สมรรถภาพทางเพศ ไม่เท่ากับ คุณภาพการสืบพันธุ์ นี่คือจุดที่คนมักสับสน การแข็งตัวเกี่ยวข้องกับหลอดเลือดและฮอร์โมน แต่คุณภาพอสุจิอยู่ในระดับพันธุกรรมของเซลล์ ยาเพิ่มสมรรถภาพ อาจช่วยให้มีเพศสัมพันธ์ได้ แต่ไม่สามารถย้อนวัยของโครโมโซม การเข้าใจผิดสองเรื่องนี้เท่ากัน อาจทำให้ประเมินสถานการณ์คลาดเคลื่อน แล้วมิติของความรับผิดชอบล่ะ? อายุขัยเฉลี่ยของผู้ชายไทยอยู่ประมาณกลาง 70 ปี หากเริ่มต้นบทบาทพ่อที่ 90 ปี
คำถามสำคัญไม่ใช่เพียง “ร่างกายไหวไหม” แต่คือ เด็กคนนั้นจะมีพ่ออยู่เคียงข้างได้นานเพียงใด ความรักอาจไม่มีวันหมดอายุ แต่ชีวิตมนุษย์มีเส้นเวลา
อายุเป็นเพียงตัวเลขจริงหรือ? ถ้าพูดในเชิงแรงบันดาลใจ-อาจใช่ แต่ในเชิงชีววิทยา อายุสะท้อนการสะสมของความผิดพลาดระดับเซลล์ สะท้อนความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น สะท้อนพลังชีวิตที่ค่อย ๆ ลดลงตามธรรมชาติ การมีบุตรไม่ใช่เพียงการพิสูจน์ศักยภาพทางกาย แต่คือการเริ่มต้นสัญญาระยะยาวกับอีกหนึ่งชีวิต
ดังนั้นคำถามที่ควรถามอาจไม่ใช่ “ยังทำได้ไหม?” แต่คือ พร้อมรับผิดชอบไปจนสุดทางหรือไม่? เพราะความเป็นพ่อ ไม่ใช่ชัยชนะของร่างกาย แต่คือภาระหน้าที่ของหัวใจและเวลา
ความจริงที่ควรทราบ อายุบิดากับความเสี่ยงที่ควรรู้ หลังอายุ 40 ปี คุณภาพอสุจิลดลงต่อเนื่อง อายุเกิน 45 ปี ความเสี่ยงออทิสติกในบุตรเพิ่มประมาณ 2–3 เท่า อายุเกิน 50 ปี ความเสียหายของพันธุกรรม ดีเอ็นเอ (DNA)ในอสุจิเพิ่มขึ้นชัดเจน อายุบิดาที่มากขึ้นสัมพันธ์กับการกลายพันธุ์ใหม่ในบุตร
ข้อแนะนำ ผู้ชายที่วางแผนมีบุตรในวัยสูงอายุ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจประเมินสุขภาพ ฮอร์โมน และพิจารณาคำแนะนำด้านพันธุกรรมก่อนตัดสินใจ.
ศ.เกียรติคุณ น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
รพ.รามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
