ในช่วงสถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างประเทศไทยและกัมพูชา โดยเฉพาะบริเวณชายแดนจังหวัดสุรินทร์ ศรีสะเกษ และอุบลราชธานี สิ่งที่คนส่วนใหญ่อาจมองข้ามไป คือผลกระทบที่เกิดขึ้นกับสัตว์เลี้ยงอย่างสุนัขและแมว ซึ่งแม้จะไม่มีเสียงเรียกร้องหรือบทบาทในความขัดแย้ง แต่กลับต้องเผชิญกับอันตรายไม่แพ้ผู้คน
สัตว์เลี้ยงในพื้นที่ชายแดน: ผู้ร่วมชะตาแห่งความไม่แน่นอน สำหรับครอบครัวในพื้นที่ชายแดน สุนัขและแมวไม่ใช่แค่สัตว์เลี้ยง แต่คือสมาชิกในบ้าน เป็นเพื่อนคลายเหงาในวิถีชีวิตชนบท และบางครั้งยังมีบทบาทในการช่วยเฝ้าบ้านหรือควบคุมสัตว์มีพิษ เช่น งูหรือหนู แต่เมื่อสถานการณ์ชายแดนทวีความรุนแรง การอพยพฉุกเฉินมักเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน ทำให้หลายครอบครัวจำเป็นต้องทิ้งสัตว์เลี้ยงไว้เบื้องหลัง
เสียงระเบิดและปืนไม่เพียงสร้างความหวาดกลัวให้กับมนุษย์เท่านั้น แต่ยังส่งผลร้ายแรงต่อจิตใจของสุนัขและแมวอีกด้วย สัตว์เหล่านี้อาจเกิดอาการตื่นตระหนก วิ่งหนีออกจากพื้นที่ปลอดภัย บางตัวอาจหลงทางหรือประสบอุบัติเหตุขณะหนีภัย โดยเฉพาะในเวลากลางคืนที่ไร้แสงและเต็มไปด้วยเสียงที่ไม่คุ้นเคย
ความเสี่ยงที่มากกว่าความกลัว ในบางกรณี สุนัขหรือแมวที่ถูกปล่อยทิ้งไว้ ต้องเอาชีวิตรอดด้วยตัวเอง ทั้งการหาอาหาร ทนกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง และหลบหลีกจากภัยสงคราม หากสถานการณ์ยืดเยื้อ สัตว์บางตัวอาจเกิดภาวะขาดสารอาหาร หรือเจ็บป่วยโดยไม่มีผู้ดูแล
นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงด้านสุขภาพสาธารณะตามมา เช่น การแพร่โรคพิษสุนัขบ้า หากสุนัขจรจัดเพิ่มจำนวนโดยไม่มีการควบคุม หรือสัตว์เลี้ยงได้รับบาดเจ็บและติดเชื้อโดยไม่มีการรักษา ก็อาจกลายเป็นปัญหาใหญ่ของชุมชนหลังสงคราม
แนวทางในการดูแลสัตว์เลี้ยงในช่วงสงครามแม้สถานการณ์สงครามจะเป็นเรื่องยากคาดเดา แต่เจ้าของสัตว์เลี้ยงสามารถเตรียมความพร้อมได้บ้าง เช่น เตรียมกระเป๋าอพยพสำหรับสัตว์เลี้ยง ประกอบด้วยอาหาร ยา เบาะนอน และปลอกคอที่มีชื่อ-เบอร์ติดต่อ , ฝึกให้สัตว์คุ้นเคยกับกรงหรือกระเป๋าเดินทาง เพื่อให้ง่ายต่อการพาหนีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน , ติดต่อองค์กรท้องถิ่นหรือกลุ่มอาสาสมัครที่ช่วยเหลือสัตว์ เพื่อทราบจุดรับฝากหรือลี้ภัยชั่วคราวในกรณีไม่สามารถพาสัตว์ไปด้วย และหากจำเป็นต้องทิ้งสัตว์ไว้ ควรหาวิธีปล่อยอาหารหรือเปิดที่พักให้สัตว์มีโอกาสหลบซ่อน
เมื่อเราพูดถึง “ความเสียหายจากสงคราม” อย่าลืมนับรวมหัวใจเล็กๆ ที่เต้นอยู่ใต้ขนและหางด้วย เพราะสุนัขและแมวเหล่านี้ ต่างก็มีชีวิต มีความกลัว และสมควรได้รับการคุ้มครองไม่ต่างจากเรา
