ชิ้นงาน “เซรามิกจากเปลือกหอย” ผลงานวิจัยของ รศ.ดร.พิมพ์ทอง ทองนพคุณ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา โดย นวัตกรรมผลิตภัณฑ์เซรามิกสร้างสรรค์จากลักษณะเฉพาะของขยะเปลือกหอยแมลงภู่ ผลิตจากขยะเปลือกหอยแมลงภู่มาแปรรูปให้ได้ผงเปลือกหอยหลายขนาด นำมาผสมได้ทั้งผสมใน “เนื้อดินเซรามิก” และ “น้ำเคลือบ” และได้มีการออกแบบสร้างสรรค์ผสมผสานงานศิลป์ทำผลิตภัณฑ์หลากหลาย ทั้ง ภาชนะใส่อาหารและเครื่องดื่ม และ เครื่องประดับ ซึ่งผลิตภัณฑ์เซรามิกจากเปลือกหอยแมลงภู่นั้นมีคาแรกเตอร์ มีลวดลายสีสันที่ดูโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์…วันนี้ทางทีมงานคอลัมน์ “ช่องทางทำกิน” จึงนำวิธีการทำ “เซรามิกจากเปลือกหอย” มาไว้เป็นกรณีศึกษา…
ทั้งนี้ผลงานเรื่องนวัตกรรมผลิตภัณฑ์เซรามิกสร้างสรรค์จากลักษณะเฉพาะของขยะเปลือกหอยแมลงภู่ ได้รับรางวัลการวิจัยแห่งชาติ รางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้น ประจำปีงบประมาณ 2568 เป็นรางวัลระดับดีมาก สาขาปรัชญา โดย รศ.ดร.พิมพ์ทอง ทองนพคุณ เล่าที่มาของงานวิจัยการนำเปลือกหอยมาแปรรูปทำเซรามิกไว้ว่า…เริ่มจากลูกศิษย์ที่มีร้านอาหารมาปรึกษาในเรื่องของการจัดการกับขยะเปลือกหอยที่มีจำนวนมากในชุมชน ที่หากไม่ใช้วิธีการฝั่งกลบให้ดีก็จะเกิดปัญหาในชุมชน ทั้งส่งกลิ่นเหม็น และน้ำเสีย จึงได้ทำวิจัยร่วมกับทางนาโนเทค และด้วยการที่เป็นอาจารย์สอนทางด้านวัสดุศาสตร์ ก็พบว่า เปลือกหอยนั้นมี
สารแคลเซียมคาร์บอเนต ซึ่งเป็นสารตัวเดียวกับที่ใช้ผสมในเซรามิก จากการทดลองนำเปลือกหอยมาทำการบดให้เป็นผงหลายขนาด และนำไปผสมในดินเซรามิก ปรากฏว่าสามารถนำมาทดแทนกันได้
“เซรามิกแปรรูปจากเปลือกหอยมีขั้นตอนการทำที่ไม่ซับซ้อน ใช้ขั้นตอนการทำเดียวกับงานเซรามิกทั่วไป เพียงแค่นำเปลือกหอยมาบดผสมในดินเซรามิก และผสมในน้ำเคลือบ ทดแทนสารแคลเซียมคาร์บอเนตทั่วไปที่ต้องซื้อจากอุตสาหกรรมที่มีราคาแพงกว่า จริง ๆ สามารถใช้เปลือกหอยได้หลายชนิด แต่ตัวเปลือกหอยแมลงภู่นั้นมีความพิเศษกว่าเปลือกหอยชนิดอื่น ที่เวลาบดเป็นผงสามารถปรับไซซ์ความละเอียดได้หลายขนาด และที่สำคัญมีความมันวาว และเวลาผสมในเนื้อดินจะเพิ่มความหนาแน่นในเนื้อดินและยึดตัวกันดีทำให้ผลิตภัณฑ์เซรามิกที่ทำออกมามีความแข็งแรงทนทาน” รศ.ดร.พิมพ์ทองกล่าว
ทุนเบื้องต้น สำหรับคนที่สนใจทำงานเซรามิกจากเปลือกหอยนั้นขึ้นอยู่กับขนาดของธุรกิจ ส่วนใหญ่จะเป็นค่าเครื่องมืออุปกรณ์และวัตถุดิบที่จำเป็น ทุนวัสดุ อยู่ที่ประมาณ 40% จากราคา ซึ่งราคาขายหากเป็นชิ้นงานประเภทภาชนะต่าง ๆ มีราคาตั้งแต่ 300 บาทขึ้นไป ส่วนผลิตภัณฑ์ประเภทจิวเวลรี่ มีราคาตั้งแต่ 700 บาทขึ้นไป ซึ่งราคานั้นก็ขึ้นอยู่กับประเภท รูปแบบและดีไซน์ของผลิตภัณฑ์
วัสดุอุปกรณ์ ที่จำเป็น ประกอบด้วย เปลือกหอยแมลงภู่, ดินเซรามิก, น้ำเบสอ่อน (ด่างอ่อน), น้ำยาเคลือบเงา, เครื่องบดเปลือกหอย, เตาเผาเซรามิก(เตาอบ), พู่กัน, น้ำยาเคลือบเงา และพวกอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับตกแต่งชิ้นงาน
“สำหรับเตาเผางานเซรามิกพร้อมอุปกรณ์ครบชุดนั้นมีราคาตั้งแต่ 35,000-60,000 บาท ซึ่งราคานั้นขึ้นอยู่กับขนาดของเตาและอุปกรณ์ต่าง ๆ ส่วนเครื่องบดก็มีราคาอยู่ที่ประมาณเครื่องละ 6,000-7,000 บาท”
ขั้นตอนการทำ…เซรามิกจากเปลือกหอย
เริ่มจากนำเปลือกหอยแมลงภู่ล้างทำความสะอาดด้วยเบสอ่อน (ด่างอ่อน) เพื่อทำการกัดพวกสารที่ผิวและก็พวกเพรียงที่อยู่บนผิวของเปลือกหอยออก (เปลือกหอยนั้นต้องล้างให้สะอาด เพราะหากล้างไม่สะอาด แล้วนำไปทำจะทำให้ผิวชิ้นงานเซรามิกที่ทำออกมาดำ) หลังจากที่ล้างทำความสะอาดเปลือกหอยแล้วก็นำไปบดในเครื่องบดให้ได้ไซซ์ความละเอียดตามต้องการ (เปลือกหอยแมลงภู่ 1 กิโลกรัม หลังจากที่ทำการบดก็ได้ผงเปลือกหอยประมาณ 80%)
หลังจากที่ได้ผงเปลือกหอยมาแล้วก็นำมาผสมกับเนื้อดินที่จะใช้ทำชิ้นงานเซรามิก ในอัตราส่วน เนื้อดิน 70% ผงเปลือกหอยแมลงภู่ 30% จากนั้นก็ทำการนวดดินเพื่อให้ผงเปลือกหอยและเนื้อดินเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน เมื่อนวดดินจนเข้ากันแล้วก็ทำการปั้นขึ้นรูปชิ้นงานตามที่ต้องการได้เลย ส่วนการผสมในน้ำเคลือบเซรามิกก็ใช้ผงเปลือกหอยผสมลงในน้ำเคลือบ และทำการคนให้เข้าเป็นเนื้อเดียวกันได้เลย
เมื่อทำการปั้นขึ้นรูปและตกแต่งเรียบร้อยและนำไปตากให้ชิ้นงานแห้งสนิทดีแล้ว ก็นำไปเข้าเตาเพื่อทำการเผารอบแรก ใช้อุณหภูมิประมาณ 800 องศาเซลเซียส ใช้เวลาในการเผารอบแรกประมาณ 3-4 ชั่วโมง เสร็จแล้วก็ปล่อยทิ้งไว้ให้ชิ้นงานเย็นตัวลง ก็นำชิ้นงานไปทำการเคลือบด้วยน้ำเคลือบที่ผสมผงเปลือกหอยเสร็จแล้วก็นำเข้าเตาเผา และทำการเผารอบที่ 2 โดยอุณหภูมิในการเผาเคลือบจะใช้อุณหภูมิที่สูงกว่าการเผาครั้งแรก โดยจะใช้ความร้อนอยู่ที่ประมาณ 1,250 องศาเซลเซียส ใช้เวลาเผาประมาณ 7-8 ชั่วโมง เสร็จแล้วก็นำชิ้นงานออกจากเตาเผามาตั้งพักไว้ เท่านี้ก็ได้ชิ้นงานเซรามิกจากเปลือกหอยตามที่ต้องการ
สำหรับผู้ที่สนใจชิ้นงาน “เซรามิกจากเปลือกหอยแมลงภู่” ที่เป็นงานฝีมือผสมผสานงานศิลป์นี้ สามารถติดต่อไปได้ที่ รศ.ดร.พิมพ์ทอง ทองนพคุณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา หรือสามารถติดต่อไปได้ที่ บุญฤทธิ์ ศรีอุไร(บูม) ทาง Line ID : boomboom1404.
คู่มือลงทุน…เซรามิกจากเปลือกหอย
ทุนเบื้องต้น ขึ้นอยู่กับขนาดธุรกิจ
ทุนวัสดุ ประมาณ 40% จากราคา
รายได้ ตั้งแต่ 300-700 บาทขึ้นไป
แรงงาน 1 คนขึ้นไป
ตลาด ตลาดงานแฮนด์เมด, ออนไลน์
จุดน่าสนใจ แปรรูปเพิ่มมูลค่าจากขยะเปลือกหอย
บดินทร์ ศักดาเยี่ยงยงค์ : รายงาน
