช่วยในการขับถ่าย ชมพู่อุดมไปด้วยไฟเบอร์ชนิดละลายน้ำและชนิดไม่ละลายน้ำ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการขับถ่าย เป็นผลไม้น้ำตาลน้อยเหมาะสำหรับผู้ดูแลสุขภาพ ชมพู่ทับทิมจันทร์ น้ำหนัก 100 กรัม หรือ 1 ผลขนาดกลาง มีน้ำตาลประมาณ 7.7-7.9 กรัม หรือคิดเป็น 1.9-2 ช้อนชา ส่วนชมพู่มะเหมี่ยว มีน้ำตาล 5.8 กรัม หรือ 1.5 ช้อนชา ต่อน้ำหนัก 100 กรัม (ประมาณ 1 ผลขนาดกลาง) ชมพู่ทูลเกล้า 1 ผลขนาดใหญ่ น้ำหนัก 100 กรัม มีปริมาณน้ำตาล 7.9 กรัม หรือประมาณ 2 ช้อนชา เท่ากับปริมาณน้ำตาลในชมพู่เพชร ในน้ำหนักเท่ากัน
มีสารต้าน อนุมูลอิสระ วิตามิน A, C, E ชมพู่เป็นผลไม้ที่มีทั้งวิตามินซี วิตามินเอ และวิตามินอี อีกทั้งยังฉ่ำน้ำ รับประทานแล้วเพิ่มความสดชื่น เติมน้ำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง และวิตามินเอก็มีส่วนช่วยบำรุงสายตา ส่วนวิตามินซีก็ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน ป้องกันโรคเลือดออกตามไรฟัน และลดความรุนแรงของโรคหวัด ช่วยลดคอเลสเตอรอล ไฟเบอร์ชนิดไม่ละลายน้ำในชมพู่มีคุณสมบัติลดการดูดซึมไขมันในระบบทางเดินอาหาร ช่วยควบคุมระดับไขมันในเลือดได้อีกทาง อีกทั้งในชมพู่ยังอุดมไปด้วยวิตามินต่าง ๆ โพแทสเซียม สารต้านอนุมูลอิสระ ที่มีส่วนช่วยบำรุงหลอดเลือดและช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือดได้.
