สมรรถภาพทางเพศ ไม่เท่ากับ “ทำไมเวลามีเพศสัมพันธ์แล้วรู้สึกเจ็บ?“ เป็นคำถามที่ผู้หญิงจำนวนไม่น้อยอยากรู้คำตอบ แต่กลับไม่กล้าถาม ไม่กล้าปรึกษาใคร บางคนคิดว่าเป็นเรื่องที่ต้องอดทน บางคนกลัวว่าจะถูกมองว่าเป็นเรื่องน่าอาย ความจริงคือ อาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ ไม่ใช่เรื่องที่ควรปล่อยผ่าน และในหลายกรณีสามารถแก้ไขได้
อาการเจ็บแบบไหนที่ถือว่าผิดปกติ? โดยทั่วไป หากมีเพศสัมพันธ์แล้วรู้สึกสบาย ไม่มีอาการแสบ เจ็บ หรือระคายเคืองถือว่าอยู่ในภาวะปกติ แต่หากมีอาการต่อไปนี้ ควรใส่ใจ เจ็บบริเวณปากช่องคลอดตั้งแต่เริ่มสัมผัส เจ็บลึกภายในอุ้งเชิงกราน แสบหรือระคายเคืองหลังเสร็จกิจกรรม มีเลือดออกผิดปกติร่วมด้วย อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังบอกบางอย่าง
สาเหตุที่พบบ่อย ความแห้งของช่องคลอด พบได้บ่อยในช่วงหลังคลอด หรือวัยหมดประจำเดือน เมื่อฮอร์โมนลดลง ผนังช่องคลอดจะบางลงและหล่อลื่นน้อยลง ทำให้เกิดอาการเจ็บหรือแสบได้ง่าย การอักเสบหรือติดเชื้อ เช่น เชื้อรา แบคทีเรีย หรือการระคายเคืองจากสารเคมีบางชนิด มักมีอาการคัน ตกขาวผิดปกติ หรือมีกลิ่นร่วมด้วย กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานเกร็งตัว บางคนมีการเกร็งของกล้ามเนื้อโดยไม่รู้ตัว มักสัมพันธ์กับความกังวล ความเครียด หรือประสบการณ์ที่ไม่ดีในอดีต
โรคทางนรีเวชบางชนิด เช่น ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ซีสต์รังไข่ หรือพังผืดในอุ้งเชิงกราน มักมีอาการปวดลึกภายใน ไม่ควรทน เพราะอาจกระทบชีวิตคู่ ผู้หญิงจำนวนมากเลือกที่จะเงียบ เพราะกลัวทำให้คู่รักไม่สบายใจ แต่การฝืนหรืออดทน อาจทำให้อาการแย่ลง และส่งผลต่อความสัมพันธ์ในระยะยาว ความใกล้ชิดควรเป็นเรื่องของความสุข ไม่ใช่ความเจ็บปวด
แก้ไขได้หรือไม่? คำตอบคือ ส่วนใหญ่สามารถดูแลรักษาได้
แนวทางการดูแลขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น การใช้สารหล่อลื่นที่เหมาะสม การรักษาการติดเชื้อ การดูแลฮอร์โมนในวัยหมดประจำเดือน การทำกายภาพบำบัดกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน การปรึกษาด้านจิตใจในกรณีที่มีความกังวลร่วมด้วย สิ่งสำคัญคือ การได้รับการประเมินอย่างถูกต้องจากแพทย์.
ศ.เกียรติคุณ น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
รพ.รามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
