หลายคนสงสัยว่า ต้องสูบบุหรี่นานแค่ไหนจึงจะมีผล ความจริงแล้วไม่มีคำตอบที่ตายตัว เพราะขึ้นกับจำนวนบุหรี่ที่สูบต่อวัน ระยะเวลาที่สูบ อายุ และโรคประจำตัว แต่หลักการง่าย ๆ คือ ยิ่งสูบมาก ยิ่งสูบนาน ความเสี่ยงก็ยิ่งสูง บางคนอายุเพียง 30-40 ปี ก็เริ่มมีปัญหาสมรรถภาพทางเพศแล้ว หากสูบบุหรี่จัดร่วมกับมีโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือไขมันในเลือดสูง
ข่าวดี คือ หากหลอดเลือดยังไม่ได้เสียหายมาก การเลิกสูบบุหรี่สามารถช่วยให้สมรรถภาพทางเพศดีขึ้นได้ หลายการศึกษาพบว่าหลังหยุดสูบ การทำงานของหลอดเลือดจะค่อย ๆ ฟื้นตัว การสร้างไนตริกออกไซด์เพิ่มขึ้น เลือดไหลเวียนดีขึ้น และการแข็งตัวของอวัยวะเพศก็ดีขึ้นตามมา โดยอาจเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงภายในไม่กี่เดือน และดีขึ้นต่อเนื่องในช่วง 6-12 เดือน
แน่นอนว่า หากสูบบุหรี่มานานหลายสิบปี จน หลอดเลือดเสียหายอย่างมาก การเลิกสูบอาจไม่ทำให้ทุกอย่างกลับมาเหมือนเดิม แต่ก็ยังให้ประโยชน์อย่างมาก เพราะช่วยชะลอการเสื่อมของหลอดเลือด ลดโอกาสเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง และยังช่วยให้การรักษาภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศด้วยยามีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น
สิ่งที่ผมอยากฝากไว้คือ ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของเพศสัมพันธ์เท่านั้น แต่บางครั้งเป็นสัญญาณเตือนว่า หลอดเลือดทั่วร่างกายกำลังเริ่มมีปัญหา เนื่องจากหลอดเลือดที่อวัยวะเพศมีขนาดเล็กกว่าหลอดเลือดหัวใจ จึงมักแสดงอาการก่อนหลายปี หากมีอาการดังกล่าว โดยเฉพาะในผู้ที่สูบบุหรี่ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดสูง
สุดท้ายนี้ หากถามผมว่า การเลิกสูบบุหรี่คุ้มค่าหรือไม่ ผมตอบได้อย่างมั่นใจว่า คุ้มที่สุด เพราะนอกจากจะช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคร้ายแรงหลายชนิดแล้ว ยังช่วยให้หลอดเลือดแข็งแรงขึ้น หัวใจแข็งแรงขึ้น และที่สำคัญ คือช่วยเพิ่มโอกาสให้สมรรถภาพทางเพศกลับมาดีขึ้นอีกครั้ง
การเลิกบุหรี่วันนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดีในวันข้างหน้า ทั้งสำหรับหัวใจ ปอด และชีวิตคู่ของคุณ.
ศ.เกียรติคุณ น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
รพ.รามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
