สองเดือนหลังจากขบวนการ “พรรคแมลงสาบจันตา” (ซีเจพี) หรือพรรคประชาชนแมลงสาบ กลายเป็นกระแสโด่งดังในอินเดีย ผู้ติดตามก็ก้าวเข้าสู่เขตอันตราย โดยตำรวจใช้กำลังนำตัวนายโซนัม วังชุก นักการศึกษาและนักเคลื่อนไหว ออกจากการชุมนุมของซีเจพี และบังคับนำตัวส่งโรงพยาบาล หลังโซนัมอดอาหารประท้วงอย่างไม่มีกำหนดครบ 21 วัน
กลุ่มผู้ประท้วงชุมนุมที่หอดูดาวจันทาร์มันตาร์ ในกรุงนิวเดลี และนายอภิจิต ดิปเก ผู้ก่อตั้งซีเจพี ก็เริ่มอดอาหารประท้วงเช่นกัน ซึ่งพวกเขาวางแผนที่จะเดินขบวนไปยังอาคารรัฐสภาอินเดียเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา เพื่อเรียกร้องให้นายธาร์เมนดรา ปราธาน รมว.ศึกษาธิการอินเดีย ลาออกจากตำแหน่ง จากกรณีการรั่วไหลของข้อสอบเข้าคณะแพทยศาสตร์ระดับชาติ ซึ่งทำให้เกิดกระแสความไม่พอใจทั่วประเทศ รวมถึงเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ผู้นำอินเดีย ลาออกจากตำแหน่งด้วย
ขบวนการซีเจพี เกิดขึ้นในช่วงกลางเดือน พ.ค. ที่ผ่านมา หลังนายสุริยา กันต์ หัวหน้าผู้พิพากษาของอินเดีย เรียกเยาวชนที่ว่างงานว่าเป็น “แมลงสาบ” ส่งผลให้เกิดความโกรธเคืองทั่วประเทศ และนับตั้งแต่นั้นมา ซีเจพีก็ได้รับความนิยมอย่างมากบนโลกออนไลน์ในกลุ่มเยาวชนชาวอินเดีย และจัดการประท้วงครั้งใหญ่
ก่อนที่สถานการณ์จะทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา การตอบสนองของรัฐบาลนิวเดลี ไม่ใช่ทั้งการปรองดองอย่างเปิดเผย หรือการปราบปรามอย่างเต็มรูปแบบ แต่เป็นการควบคุมอย่างมีแบบแผน โดยอนุญาตให้มีการประท้วงภายในขอบเขตที่จำกัด การเข้าถึงของตำรวจ และรอให้กลุ่มแตกแยกไปเอง แต่ดูเหมือนว่าในตอนนี้ ซีเจพีทำให้ผู้มีอำนาจรู้สึกหวาดหวั่น
อนึ่ง การถูกเรียกว่าแมลงสาบ หมายถึงสิ่งที่สกปรก ไร้ค่า ไม่ควรปรากฏให้เห็น น่าเกลียด ตลก ด้อยค่า ถูกรังเกียจ และฆ่ายาก แต่มันก็เป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในรอยแตกของสังคมที่เรียบร้อย มีชีวิตรอดในพิษ ความมืด และสิ่งที่น่าขยะแขยง
สำหรับคนหนุ่มสาวชาวอินเดียจำนวนมาก โดยเฉพาะผู้ที่เผชิญกับปัญหาการว่างงาน การรั่วไหลของข้อสอบ และค่าครองชีพที่สูงขึ้น คำดูถูกนั้นสะท้อนถึงสิ่งที่พวกเขารู้สึกอยู่แล้ว โดยขบวนการซีเจพีเปลี่ยนความอัปยศให้กลายเป็นความโดดเด่น ไม่ใช่เพียงกระแสชั่วคราวที่จะจางหายไปอย่างรวดเร็ว ในแวดวงการเมืองที่แออัดและผันผวนของอินเดีย
“การเมืองแมลงสาบ” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่พรรคภารติยะ ชนตะ (บีเจพี) ของโมดี ดำเนินกลไกการเลือกตั้งที่ทรงพลังด้วยทรัพยากรมหาศาล วินัยทางอุดมการณ์ และความสามารถในการเปลี่ยนสวัสดิการ ชาตินิยมฮินดู และการแตกแยกของฝ่ายค้าน ให้กลายเป็นคะแนนเสียง
อย่างไรก็ตาม อำนาจของพรรคบีเจพี กลับยังคงเป็นเสียงส่วนน้อยอย่างมาก โดยการเลือกตั้งทั่วไปในปี 2567 พรรคได้รับคะแนนเสียงสนับสนุนจากผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั่วประเทศไม่ถึงหนึ่งในสาม กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งสัดส่วนประมาณสองในสาม ไม่สนับสนุนการลงสมัครรับเลือกตั้งใหม่ของพรรคบีเจพี
แม้ยุคของโมดีเชี่ยวชาญด้านการเปลี่ยนแปลงทางการเลือกตั้ง โดยปราศจากการปรองดองทางสังคม แต่นั่นก็ไม่ได้ตอบคำถามที่หลอกหลอนคนหนุ่มสาวชาวอินเดียหลายล้านคนว่า “อนาคตจะเป็นอย่างไร” สำหรับผู้ที่อยู่นอกเหนือสิทธิพิเศษที่สืบทอดกันมา ทุนผูกขาด และการออกจากตลาดโลก
ทั้งนี้ สัญลักษณ์ของแมลงสาบ สื่อถึงผู้คนที่ติดอยู่ตรงกลางระหว่างความใฝ่ฝันกับการดูถูกเหยียดหยาม ไม่ว่าจะเป็น บัณฑิตที่ว่างงาน ผู้ประกอบการรายย่อยที่ถูกกดดันระหว่างภาษีกับอุปสงค์ที่อ่อนแอ แรงงานนอกระบบที่ออนไลน์ตลอดเวลาแต่ไม่เคยมีความมั่นคง และนักศึกษาที่รู้ว่าข้อสอบที่รั่วไหลอาจทำให้การเตรียมตัวนานหลายปีต้องสูญเปล่า
ยิ่งไปกว่านั้น ความหมายที่ลึกซึ้่งกว่าของการเมืองแมลงสาบ คือ จิตวิญญาณของประชาธิปไตยจะอยู่รอดต่อไป แต่เป็นรูปแบบที่ถูกบั่นทอน อีกทั้งแมลงสาบไม่ใช่ “ฮีโร่ปฏิวัติ” เหมือนอย่างที่ผู้คนในโลกออนไลน์คาดหวัง แต่มันเป็นสิ่งมีชีวิตที่อ่อนน้อมถ่อมตน ซึ่งปรากฏตัวเมื่อบ้านไม่สะอาดอย่างที่เจ้าของบ้านกล่าวอ้าง.
ทีมข่าวต่างประเทศ
เครดิตภาพ : REUTERS
